BE-ja planifikon të taksojë ushqimet e pashëndetshme dhe alkoolin sipas draft-planit për shëndetin e zemrës

Komisioni Evropian dëshiron të vendosë taksa në të gjithë BE-në mbi ushqimet ultra të përpunuara dhe pijet alkoolike deri në vitin 2026, sipas një drafti të parë të Planit të Shëndetit Kardiovaskular të siguruar nga Euractiv.

Në dhjetor, Komisioni do të zbulojë planin e parë të dedikuar të BE-së për të adresuar barrën e saj më të madhe shëndetësore – sëmundjet kardiovaskulare. Sipas tekstit të parë nga Euractiv, Komisioneri i Shëndetësisë Olivér Várhelyi do ta strukturojë planin rreth tre “shtyllave”: parandalimi, zbulimi i hershëm dhe shqyrtimi, dhe trajtimi dhe kujdesi.

Plani është pritur prej kohësh si një vazhdim i Planit të mëparshëm Evropian për mundjen e kancerit të Komisionit dhe do të lançohet së bashku me Aktin e ardhshëm të Bioteknologjisë së BE-së dhe një rishikim të rregullave të saj të pajisjeve mjekësore.

Vëmendje e madhe te parandalimi?

Drafti vëren se blloku nuk ka vepruar mjaftueshëm në parandalimin e faktorëve të rrezikut – konkretisht alkoolit, duhanit dhe produkteve të reja të nikotinës, si dhe ushqimeve ultra të përpunuara – edhe pse parandalimi përshkruhet si mënyra më efektive nga ana e kostos për të adresuar sëmundjet e zemrës.

Sipas draftit, dhe siç është raportuar fillimisht nga Euractiv, Várhelyi dëshiron të zbatojë “taksa në të gjithë BE-në për ushqimet shumë të përpunuara, me shumë yndyrë, sheqer dhe kripë, si dhe pijet alkoolike në vitin 2026”.

Ekzekutivi i BE-së po kërkon gjithashtu të propozojë një rishikim të rregullave të kontrollit të duhanit deri në vitin 2027, me qëllim uljen e përdorimit të duhanit tek të rriturit nën 5% deri në vitin 2040.

Komisioni gjithashtu dëshiron veprime më të forta mbi objektivat e vaksinimit dhe uljen e pabarazive në shëndetin e grave.

Drafti i parë specifikonte se ka objektivat e mëposhtëm deri në vitin 2035:

• Ulje prej 20% të vdekshmërisë kardiovaskulare
• Shkalla e diagnozës dhe kontrollit prej 70% për hipertensionin
• Shkalla e diagnozës dhe kontrollit prej 80% për diabetin dhe obezitetin

Për të përmbushur këto qëllime, Komisioni do të nisë një projekt të quajtur “BE kujdeset për zemrën tuaj”, i projektuar për të mbështetur një “qasje gjatë gjithë jetës, të personalizuar dhe të mundësuar digjitalisht”. Iniciativa kryesore do të ndihmojë qeveritë kombëtare të zhvillojnë plane për sëmundjet kardiovaskulare (SKV) deri në vitin 2027.

Komisioni thotë se synon të shkallëzojë sistemet ekzistuese të inteligjencës artificiale dhe të bazuara në të dhëna, të përmirësojë zakonet dietike dhe të lançojë një studim të ri mbi “ushqimet shumë të përpunuara”, si dhe një sistem të ri gjithëpërfshirës të vlerësimit të përpunimit të ushqimit.

Skrining, IA, inovacion

Lidhur me skriningun, Komisioni do të propozojë rekomandime të reja të Këshillit në vitin 2026 mbi përmirësimin e kontrolleve shëndetësore për SKV, me objektiva specifike për skriningun.

Ashtu si me Planin Evropian për Mundjen e Kancerit, Komisioni synon të krijojë një rrjet qendrash të specializuara shëndetësore kardiovaskulare në të gjithë BE-në. Ekzekutivi i BE-së do të krijojë gjithashtu një “inkubator” prej 20 milionë eurosh për eksperimentimin me përdorimin e IA-së dhe mjetet e bazuara në të dhëna për zbulimin e hershëm dhe mjekësinë e personalizuar.

Lidhur me kërkimin, Komisioni do të lançojë një Udhërrëfyes të ri për Kërkimin dhe Inovacionin e Sëmundjeve Kardiovaskulare, me një buxhet prej 2 milionë eurosh, 65 milionë euro të ndara për kujdesin shëndetësor inovativ dhe 12 milionë euro për dieta të shëndetshme dhe të qëndrueshme.