“Do të bëjmë gjithçka që mundemi për të mbrojtur interesin kombëtar bullgar”. Kjo është përgjigjja e kryeministrit bullgar Rumen Radev ndaj pyetjes së një gazetari – nëse do të kërkojë pezullimin e fondeve të BE-së për Maqedoninë e Veriut. Duke vazhduar përgjigjen e tij, ai njoftoi se po vjen një raund i ri bindjeje të udhëheqësve evropianë për korrektësinë e qëndrimit të Bullgarisë, duke pasur parasysh se ndërkohë një numër i madh i tyre janë lëkundur, transmeton Portalb.mk.
Ai kujtoi se kur “vite më parë” përfaqësonte Bullgarinë në Këshillin Evropian, ishte “i vetëm kundër të gjithëve”: të gjitha shtetet e tjera anëtare këmbëngulën që Maqedonia të fillonte menjëherë negociatat e anëtarësimit. Kryeministri bullgar u mburr se atëherë “arriti të bindte të gjithë udhëheqësit të ndryshonin qëndrimin e tyre dhe të njihnin problemin e (mos)respektimit të të drejtave të njeriut, në mënyrë që “gjëja më e drejtë” të mund të përfshihej në kornizën negociuese – përfshirja e bullgarëve në kushtetutën e Maqedonisë dhe përmbushja e detyrimeve, veçanërisht nga Protokolli i Dytë”.
Megjithatë, që atëherë (2022), situata ka ndryshuar.
“Tani, kur shkova në takimin e parë në Mal të Zi, pashë devijime serioze në qëndrimet e atyre udhëheqësve. Ka një luhatje në qëndrimet e një numri udhëheqësish evropianë, gjë që ndodhi gjatë kohës kur unë nuk isha në BE. Dikush nuk e përfundoi punën e vet. Dhe tani do të duhet të bëjmë përpjekje të reja, për të bindur udhëheqësit se ku dhe si duhet të sillet Evropa, si një aleancë e përbashkët që duhet të mbrojë interesat e të gjithë qytetarëve në atë aleancë, dhe se konsensusi i arritur në korrik 2022 duhet të respektohet. Kjo është ajo që do të bëj”, njoftoi Radev.
Kryeministri i Maqedonisë Hristijan Mickoski, parashikon një kurs maratonë në aspektet e integrimit evropian të Maqedonisë, për shkak të gabimit të qeverisë së mëparshme. Në ditëlindjen e 36-të të VMRO-DPMNE-së, ai bëri thirrje që të dërgohet mesazh i fortë që do të arrijë tek të gjithë në kryeqytetin evropian.
“Vendi i këtij populli, i qytetarëve të Maqedonisë sonë është aty, në tryezën në Bruksel me ta, si anëtare e plotë e Bashkimit Evropian. Por, të dashur vëllezër dhe motra, nuk do të jetë një sprint apo një garë e shkurtër. Përgatituni për një maratonë, sepse do të duhet të luftojmë për të korrigjuar atë tradhti dhe atë kapitullim që qeveria e mëparshme e Maqedonisë, më e korruptuara në histori, bëri për këtë popull dhe për atdheun e tij”, tha Mickoski.
Kryetari i LSDM-së, Venko Filipçe, akuzoi qeverinë se e paraqet qëllimisht rrugën evropiane si një kërcënim për identitetin me qëllim që të trembë qytetarët.
“Maratona duhej të kishte mbaruar tani. Maratona filloi në vitin 1991. U bëj thirrje qytetarëve të mos i nënshtrohen përsëri, si dy vjet më parë, mashtrimit të saj. Të mos i nënshtrohen këtyre fjalimeve nacionaliste, populiste, plot patriotizëm, vija të kuqe, mbrojtje të një tamponi identiteti, etj., sepse e vetmja gjë që çon kjo retorikë e rreme është izolimi dhe varfëria. Kjo maratonë që po shpall kryeministri çon vetëm në fëmijët që paketojnë valixhet e tyre dhe njerëzit që nxjerrin pasaporta bullgare. Dhe përgatiten të jetojnë këtu në dekada varfërie”, tha Filipçe.
Edhe pse Marrëveshja e fqinjësisë së mirë po përmendet vazhdimisht, ajo që dukej e papritur ishte vlerësimi i djeshëm i kryeministrit bullgar se nuk ka vend për takim me homologun e tij maqedonas.
“Nuk ka vend për një takim të tillë, sepse problemi nuk është dypalësh. Mickoski ka një problem me Bashkimin Evropian, kështu që Republika e Maqedonisë së Veriut do të duhet që tani e tutje ta bindë BE-në se respekton të drejtat e njeriut dhe se mund të garantojë sigurinë e të gjitha misioneve diplomatike në territorin e saj”, tha Radev.
