Trafiku po rëndohet nëpër Ngushticën e Hormuzit: Kush po lëviz dhe kush është bllokuar?
Bllokada “de facto” e Iranit në Ngushticën e Hormuzit ka nxitur frikën për ndërprerjen më të rëndë të furnizimit global me naftë në histori, ndërsa konflikti në Lindjen e Mesme shtrihet në javën e tij të tretë. Bllokada ka reduktuar trafikun detar në një pikë minimale, me vetëm 21 cisterna që kanë përshkuar rrugën që kur filloi lufta më 28 shkurt, sipas S&P Global Market Intelligence, krahasuar me më shumë se 100 anije në ditë para konfliktit, shkruan CNBC, transmeton Portalb.mk.
Shumica e mjeteve lundruese duket se po mbajnë pozicione jashtë Hormuzit, me mijëra detarë të bllokuar në bordet e anijeve në ujërat fqinje. Disa kanë eksploruar një kthesë për t’u shpërndarë në porte alternative. Rreth 400 anije u pikasën duke operuar në Gjirin e Omanit, ndërsa një grumbullim masiv anijesh priste pranë pikës bllokuese, sipas një raporti nga firma e inteligjencës detare Windward të dielën.
Megjithëse Irani ka mbajtur një kontroll të rreptë mbi ngushticën, një numër i vogël anijesh të tjera kanë bërë kalimin nën rrethana të ndryshme, duke sinjalizuar se Teherani po lejon në mënyrë selektive kalimin e disa ngarkesave të naftës jo-iraniane në udhëtime të sigurta të negociuara, sipas analistëve detarë.
Këtu është një vështrim i disa prej vendeve që kanë pasur anijet e tyre duke kaluar nëpër rrugën kritike të energjisë që nga fillimi i luftës:
Kina
Teherani i ka shmangur kryesisht shënjestrimet e anijeve të lidhura me Kinën. Dhjetëra anije që transmetonin destinacionet e tyre përmes AIS (Sistemi i Identifikimit Automatik) referonin pronësinë kineze ose praninë e ekuipazhit gjatë operimit në Gji, sipas Windward.
“Ky model sugjeron mundësinë e një filtri aksesi informal, ku mjetet që sinjalizojnë pronësinë ose ekuipazhin kinez mund të përpiqen të tregojnë neutralitet ose të shmangin shënjestrimin në mjedisin aktual të konfliktit,” thanë analistët e Windward në një raport javën e kaluar.
Pekini thuhet se ishte në bisedime me Iranin për të lejuar kalimin e naftës bruto dhe transportuesve të gazit natyror të lëngshëm (LNG) të Katarit përmes ngushticës. Irani ka vazhduar të dërgojë miliona fuçi naftë bruto në Kinë që nga fillimi i luftës.
Nga 1 marsi deri më 15 mars, gjithsej 11 anije të lidhura me Kinën kaluan përmes Ngushticës së Hormuzit, sipas Lloyd’s List Intelligence, kryesisht anije me ngarkesë të përgjithshme, ndërsa cisternat e operuara nga pronarët kryesorë kinezë ende e shmangnin rrugën. Në fillim të këtij muaji, kompania shtetërore kineze Cosco Shipping pezulloi të gjitha rezervimet e reja për rrugët drejt dhe nga portet në Lindjen e Mesme.
Megjithatë, një anije që transmeton përkatësinë e saj kineze nuk garanton gjithmonë një kalim të sigurt. Një anije në pronësi kineze që transmetonte “Pronar Kinez” përmes AIS gjatë tranzitit, u godit nga predhat ndërsa lundronte nga Gjiri drejt Jebel Ali në Emiratet e Bashkuara Arabe më 12 mars, një zhvillim që që atëherë ka penguar tranzitet e mëtejshme kineze, sipas Lloyd’s List Intelligence.
Greqia
Pronarët grekë të anijeve, të udhëhequr nga Dynacom Tankers Management me seli në Athinë, kanë qenë ndër operatorët e parë kryesorë që testuan rrugën.
Shenlong, një cisternë Suezmax me flamur të Liberisë e menaxhuar nga Dynacom, kaloi ngushticën rreth 8 marsit, duke transportuar rreth 1 milion fuçi naftë bruto saudite për të arritur në Mumbai, Indi. Një tjetër cisternë nafte, Smyrni, e ngarkuar me naftë bruto saudite, gjithashtu lundroi përmes rrugës ujore javën e kaluar dhe u ankorua në Mumbai. Nuk është ende e qartë nëse Smyrni u lejua të kalonte i sigurt për shkak të ngarkesës së saj të destinuar për në Indi.
India
Ministri i Jashtëm indian, Jaishankar, i përshkroi bisedimet e drejtpërdrejta të vendit me Teheranin si produktive. “Për momentin jam i angazhuar duke folur me ta dhe biseda ime ka dhënë disa rezultate,” i tha ai Financial Times në fillim të kësaj jave.
Dy anije indiane që transportonin gaz të lëngshëm të naftës (LPG) nën Shipping Corp. of India u lejuan gjithashtu të kalonin. Rreth 22 anije që transportonin naftë bruto, LPG dhe gaz natyror të lëngshëm mbetën të ankoruara në ngushticë, duke pritur konfirmimin për kalim të sigurt, ka mësuar CNBC.
Pakistani dhe Turqia
Të hënën, një cisternë Aframax me flamur të Pakistanit, e ngarkuar me naftë bruto nga Abu Dhabi, u bë anija e parë e konfirmuar me ngarkesë jo-iraniane që kaloi pikën bllokuese duke transmetuar vendndodhjen e saj. Kjo tregon se “ngarkesa të përzgjedhura mund të marrin kalim të sigurt të negociuar”.
Autoritetet turke konfirmuan gjithashtu se një anije në pronësi turke u lejua të kalonte pasi ndaloi në një port iranian, megjithëse 14 anije të tjera turke mbeten në rajon duke pritur lejen.
Sulmet “e rastësishme” dhe devijimi i rrugëve
Pavarësisht këtyre rasteve, Ngushtica e Hormuzit ka mbetur efektivisht e mbyllur për rrjedhën globale të energjisë, pasi Teherani vazhdoi sulmet sporadike ndaj mjeteve lundruese. Sulmet dukeshin “të rastësishme” dhe u mungonte një model, duke synuar mbjelljen e konfuzionit dhe ndërprerjes sesa shënjestrimin e profileve specifike kombëtare, thanë analistët.
Të paktën 16 anije janë goditur në ujërat pranë portit Fujairah të Emirateve, portit Khor Al Zubair të Irakut dhe Gjirit të Omanit. Disa anije që u shënjestruan kishin lidhje me Perëndimin ose shtetet e Gjirit, përfshirë lidhjet me SHBA-në, Emiratet dhe Britaninë e Madhe.
Për shkak të pasigurisë, pronarët e anijeve kanë devijuar rrugët. Kur filloi lufta, rreth 81 anije konteinerësh ishin të destinuara për portet përgjatë Ngushticës së Hormuzit. Që atëherë, 43 janë riorientuar drejt porteve të tjera të Gjirit, ndërsa të tjerat janë larguar tërësisht nga rajoni. Ngarkesat janë ridrejtuar në porte jashtë ngushticës, veçanërisht në Fujairah dhe Khor Fakkan në Emirate, dhe Sohar të Omanit, para se të zhvendoseshin me kamionë drejt destinacioneve të tyre.