Fadilja Çunmulaj Kajoseviç për Portalb: Xhubleta, paqja dhe dashuria marrin jetë në telajot e mia

Nga kujtimet e fëmijërisë dhe motivet e trashëgimisë shqiptare, deri te ekspozitat në galeri ndërkombëtare, rrugëtimi artistik i Fadilja Çunmulaj Kajoseviç është një histori e ëndrrës, këmbënguljes dhe besimit në fuqinë e artit. Veprat e saj ndërthurin ngjyrën, emocionin dhe mesazhe universale për paqen, dashurinë, harmoninë dhe lidhjen e njeriut me natyrën. Në krijimtarinë e saj zënë vend edhe kujtimet nga vendlindja, veshjet tradicionale shqiptare dhe veçanërisht xhubleta, të cilat artistja i ka shndërruar në burim frymëzimi për një koleksion të tërë. Në intervistë për Portalb.mk, Çunmulaj Kajoseviç rrëfeu nga pak për gjitha këto.

Portalb.mk: Nga një vajzë me ëndrra te një artiste që ekspozon në galeri ndërkombëtare, si do ta përshkruanit këtë rrugëtim dhe cili ishte momenti kyç që ju bëri të besonit te vetja?

Fadilja Çunmulaj Kajoseviç: Hyrja në galerinë “Jane Gallery” në Rrugën e 57-të në Nju-Jork dhe shikimi i veprave të mia të ekspozuara në mure, me emrin tim krahas tyre ishte një moment përcaktues. Ajo që dikur ekzistonte vetëm si një vizion i brendshëm, ishte shndërruar në një realitet të përbashkët. Në atë çast, diçka ndryshoi.

Kjo më dha guximin për të vazhduar, motivimin për ta ndjekur rrugën time me vendosmëri më të madhe dhe, mbi të gjitha, besimin se vërtet mund t’ia dilja mbanë. Ajo përvojë e shndërroi ëndrrën në vetëbesim dhe shënoi fillimin e besimit te vetja si artiste.

Portalb.mk: Veprat tuaja ndërthurin ngjyrat, emocionet dhe mesazhet universale. Si merr jetë zakonisht një vepër, nga një ide, një përvojë personale apo realiteti që ju rrethon?

Fadilja Çunmulaj Kajoseviç: Për mua, çdo vepër fillon me një ndjesi të forte, një perceptim që formësohet duke vëzhguar botën në jetën e përditshme. Ajo gradualisht shndërrohet në një imazh të qartë kur një mendim i brendshëm takohet me një ngjarje reale në botën e jashtme. Ndonjëherë, shkëndija vjen nga një reagim i fortë ndaj një ngjarjeje globale. Herë të tjera, ajo lind nga një kujtim i papritur ose një emocion i thellë.

Mund të nisë me pamjen e një ngjyre mbresëlënëse në natyrë, ngrohtësia e diellit, shkëlqimi i qetë i hënës, pafundësia e oqeanit, qielli pa fund apo bukuria e planetit tonë të përbashkët. Veprat e mia janë pasqyrim i këtyre momenteve, ku përvoja personale dhe bota që na rrethon bëhen një. Përmes ngjyrës, formës dhe atmosferës, unë eksploroj lidhjen tonë me natyrën, njerëzimin dhe shpresën e qëndrueshme për paqe.

Portalb.mk: Paqja dhe dashuria janë tema që përsëriten shpesh në artin tuaj. A mendoni se bota ka nevojë për këto mesazhe tani më shumë se kurrë?

Fadilja Çunmulaj Kajoseviç: Paqja dhe dashuria mbeten mesazhe thelbësore në kohë tensionesh globale, ndarjesh shoqërore dhe ndryshimesh të shpejta. Arti që lartëson këto vlera ofron një gjuhë universale shërimi, empatie dhe lidhjeje, duke ndihmuar njerëzit dhe komunitetet që t’i përballojnë së bashku sfidat e sotme. Duke nxitur shpresën, shprehja krijuese pozitive mund të kundërshtojë ndjenjat e frikës dhe dëshpërimit në kohë të vështira.

Ajo gjithashtu frymëzon veprimin, duke u kujtuar njerëzve se edhe gjestet e vogla të mirësisë, dhembshurisë dhe mbështetjes komunitare mund të sjellin ndryshime domethënëse. Përmes aftësisë së saj për të bashkuar, lartësuar dhe frymëzuar, arti vazhdon të luajë një rol jetik në ndërtimin e një bote më paqësore dhe më të lidhur.