Duke komentuar mbi automjetet e djegura të ambasadës bullgare në Shkup, ai theksoi se problemi i madh është se incidente të tilla nuk sanksionohen.
“Ajo udhëheqje politike jo vetëm që nuk i zbulon ato, dhe jo vetëm që nuk i ndëshkon zjarrvëniet e tilla deri më tani, por shihni se ato stimulohen, përdoren në fushata zgjedhore. Për sa kohë që nuk ka parime të përcaktuara qartë të sundimit të ligjit, për sa kohë që nuk ka pasoja për autorët e akteve të tilla të padenja, asgjë nuk do të ndodhë. Nuk kemi asgjë më shumë për t’i thënë kryeministrit të Maqedonisë së Veriut. Ai duhet t’i shpjegojë Bashkimit Evropian dhe Komisionit Evropian se si do t’i përmbushin më në fund kriteret e anëtarësimit”, tha Kryeministri bullgar.
Kujtojmë se, i dyshuari për djegien e dy automjeteve diplomatike në Ambasadën Bullgare në Shkup u arrestua shpejt, dhe gjykata urdhëroi paraburgimin e tij.
Ambasadori bullgar në Maqedoni, Zheljazko Radukov, dje falënderoi të gjitha institucionet, organizatat dhe qytetarët bullgarë që shprehën mbështetjen e tyre për misionin, siç deklaroi në një postim në Facebook – “në kushtet aktuale veçanërisht të vështira”.
Ai shprehu mbështetje për të drejtën e protestës paqësore civile si një e drejtë themelore në çdo shoqëri demokratike, por që kjo nuk duhet të shkaktojë bllokimin e kalimeve kufitare ose rrugëve midis Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut.
“Shprehja e pakënaqësisë dhe shqetësimit të shoqërisë bullgare për atë që po ndodh në Shkup duhet të ketë një karakter konstruktiv dhe evropian”, tha Radukov.
Ai theksoi se është e paqëndrueshme dhe joproduktive që disa media dhe figura publike t’i përcaktojnë organizatat bullgare si “anti-maqedonase”, për shkak të vlerësimeve dhe qëndrimeve të ndryshme mbi gjendjen e marrëdhënieve dypalëshe dhe politikën e autoriteteve në Shkup.
Kujtojmë se marrëdhëniet me Sofjen u ftohën në vitin 2020, kur Sofja vuri veton në kornizën negociuese për vendin për shkak të një mosmarrëveshjeje mbi gjuhën, historinë dhe pakicën bullgare.
Me ndërmjetësimin e partnerëve evropianë, u gjet një kompromis, Maqedonia e Veriut pranoi të shtonte komunitetin bullgar në Preambulën e Kushtetutës, përveç atyre ekzistuese, ndërsa nga ana tjetër, u ruajt formulimi i pastër për gjuhën maqedonase, me Bullgarinë që lëshoi një deklaratë duke shprehur qëndrimin e saj për këtë çështje.
Me një kompromis të tillë, më 19 korrik 2022, Maqedonia e Veriut mbajti Konferencën e Parë Ndërqeveritare me BE-në në kuadër të procesit të pranimit. Që të mbahet e dyta dhe që të fillojnë hapjet e kapitujve, parlamenti i Maqedonisë duhet të votojë për ndryshimet kushtetuese. Qeveria aktuale në Shkup, e përbërë nga VMRO-DPMNE, VLEN dhe ZNAM, e cila u formua në qershor 2024, është e mendimit se nuk do të hyjë në një proces të tillë derisa të marrë garanci se nuk do të ketë kushte të reja dypalëshe nga pala bullgare.
Paraprakisht në vitin 2017, Bullgaria dhe Maqedonia e Veriut nënshkruan Marrëveshje për Miqësi, Fqinjësi të Mirë dhe Bashkëpunim.
- LEXO: Bashkimi Evropian do të zhvillojë diskutim strategjik mbi zgjerimin
- LEXO: Vajc: Më vjen keq që kontesti me Bullgarinë u përfshi në raportin për Maqedoninë e Veriut
- LEXO: Raporti për RMV-në ka ngjallur debat të ri në Bruksel, Bullgaria ka përveshur mëngët t’i kundërvihet amendamentit të ri të Vajcit
- LEXO: PE e miratoi raportin për Maqedoninë, eurodeputetët e refuzuan amendamentin e Vajcit për protokollin e dytë me Bullgarinë