Gjenerata Z në Ballkanin Perëndimor: Pro demokracisë, por me besim të kushtëzuar

By N. D. On 06/03/2026 15:41

Foto: Fondacioni Shoqëri e Hapur – Ballkani Perëndimor

Sot, Fondacioni Shoqëri e Hapur – Ballkani Perëndimor ishte nikoqir i “Gen Z Kitchen Festival: Çfarë po gatuhet në Ballkanin Perëndimor”, i cili u zhvillua në Bruksel. Eventi mblodhi aktivistë të rinj nga i gjithë Ballkani Perëndimor me politikanë, politologë dhe politikëbërës nga BE-ja në diskutime dinamike mbi angazhimin politik dhe demokracinë në rajon, transmeton Portalb.mk.

Dy eurodeputetë të rinj, Lukas Sieper dhe Lena Schilling, morën pjesë në festival dhe debatuan drejtpërdrejt me aktivistë të rinj nga rajoni. Politologu me renome dhe autor i njohur Ivan Krastev foli për pikat e mundshme të vlimit të demokracive në rajon.

Në festival, studiuesja kryesore, Lura Pollozhani, prezantoi rezultatet e një ankete të porositur nga Fondacioni Shoqëri e Hapur – Ballkani Perëndimor, e cila anketoi mbi 6.000 anëtarë të Gjeneratës Z (të moshës 16-28 vjeç) nga Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia.
Anketa tregon se Gjenerata Z në rajon vazhdon të besojë në demokraci, vlerëson zgjedhjet dhe e sheh Evropën si pjesë të së ardhmes së saj. Megjithatë, kjo gjeneratë nuk jep më besim automatikisht. Mbështetja mbetet e gjerë, por pëlqimi bëhet i kushtëzuar, i bazuar në performancë dhe i anulueshëm. Ky ndryshim i qetë, jo apati, është një element kyç për legjitimitetin demokratik dhe integrimin evropian në rajon.

Për shkak të angazhimit të tyre ndaj demokracisë dhe reformave institucionale, kjo gjeneratë mund të quhet “gjenerata e BE-së”. Por mbështetja e tyre është e kushtëzuar: Gjenerata Z nuk dëshiron anëtarësim në BE me çdo kusht, pa reforma ose pa vizion të qartë se çfarë do të thotë anëtarësimi për të ardhmen e tyre.

Një shumicë dërrmuese, 79.7%, besojnë se demokracia është forma më e mirë e qeverisjes. Nuk është çudi që 76.5% nuk do të mbështesnin një udhëheqës që anashkalon parlamentin ose zgjedhjet, megjithëse shprehin preferencë për qeverisje të fortë dhe efektive.

Në kundërshtim me perceptimet në Evropë, 64.8% e Gjeneratës Z e shohin të ardhmen e tyre në vendin e tyre, duke treguar interes të kufizuar për të migruar në BE. Edhe midis atyre që kanë menduar të largohen nga vendi i tyre, grupet e fokusit zbuluan se largimi është zgjidhje e fundit.

“Gjenerata Z në Ballkanin Perëndimor duket të jetë një brez i lumtur, por strategjikisht i përjashtuar nga politika formale. Megjithatë, ata vazhdojnë të votojnë dhe të qëndrojnë të informuar. Kjo ngre pyetjen: A nuk po japin pëlqimin? Sot nga qeveritë e tyre, nesër nga Evropa?” tha Andi Dobrushi, drejtor i Fondacioneve të Shoqëri e Hapur – Ballkani Perëndimor.

Gen Z Kitchen Festival thekson nevojën për të dëgjuar perspektivat e të rinjve në një kohë kur Evropa po përballet me pyetje në lidhje me legjitimitetin demokratik dhe zgjerimin.

Raporti i plotë dhe gjetjet mund të shkarkohen këtu.

Foto: Fondacioni Shoqëri e Hapur – Ballkani Perëndimor

Ballkani Perëndimor Gjenerata (Generation) Z GenZ