Doganat e Donald Trump: Efektet vetëm në afat të shkurtër

Vetëm dy javë pasi Donald Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, katër aleatë të SHBA-së i janë dorëzuar presionit të presidentit amerikan. Trump i kërcënoi ata me tarifa dhe masa të tjera ndëshkuese, shkruan Dojçe Vele, transmeton Portalb.mk.

Meksika dhe Kanadaja janë zotuar të forcojnë forcat e sigurisë përgjatë kufijve të tyre me Shtetet e Bashkuara për të luftuar imigracionin e paligjshëm dhe trafikun e drogës me patrulla të zgjeruara. Në këmbim, Trump miratoi një vonesë 30-ditore në tarifat e shpallura prej 25 përqind.

Kolumbia, të cilën Trump e kërcënoi me tarifa dhe sanksione, fillimisht refuzoi të pranonte emigrantët e dëbuar nga Shtetet e Bashkuara, por më pas ndryshoi qasjen e saj. Dhe Panamaja i bëri lëshime Trumpit për përdorimin e Kanalit të Panamasë, një rrugë kryesore detare që lidh Atlantikun dhe Paqësorin.

Kjo mund të krijojë përshtypjen se presidenti amerikan ka treguar muskujt dhe se ata që ai ka kërcënuar i janë nënshtruar shpejt komandës së tij. Megjithatë, ekonomisti italian Marco Butti nuk i sheh gjërat në këtë mënyrë. Ai beson se Trump po zbaton strategjinë e tij “tarifore” “në mënyrë të paparashikueshme” dhe se reagimi i aleatëve të tij ka qenë i kufizuar në rastin më të mirë.

“Ajo që ai u ka hequr vendeve të kërcënuara (Kanadasë dhe Meksikës) deri më tani në formën e koncesioneve të njëanshme është kryesisht simbolike,” tha në një intervistë për DW, Marco Butti, ish-drejtor i përgjithshëm për Çështjet Ekonomike dhe Financiare në Komisionin Evropian. Trupat kufitare të premtuara nga Meksika dhe Kanadaja nuk do të jenë të mjaftueshme për të ndaluar kontrabandën e drogës vdekjeprurëse fentanyl ose për të parandaluar hyrjen e emigrantëve pa dokumente në Shtetet e Bashkuara.

Kostoja e detyrimeve doganore

Efektet ekonomike të tarifave të propozuara nga Trump janë të njohura. Tarifat veprojnë si taksa mbi mallrat e importuara dhe ka të ngjarë të çojnë në çmime më të larta për konsumatorët. Përveç kësaj, “ata po krijojnë pasiguri ekonomike në mbarë botën dhe kjo do të ketë një ndikim shumë të dëmshëm në rritje dhe prosperitet”, thotë Buti.

Tarifat mund të zhysin ekonomitë kanadeze dhe meksikane në recesion dhe të rrisin inflacionin e SHBA me më shumë se një pikë përqindjeje. Kjo, nga ana tjetër, mund të shtyjë bankën qendrore të SHBA-së të ruajë apo edhe të rrisë normat e interesit. Trump ka mbrojtur vazhdimisht uljen e normave bazë të interesit.

Dhe zinxhirët e furnizimit midis Kanadasë, Shteteve të Bashkuara dhe Meksikës, veçanërisht në sektorin e automobilave, do të rëndoheshin gjithashtu nga tarifat. Prodhimi i automobilave në Amerikën e Veriut është shumë i integruar, me pjesët e automobilave që kalojnë kufijtë disa herë gjatë prodhimit. Për shkak të tarifave, makinat mund të bëhen dukshëm më të shtrenjta. Nëse kërkesa më pas bie, disa ekonomistë besojnë se humbja e vendeve të punës do të ishte e pashmangshme.

“Trump është një njeri i shkollës së vjetër”, thotë për DW Rolf Langhammer, studiues në Institutin e Kielit për Ekonominë Botërore (IfW). “Ai beson se tarifat mbrojnë industrinë vendase dhe se ai mund të përdorë të ardhurat nga tarifat për të ulur taksat.” Por tarifat aktualisht përbëjnë vetëm dy përqind të të ardhurave të qeverisë amerikane, thekson Langhammer. Pothuajse 60 përqind e të ardhurave, megjithatë, vijnë nga tatimet mbi të ardhurat dhe taksat e korporatave.

