Cilat janë planet e Trumpit për ditën e parë pas kthimit në Shtëpinë e Bardhë?

Donald Trump është zotuar t’i “surprizojë” të gjithë në ditën e tij të parë të kthimit në Shtëpinë e Bardhë, me një sërë urdhrash ekzekutivë që ai pritet të nënshkruajë në orët e para pasi u betua si presidenti i 47-të i Shteteve të Bashkuara. Ai dha një përmbledhje të disa direktivave që nuk janë nënshkruar ende, duke thënë se ato do të synojnë çështje të tilla si emigracioni i paligjshëm, rregullat e klimës, politikat e diversitetit, dokumentet e klasifikuara dhe tema të tjera, transmeton Meta.mk.

Është e zakonshme që presidentët të nënshkruajnë urdhra të ndryshëm ekzekutivë kur marrin detyrën. Urdhra të tillë kanë fuqinë e ligjit, por mund të anulohen nga presidentët ose gjykatat e mëvonshme. Megjithatë, shkalla e asaj që Trump po planifikon mund të jetë e paprecedentë dhe priten sfida ligjore.

Emigracioni dhe Kufijtë/Deportimet

Trump është zotuar të “fillojë programin më të madh të dëbimit në historinë amerikane” duke filluar nga dita e parë. Ai pritet të shpallë një gjendje të jashtëzakonshme në kufirin me Meksikën dhe të forcojë ushtrinë për të ndihmuar në sigurimin e kufirit jugor, sipas Fox News.

Çdo program i dëbimit masiv ka të ngjarë të përballet me vështirësi logjistike, miliarda dollarë në kosto dhe një sërë sfidash ligjore.

Heqja e të drejtës së shtetësisë me lindje

Trump e quajti “qesharake” të drejtën kushtetuese 150-vjeçare, e cila garanton se kushdo që lind në tokën amerikane është shtetas amerikan dhe u zotua ta shfuqizojë atë që në ditën e parë dhe në momentin e parë. Megjithatë, zbatimi i kësaj është shumë më i vështirë sesa lëshimi i një urdhri ekzekutiv, pasi e drejta për shtetësinë e të drejtës së lindjes garantohet shprehimisht nga Kushtetuta e SHBA-së.

Mbyllja e kufirit për arsye shëndetësore

Një masë e vitit 1944 e quajtur Titulli 42 i lejon qeverisë amerikane të kufizojë migrimin për të mbrojtur shëndetin publik. Është përdorur për herë të fundit gjatë pandemisë, por mediat amerikane raportojnë se administrata e re do të kërkojë një sëmundje për të justifikuar synimin e saj për të mbyllur kufirin jugor të SHBA me Meksikën.

Kartelet e drogës

Trump pritet t’i klasifikojë kartelet e drogës si “organizata terroriste”, duke i renditur ato përkrah grupeve  që ShBA i konsideron të tilla si Al-Kaeda, i ashtuquajturi Shteti Islamik dhe Hamasi.

Ndërtimi i murit

Kur Trump u zgjodh për herë të parë president në vitin 2016, ai nënshkroi një urdhër ekzekutiv për ndërtimin e një muri kufitar. Megjithëse pjesë të murit u ndërtuan, ka ende shumë seksione të papërfunduara dhe ai mund të përpiqet të përfundojë ndërtimin e plotë.

Tregtia dhe Ekonomia/Tarifat

Trump ka premtuar tarifa gjithëpërfshirëse për mallrat e importuara si pjesë e premtimit të tij për t’i dhënë përparësi industrisë së prodhimit të Amerikës. Trump vendosi tarifa në mandatin e tij të parë, duke përfshirë disa për Kinën, të cilat Joe Biden i mbajti.

Por këtë herë ai premtoi tarifa prej 10% për të gjitha mallrat e importuara, 25% për mallrat kanadeze dhe meksikane dhe 60% për mallrat nga Kina. Ai tha se do të fillojë nënshkrimin e urdhrave ekzekutivë për vendosjen e këtyre tarifave që në ditën e parë.

Tarifat ka të ngjarë t’i bëjnë mallrat e konsumit më të shtrenjta dhe mund të rrisin inflacionin, thonë ekspertët. Disa vende po shqyrtojnë tarifat hakmarrëse.

Kripto

Trump miratoi kriptovalutat dhe zgjedhja e tij si president çoi në një rritje prej 30% të vlerës së Bitcoin. Disa besojnë se Trump do të lëvizë shpejt për të krijuar një “Rezervë Bitcoin” federale – një rezervë strategjike, e ngjashme me rezervat e arit dhe naftës në SHBA – të cilën ai e ka përshkruar si një “aset kombëtar të përhershëm për të mirën e të gjithë amerikanëve”.

