NASA kreu provën vendimtare të raketës gjigande, përgatitet për rikthimin e njeriut në hapësirën e thellë

NASA po zhvillon një nga provat më vendimtare të raketës së saj gjigande, Sistemi i Nisjes në Hapësirë (SLS), duke shënuar një nga hapat e fundit përpara se katër astronautë të nisen drejt hapësirës së thellë për herë të parë që nga përfundimi i programit Apollo më shumë se pesë dekada më parë. Misioni Artemis II mund të niset që më 8 shkurt, transmeton Euronews.

Testi praktik, i njohur si “provë gjenerale e lagësht”, përfshin mbushjen e rezervuarëve të raketës me mbi 700 mijë gallonë lëndë shtytëse super të ftohta, në një simulim të plotë të procedurave të ditës së nisjes.

Disa orë pas fillimit të testit, NASA raportoi probleme me rrjedhjet e hidrogjenit, një vështirësi e njohur edhe gjatë provave të mëparshme të raketës SLS në vitin 2022, përpara fluturimit provë pa ekuipazh të misionit Artemis I. Hidrogjeni i lëngshëm, i cili mbahet në temperatura rreth minus 423 gradë Fahrenheit, është veçanërisht i paqëndrueshëm për shkak të strukturës së tij molekulare, duke e bërë të vështirë për t’u përmbajtur.

Pavarësisht këtyre problemeve, NASA arriti të furnizojë plotësisht raketën me karburant. Sipas agjencisë, raketa hyri në “modalitetin e mbushjes”, fazë gjatë së cilës rezervuarët mbushen gradualisht, ndërsa një pjesë e vogël e lëndëve shtytëse avullojnë.

Agjencia hapësinore po punon gjithashtu drejt fazës së njohur si “sekuenca terminale e numërimit mbrapsht”, e cila përfshin operacione të simuluara të lëshimit dhe kontrolle përfundimtare të gatishmërisë së sistemeve.

Megjithatë, pak para orës 22:00 sipas orës lindore të SHBA-së, u identifikua një problem tjetër teknik. Një ekip i specializuar që kishte hyrë në platformën e lëshimit për të mbyllur kapakun e anijes kozmike të ekuipazhit hasi një valvul që ishte aktivizuar pa dashje. NASA njoftoi se ekipit do t’i nevojitej edhe të paktën një orë për të përfunduar procedurat.

Prova gjenerale e lagësht pritet të përfshijë një simulim të plotë të numërimit mbrapsht të ditës së nisjes, me ndalimin e orës më pak se një minutë përpara lëshimit. Të hënën, NASA po simulonte një dritare nisjeje prej katër orësh që u hap në orën 21:00 sipas orës ET.

Rezultatet e këtij testi do të jenë vendimtare për përcaktimin e datës së nisjes së misionit Artemis II, i cili mund të zhvillohet brenda disa dritareve kohore nga fillimi i shkurtit deri në fund të prillit.

Në këtë mision pritet të marrin pjesë astronautët e NASA-s Christina Koch, Victor Glover dhe Reid Wiseman, si dhe astronauti i Agjencisë Hapësinore Kanadeze, Jeremy Hansen. Pas nisjes, anija kozmike Orion do të ndahet nga raketa SLS dhe do të nisë një udhëtim rreth Hënës.

NASA konfirmoi më 23 janar se anëtarët e ekuipazhit kanë hyrë në karantinë në Hjuston, një procedurë standarde përpara fluturimeve hapësinore, me qëllim parandalimin e sëmundjeve. Ata pritet të mbërrijnë në Qendrën Hapësinore Kennedy në Florida pas përfundimit të provës gjenerale.

Edhe pse astronautët nuk do të zbarkojnë në sipërfaqen hënore gjatë këtij misioni, udhëtimi i tyre pritet t’i çojë më larg nga Toka sesa çdo mision tjetër me njerëz që nga viti 1970, duke tejkaluar rekordin e vendosur nga astronautët e Apollo 13.

NASA synon që raketa SLS të kalojë me sukses një provë të pastër gjenerale në kushte lagështie përpara nisjes. Përpara fluturimit Artemis I në vitin 2022, u deshën disa prova të tilla gjatë muajve të tërë për të garantuar gatishmërinë e sistemeve.

“Pse mendojmë se do të kemi sukses në Artemis II? Për shkak të mësimeve që nxorëm”, deklaroi drejtori i nisjes së Artemis, Charlie Blackwell-Thompson, gjatë një konference për shtyp më 16 janar. Ai theksoi se përvoja e fituar nga Artemis I është reflektuar plotësisht në përgatitjet aktuale.

NASA ka paralajmëruar se, nëse do të jetë e nevojshme, raketa SLS dhe anija Orion mund të tërhiqen nga platforma e lëshimit dhe të kthehen në Ndërtesën e Montimit të Automjeteve për punë shtesë teknike. Ndërkohë, moti i ftohtë gjatë fundjavës kishte shkaktuar vonesa në nisjen e kësaj prove vendimtare.