Portalb.mk: Keni ekspozuar në disa qendra të rëndësishme ndërkombëtare. Si është të shohësh publikun nga kultura të ndryshme teksa interpreton dhe përjeton artin tuaj? Cilat kanë qenë reagimet e tyre?

Fadilja Çunmulaj Kajoseviç: Arti është një përvojë e thellë dhe emocionuese për artdashësit nga kultura të ndryshme. Çdo shikues sjell përvojat e veta unike të jetës, besimet dhe prejardhjen kulturore në një vepër arti, duke zbuluar shpesh kuptime personale që shkojnë përtej qëllimit fillestar të artistit. Shumë shikues ndiejnë gjithashtu një lidhje të fortë emocionale me veprën e artit, ku kultura e tyre ndikon në mënyrën se si i interpretojnë lëvizjen, ngjyrat dhe emocionet e saj.

Për shembull, disa mund t’i shohin ngjyrat vezulluese si një pasqyrim të gjallë të jetës moderne urbane, të energjisë dhe të lidhjeve shoqërore globale. Në të njëjtën kohë, temat universale si paqja, harmonia, dashuria, humbja dhe kalimi i kohës krijojnë përvoja emocionale të përbashkëta që i lidhin njerëzit përtej kulturave, pavarësisht prejardhjeve të tyre të ndryshme.

Portalb.mk: Sa e pranishme është prejardhja shqiptare në veprat tuaja dhe a ka motive, kujtime apo emocione nga vendlindja që i bartni në telajo?

Fadilja Çunmulaj Kajoseviç: Po, si mund t’i harrojmë ndonjëherë kujtimet e fëmijërisë? Ende i kujtoj veshjet tradicionale të krahinës sime, veçanërisht xhubletën, e cila ka jetuar gjithmonë në ëndrrat dhe kujtimet e mia të fëmijërisë. Verën e kaluar, në vitin 2025, pata mundësinë të prezantoj disa prej këtyre veprave në simpoziumin e mbajtur në Ulqin. Gjatë viteve të fundit kam vazhduar të krijoj shumë punime të tjera, të frymëzuara nga veshjet tradicionale shqiptare dhe trashëgimia jonë kulturore.

Sot kam krijuar një koleksion të plotë të bazuar në kulturën dhe trashëgiminë shqiptare, duke festuar pasurinë e traditave tona përmes artit. Tashmë pres me padurim ta ekspozoj këtë koleksion në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe jam shumë e emocionuar për ekspozitën që do të hapet së shpejti. Është një nder për mua të ndaj bukurinë dhe historinë e trashëgimisë shqiptare me një audiencë më të gjerë ndërkombëtare.

Portalb.mk: Kur një vizitor ndalet përpara një pikture tuajën, çfarë dëshironi që ai të ndiejë ose të marrë me vete nga ajo vepër?

Fadilja Çunmulaj Kajoseviç: Vepra ime i fton vizitorët në një çast qetësie, një pauzë e heshtur ku mund të marrin frymë thellë dhe ta ndiejnë shpirtin e tyre të preket me butësi. Ajo nxit një lidhje shpirtërore, frymëzon reflektimin dhe kultivon një vlerësim më të thellë për natyrën, botën që ndajmë së bashku dhe harmoninë që ekziston brenda saj.

Ajo zgjon një ndjenjë mrekullie përmes momenteve të papritura të ngjyrave të gjalla dhe dritës, duke krijuar një shkëndijë surprize që zgjon kureshtjen dhe shpresën. Këto elemente simbolizojnë harmoninë, unitetin dhe mundësinë për të ecur përpara së bashku në paqe.

Vepra krijon gjithashtu një ndjenjë lidhjeje, atë ndjesi ngushëlluese se dikush tjetër i kupton emocionet që shpesh mbeten të pathëna. Ajo u kujton vizitorëve se mendimet dhe ndjenjat e tyre të brendshme ndahen edhe nga të tjerë.

Së fundi, ajo i fton njerëzit në një reflektim personal, duke i inkurajuar ta lidhin veprën me kujtimet, përvojat dhe rrugëtimin e tyre jetësor. Qoftë duke menduar për të kaluarën apo për të tashmen, secili ftohet të gjejë një kuptim që është krejtësisht i vetin.