Strasburgu me kritika ndaj RMV-së për ndryshimet kushtetuese, “Balancuesin” dhe luftën e pamjaftueshme kundër korrupsionit
Maqedonia e Veriut vazhdon të përballet me mangësi serioze që pengojnë procesin e integrimit evropian, thuhet në raportin më të ri të monitorimit të Parlamentit të Këshillit të Evropës. Rekomandimet e Komisionit të Venedikut dhe OSBE/ODIHR-it mbeten kryesisht të pazbatuara, pavarësia e gjyqësorit perceptohet si e ulët dhe politizimi i institucioneve vazhdon. Lufta kundër korrupsionit është e pamjaftueshme, ndërsa ndryshimet ligjore të viteve të fundit kanë dobësuar përgjegjësinë penale. Shteti, siç thuhet më tej, nuk ka arritur të arrijë kompromis për ndryshimet kushtetuese që lidhen me përfshirjen e pakicës etnike bullgare, një pengesë e drejtpërdrejtë për avancimin e negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Çështjet e pazgjidhura për të drejtat e pakicave, moszbatimi i vendimeve të GJEDNJ-së dhe kushtet problematike në burgje gjithashtu minojnë kredibilitetin e vendit në rrugën drejt Bashkimit Evropian, raporton Portalb.mk.
“Zgjedhjet lokale të 19 tetorit 2025 u vëzhguan nga një mision i Kongresit të Autoriteteve Lokale dhe Rajonale të Këshillit të Evropës, i cili arriti në përfundimin se zgjedhjet ishin të organizuara mirë. Megjithatë, Asambleja vëren se disa rekomandime kyçe nga Komisioni i Venedikut dhe Zyra për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR) e Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) mbeten të pazbatuara, veçanërisht në lidhje me rregullat e fushatës, qasjen në media dhe ndarjen e fondeve shtetërore. Ajo përsërit se, në një shtet demokratik, është thelbësore që kuadri ligjor të mbetet i favorshëm për mbajtjen e zgjedhjeve demokratike. Prandaj, Asambleja i nxit autoritetet të reformojnë, si çështje prioritare, Kodin Zgjedhor dhe ligjet e tjera përkatëse zgjedhore, duke zbatuar rekomandimet e pazgjidhura të Komisionit të Venedikut dhe OSBE/ODIHR”, thuhet në raport.
Asambleja shprehet e shqetësuar për nivelin e ulët të pavarësisë së perceptuar gjyqësore dhe akuzat e shumta për politizimin e gjyqësorit.
“Gjithashtu, është e shqetësuar për infrastrukturën e vjetëruar të gjyqësorit dhe burimet e tij të pamjaftueshme njerëzore dhe financiare. Ajo thekson se reformimi i shërbimeve gjyqësore dhe të prokurorisë duhet të jetë përparësi dhe se nevojiten më shumë burime financiare dhe njerëzore për t’i bërë ato plotësisht funksionale. Ajo i nxit autoritetet t’i adresojnë këto çështje pa vonesë”, thuhet në raport.
Në raport thuhet se, pavarësisht disa përparimeve formale në zbatimin e rekomandimeve të GRECO-s, korrupsioni mbetet i përhapur në sektorin publik. Asambleja shpreh shqetësim të veçantë për ndryshimet në Kodin Penal të vitit 2023, të cilat kanë ulur përgjegjësinë penale për vepra të caktuara të korrupsionit. Mungesa e ndjekjeve penale efektive, sanksionet jo dekurajuese dhe burimet e pamjaftueshme të institucioneve përgjegjëse vazhdojnë të minojnë besimin publik dhe të dobësojnë përpjekjet për përafrim me standardet evropiane.
Në veçanti, Asambleja i nxit autoritetet të zbatojnë rekomandimin e hershëm të Grupit të Shteteve Kundër Korrupsionit (GRECO) për të hequr Ministrin e Drejtësisë nga përbërja e Këshillit Gjyqësor. Kuvendi është i shqetësuar për akuzat e shumta për korrupsion të përhapur në të gjithë sektorin publik, si dhe për mungesën e masave efektive për të luftuar këtë fenomen.
Asambleja u bën thirrje autoriteteve t’i adresojnë këto shqetësime si çështje prioritare, në veçanti duke:
- Zbatuar plotësisht rekomandimet e pazgjidhura të GRECO-s;
- Ndërmarrja e hapave konkretë për të hetuar dhe ndjekur penalisht veprat penale të korrupsionit;
- Ndryshimi i Kodit Penal me qëllim heqjen e ndryshimeve të vitit 2023 që ulnin përgjegjësinë penale për vepra të caktuara penale të korrupsionit;
- Sigurimi i sanksioneve efektive dhe dekurajuese për veprat penale të korrupsionit dhe në rast të konfliktit të interesit;
- Forcimi i burimeve të Komisionit Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit dhe të Zyrës së Prokurorit Publik për Ndjekjen Penale të Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit;
- Miratimi i një legjislacioni gjithëpërfshirës për të mbrojtur sinjalizuesit, në përputhje me standardet evropiane.