Klima dhe energjia/Shfuqizimi i politikave klimatike të Joe Bidenit

Trump dëshiron të bëjë një program për të inkurajuar më shumë vende pune të gjelbra, rregullimin e ndotjes dhe financimin e infrastrukturës si disa nga arritjet e tij më të mëdha.

Ai premtoi gjithashtu të ndalojë projektet e reja të erës dhe të anulojë mandatet e automjeteve elektrike.

Dalja nga Marrëveshja e Parisit (përsëri)

Brenda gjashtë muajve nga marrja e detyrës në vitin 2017, Trump u tërhoq nga Marrëveshja e Parisit për Klimën – një marrëveshje ndërkombëtare historike e krijuar për të kufizuar rritjen e temperaturave globale. Biden u kthye në marrëveshje në ditën e tij të parë në detyrë në 2021, por Trump pritet të tërhiqet.

Sulmi i 6 janarit/Lirimi i “pengjeve” nga 6 janari

Qindra njerëz të dënuar që nga trazirat e Kongresit të SHBA-së në vitin 2021 janë në pritje të faljeve të mundshme të hënën, kur Trump të kthehet në detyrë.

“Unë mendoj se do të fal shumë prej tyre. Nuk mund të them për secilin, sepse disa prej tyre ndoshta kanë humbur kontrollin”, tha Trump për CNN në 2024.

Më shumë se 1500 persona u arrestuan në lidhje me ngjarjen. Të paktën 600 u akuzuan për sulme ndaj zyrtarëve federalë ose pengim të punës së tyre.

Politika e jashtme/Konflikti ushtarak në Ukrainë

Trump pretendoi gjatë fushatës se do t’i jepte fund konfliktit në ditën e parë të presidencës së tij. Më pas ai deklaroi se mund të duhen gjashtë muaj. Nuk është e qartë se çfarë mund të bëjë ai në fillimet e tij.

Kuba dhe Venezuela

Trump mund të përdorë urdhra ekzekutivë për të ndryshuar vendimin e fundit të Bidenit për të hequr Kubën nga lista amerikane e shteteve sponsorizuese të terrorizmit. Ai gjithashtu mund të rivendosë sanksionet kundër Venezuelës. Të dy vendet ishin objektiva të shpeshta të zemërimit të tij gjatë mandatit të tij të parë.

Diversiteti dhe gjinia

Në vitet e fundit, shkollat ​​dhe bizneset në të gjithë Shtetet e Bashkuara kanë miratuar politika të dizajnuara për të mbështetur gratë dhe pakicat racore.

Këto praktika, shpesh të klasifikuara nën “diversitet, barazi dhe përfshirje” (DEI), kanë tërhequr zemërimin e shumë konservatorëve dhe janë përballur me sfida ligjore. Trump ka premtuar t’i shpërbëjë ato dhe korporatat e mëdha si Meta, Walmart dhe Amazon kanë filluar tashmë të tërheqin iniciativat e lidhura.

Trump mund të përdorë një urdhër ekzekutiv për të ndaluar fondet federale të shkojnë në shkolla ose institucione të tjera që kanë programe DEI. Ai gjithashtu mund të ndalojë financimin për shkollat ​​që mësojnë “teorinë kritike të racës” (CRT).

Aborti

Ashtu si shumica e presidentëve të mëparshëm republikanë, Trump pritet të tërheqë “Politikën Meksikane”, e cila ndalon ndihmën federale për grupet ndërkombëtare që ofrojnë këshilla për abortin.

Ai gjithashtu pritet të tërheqë rregullat e abortit që ndalojnë ofruesit e kujdesit shëndetësor federal nga Title X, programi i planifikimit familjar për njerëzit me të ardhura të ulëta, nga përmendja e abortit tek pacientët. Ky ndryshim në mënyrë efektive hoqi dhjetëra miliona dollarë nga organizatat që ofrojnë aborte ose udhëzime.

TikTok

Të dielën në mëngjes, Trump premtoi të lëshonte një urdhër ekzekutiv që do të vononte zbatimin e ligjit për ndalimin e platformës sociale në pronësi kineze TikTok.

Urdhri i tij, tha ai, do t’i jepte kompanisë kohë për të gjetur një partner amerikan që do të blinte 50% të aksioneve në kompani.

Trump paraprakisht mbështeti ndalimin e TikTok, por kohët e fundit ndryshoi pozicionin e tij, duke treguar miliarda shikime që ai thotë se videot e tij tërhoqën në platformë gjatë fushatës presidenciale vitin e kaluar.