Aleatët e SHBA-së marrin masa parandaluese

Kërcënimet tarifore të Trump kanë shkaktuar emocione në mbarë botën. Disa vende tashmë kanë reaguar edhe para se të përballeshin me kërcënimet e tarifave.

India, barrierat tregtare të së cilës ndaj eksportuesve amerikanë shpesh ankohet Trump, ka ulur tarifat për disa produkte amerikane nga 13 në 11 për qind, duke përfshirë motoçikletat dhe pajisjet satelitore. Reduktimet po vijnë për më shumë se 30 produkte të tjera, njoftoi Nju Delhi këtë javë.

Koreja e Jugut dhe Japonia kanë njoftuar tashmë se do të blejnë më shumë energji dhe mallra të tjera nga Shtetet e Bashkuara. Tajlanda tha se do të rrisë importet e produkteve bujqësore amerikane, si dhe etanit, i cili përdoret për prodhimin e plastikës.

Ndërkohë, Bashkimi Evropian po përgatit masa hakmarrëse në rast se Trump kërcënon edhe produktet evropiane me tarifa. Sipas një raporti të Financial Times, kjo përfshin ACI (Instrumenti Anti-Coercion) i sapokrijuar, i cili synon veçanërisht kompanitë amerikane të teknologjisë. ACI u prezantua në dhjetor si një mbrojtje kundër sulmeve ndaj interesave ekonomike të BE-së dhe i lejon Brukselit të bllokojë investimet direkte ose të kufizojë aksesin në treg.

Gjatë mandatit të parë të Trump, vendet e BE-së ishin në gjendje të shmangnin tarifat për makinat evropiane duke premtuar se do të blinin më shumë gaz natyror të lëngshëm (LNG) dhe sojë nga Shtetet e Bashkuara. “Unë dyshoj shumë se kjo do të mjaftojë këtë herë,” thotë Buti. “Ne mund të përpiqemi të negociojmë dhe të vazhdojmë me një qasje paqësore.” “Por ne duhet të zhvillojmë gjithashtu një strategji hakmarrjeje që është e besueshme dhe e dhimbshme.”

Reputacioni i Shteteve të Bashkuara është dëmtuar.

Strategjia e presionit të lartë të Trump mund të funksionojë në afat të shkurtër duke i detyruar negociatat ose duke e lejuar atë të arrijë qëllimet e tij tregtare. Por suksesi i tyre afatgjatë është i dyshimtë.

Philip Lack, një ekonomist në Qendrën për Studime Ndërkombëtare dhe Strategjike në Uashington, i krahason masat shtrënguese me antibiotikët. “Ata janë shumë efektivë në luftimin e kërcënimeve të caktuara, por suksesi i tyre zvogëlohet kur përdoren së tepërmi,” theksoi Luck në një blog të fundit. “Ashtu si bakteret zhvillojnë rezistencë ndaj antibiotikëve, vendet që janë vazhdimisht të ekspozuara ndaj sanksioneve do të zhvillojnë imunitet duke reduktuar varësinë e tyre nga tregu amerikan.”

Duke pasur parasysh pasigurinë në rritje në marrëdhëniet tregtare me SHBA-në, vendet janë në kërkim të tregjeve alternative. Paraardhësi i Trump, Joe Biden, u bëri thirrje evropianëve që të zvogëlojnë varësinë e tyre nga Kina për të ngadalësuar rritjen e fuqisë aziatike. Por duke pasur parasysh luftën e mundshme tregtare të afërt me aleatin e saj më të ngushtë, politikëbërësit e BE-së mund të detyrohen të ndryshojnë kursin.

Në Kanada, kryeministri Justin Trudeau ftoi përfaqësuesit e biznesit në një samit këtë javë me qëllim të diversifikimit të marrëdhënieve tregtare të vendit. Presidentja meksikane Claudia Sheinbaum ka lançuar “Plan Mexico”, i cili gjithashtu synon të reduktojë varësinë nga partnerët e rëndësishëm tregtarë.

“Tani të gjithë pyesin: A është SHBA ende një partner i besueshëm”, tha për DW, Niklas Poitier i institutit të mendimit Bruegel me bazë në Bruksel. Ai është i sigurt se: “Dëmtimi i reputacionit ndërkombëtar të Uashingtonit është i madh”.