Raporti vëren se, ndonëse Maqedonia e Veriut është një shtet multietnik, një sërë çështjesh të ndjeshme mbeten të pazgjidhura. Në raport thuhet se zbatimi jo i plotë i Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve dhe problemet e vazhdueshme me mekanizmin “balancues” ndikojnë negativisht në respektimin e të drejtave të pakicave.
“Megjithatë, disa çështje ende duhet të zgjidhen, siç është reformimi i mekanizmit “Balancues” në lidhje me qasjen në punësim në sektorin publik, zbatimi i Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve dhe respektimi i të drejtave të personave që i përkasin pakicës etnike bullgare. Ekzistojnë gjithashtu shqetësime të pazgjidhura që prekin komunitetin rom, duke përfshirë rreziqet mjedisore si ndotja e ajrit dhe e mbeturinave, dhe kushtet e papërshtatshme të strehimit për shkak të mungesës së qasjes në ujë të pastër, kanalizime dhe largim të mbeturinave. Prandaj, Asambleja fton autoritetet të adresojnë këto shqetësime pa vonesë”, thuhet në raport.
Mungesa e kompromisit politik për përfshirjen e pakicës etnike bullgare në Preambulën e Kushtetutës përbën një pengesë të drejtpërdrejtë për avancimin e negociatave me Bashkimin Evropian.
“Asambleja shpreh keqardhjen që, deri më tani, parlamenti nuk ka qenë në gjendje të arrijë një kompromis mbi “propozimin francez”, i cili do të përfshinte përfshirjen e një reference për pakicën etnike bullgare në Preambulën e Kushtetutës. Ky është një parakusht për të përparuar në procesin e negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Asambleja fton të gjitha forcat politike të arrijnë marrëveshje për këtë çështje. Asambleja vëren se mbi 30 vendime të Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut në lidhje me Maqedoninë e Veriut ende nuk janë zbatuar dhe u bën thirrje autoriteteve t’i zbatojnë ato plotësisht dhe shpejt”, thuhet në raport.
Sipas raportit, mbi 30 vendime të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut mbeten ende të pazbatuara, duke përbërë një shkelje serioze të detyrimeve ndërkombëtare të vendit. Për më tepër, gjetjet e Komitetit për Parandalimin e Torturës nxjerrin në pah probleme serioze në sistemin penitenciar, përfshirë keqtrajtimin, korrupsionin dhe kushtet johumane të paraburgimit. Këto çështje përbëjnë shqetësim të drejtpërdrejtë për Bashkimin Evropian dhe ndikojnë negativisht në vlerësimin e progresit të vendit.
“Asambleja është e shqetësuar për gjetjet e Komitetit Evropian për Parandalimin e Torturës dhe Trajtimit ose Ndëshkimit Çnjerëzor ose Poshtërues (CPT) në lidhje me akuzat e shumta për keqtrajtim të personave të privuar nga liria nga policia, si dhe situatën shqetësuese në burgjet e Maqedonisë së Veriut. Kjo situatë karakterizohet nga keqtrajtimi fizik i të burgosurve nga stafi, izolimi i zgjatur i të burgosurve sfidues, nivele të larta të dhunës midis të burgosurve, kushte johigjienike dhe të pasigurta, korrupsion dhe favorizim i përhapur i stafit, dhe ofrim joadekuat i kujdesit shëndetësor. Asambleja mirëpret angazhimin e autoriteteve për zgjidhjen e këtyre problemeve, si dhe masat e marra së fundmi për të reformuar sistemin e burgjeve dhe për të përmirësuar kushtet materiale në burgun e Idrizovës. Ajo i nxit autoritetet të zbatojnë rekomandimet e pazgjidhura të CPT-së pa vonesë, në bashkëpunim me Bankën e Zhvillimit të Këshillit të Evropës dhe palët e tjera të interesuara”, thuhet në dokument.
Raporti i Parlamentit të Këshillit të Evropës përfundon se, pavarësisht disa hapave reformues, mangësitë strukturore në sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit dhe respektimin e të drejtave të njeriut vazhdojnë të pengojnë përparimin e Maqedonisë së Veriut drejt Bashkimit Evropian. Pa reforma të thella, gjithëpërfshirëse dhe të qëndrueshme, eurointegrimet e vendit mbeten të rrezikuara dhe të pasigurta.
Ndryshe, edhe Raporti i Progresit i Komisionit Evropian kishte kritika të ngjashme për vendin.