Nuk është e vërtetë që fjala “e veriut” po përdoret ilegalisht në vend

Marrëveshja e Prespës nuk e kushtëzon vlefshmërinë e emrit të ri kushtetues me hapjen e negociatave ose anëtarësimin në BE. Emri “Republika e Maqedonisë së Veriut” ka qenë në fuqi që nga hyrja në fuqi e marrëveshjes në vitin 2019. Vetëm, për disa nga dokumentet dhe materialet e vjetra të brendshme, parashikohet një regjim i veçantë kalimtar në lidhje me hapjen e kapitujve të negociatave me BE-në, shkruan Vërtetmatësi.

Po shqyrtojmë një postim në rrjetin social Facebook që shkruan:

MAQEDONIA E VERIUT PËRDORET PALIGJSHMËRISHT NË MAQEDONI! Marrëveshja e Prespës duhet të respektohet! Veriu vetëm për përdorim të brendshëm me negociata të hapura dhe anëtarësim në BE! Për sa kohë që nuk ka negociata dhe nuk ka BE, nuk ka Veri! Çfarë nuk është e qartë këtu???

Më 17 qershor 2018, në fshatin Nivitsi (Psarades) në bregun grek të Liqenit të Prespës, Ministrat e Punëve të Jashtme të Maqedonisë dhe Greqisë, Nikola Dimitrov dhe Nikos Kotzias, nënshkruan “Marrëveshjen Përfundimtare për Zgjidhjen e Dallimeve të Përshkruara në Rezolutat 817 (1993) dhe 845 (1993) të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara për Përfundimin e Marrëveshjes së Përkohshme të vitit 1995 dhe Vendosjen e një Partneriteti Strategjik midis Palëve”.

Dokumenti parashikon një emër të ri për Republikën e Maqedonisë, përkatësisht “Republika e Maqedonisë së Veriut”, i cili do të përdoret erga omnes, pra në çdo rast si në vend ashtu edhe jashtë vendit. Gjuha zyrtare e vendit është maqedonishtja, ndërsa shtetësia do të jetë “maqedonase/qytetare e Republikës së Maqedonisë së Veriut”. Marrëveshja u nënshkrua edhe nga ndërmjetësi i OKB-së, Matthew Nimetz. Kjo marrëveshje, e njohur edhe si Marrëveshja e Prespës, i dha fund mosmarrëveshjes historike për emrin midis Maqedonisë dhe Greqisë, e cila zgjati pothuajse tre dekada.

Në Marrëveshje, emri i ri i shtetit është “Republika e Maqedonisë së Veriut” për përdorim të përgjithshëm, me përkthim në të gjitha gjuhët.

Në vend, institucionet janë riemërtuar, siç mund të shihet nga shembujt e mëposhtëm: Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut, Qeveria e Republikës së Maqedonisë së Veriut, Parlamenti i Republikës së Maqedonisë së Veriut, Portali Gjyqësor i Republikës së Maqedonisë së Veriut, Prokuroria Publike e Republikës së Maqedonisë së Veriut, etj.

Kur Presidentja Gordana Siljanovska Davkova po bënte betimin e saj në Parlament dhe po shqiptonte emrin Maqedoni, Parlamenti informoi për sa vijon në lidhje me deklaratën e saj të përgatitur:

Përmbajtja e deklaratës është në përputhje me Kushtetutën e Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe është në përputhje me Ligjin Kushtetues për Zbatimin e Amendamenteve XXXIII deri në XXXVI të Kushtetutës, neni 2, paragrafi 4, sipas të cilit përdorimi i mbiemrit në lidhje me shtetin, organet shtetërore dhe institucionet publike dhe në lidhje me përdorime të tjera në përputhje me Marrëveshjen Përfundimtare është në përputhje me emrin e shtetit ose emrin e tij të shkurtuar dhe lexohet “i Republikës së Maqedonisë së Veriut” ose “i Maqedonisë së Veriut” – sqaroi Kuvendi.

Emri zyrtar është “Maqedonia e Veriut”. Marrëveshja parashikon që këto emra duhet të përdoren erga omnes – për të gjitha qëllimet, përfshirë përdorimin e brendshëm.

Kur pretendohet se “Veriu është vetëm për përdorim të brendshëm me negociata të hapura dhe anëtarësim në BE!”, ky pretendim thirret në Nenin 1(10)(b) të Marrëveshjes së Prespës, por e interpreton atë shumë gjerësisht.

Neni 1(10)b thotë:

Periudha kalimtare “politike” do të zbatohet për të gjitha dokumentet dhe materialet që janë ekskluzivisht për përdorim të brendshëm në Palën e Dytë. Lëshimi i dokumenteve dhe materialeve të tilla që bien nën këtë kategori në përputhje me Nenin 1, paragrafi 3 do të fillojë me hapjen e çdo kapitulli përkatës në negociatat me Bashkimin Evropian dhe do të finalizohet brenda pesë viteve nga ajo datë.

Marrëveshja në të vërtetë parashikon që zëvendësimi i disa dokumenteve dhe materialeve ekzistuese që janë ekskluzivisht për përdorim të brendshëm do të fillojë me hapjen e çdo kapitulli përkatës në negociatat me BE-në dhe do të përfundojë brenda pesë viteve. Megjithatë, kjo nuk do të thotë që emri “Republika e Maqedonisë së Veriut” nuk është i vlefshëm brenda vendit derisa të ketë negociata ose anëtarësim në BE. Përkundrazi, marrëveshja kërkon njëkohësisht që të gjitha dokumentet dhe korrespondenca e re zyrtare të përdorin menjëherë emrin e ri.

Marrëveshja e Prespës nuk e kushtëzon vlefshmërinë e emrit të ri kushtetues me hapjen e negociatave ose anëtarësimin në BE. Emri “Republika e Maqedonisë së Veriut” ka qenë në fuqi që nga hyrja në fuqi e marrëveshjes në vitin 2019. Vetëm, për disa nga dokumentet dhe materialet e vjetra të brendshme, parashikohet një regjim i veçantë kalimtar, që lidhet me hapjen e kapitujve të negociatave me BE-në.

Për shkak të të gjitha fakteve të mësipërme, postimin që po e shqyrtojmë e vlerësojmë si të pavërtetë.