A ka garanci se fëmijët që jetojnë në zonën e Usjes nuk do të vuajnë pasojat e ndotjes së ajrit, pyeti sot Dragi Zmijanac nga Ambasada e Fëmijëve Megjashi në debatin publik mbi lëshimin e lejes së re mjedisore të integruar A për Çimentoren Usje, e cila do të përcaktojë kushtet në të cilat objekti do të duhet të funksionojë për shtatë vitet e ardhshme, shkruan Meta.mk, transmeton Portalb.mk.
Zmijanac i bëri thirrje Ministrisë së Mjedisit që së pari të hetojë nëse ka ndotje që vjen nga Usje me analiza të pavarura përpara se të vendosë nëse do t’u lëshojë atyre një leje të re për funksionim.
“Sipas hulumtimit të UNICEF-it, rreziku më i madh për shëndetin e fëmijëve është ajri i ndotur, dhe 11.6 përqind e vdekjeve tek të porsalindurit lidhen me ndotjen e ajrit. Jemi të shqetësuar për kërkesat e Çimentores për të rritur përdorimin e lëndëve djegëse alternative, pasi hulumtimet tregojnë se djegia liron dioksinë dhe furane, të cilat janë jashtëzakonisht të rrezikshme për fëmijët dhe janë shkaktarë të sëmundjeve malinje “, tha Zmijanac.
Iniciativa qytetare “Stop për Usje” sot theksoi se kërkesa për rinovimin e lejes së integruar A të Çimentores përcakton vlera kufitare vetëm për tre ndotës, identikë me lejen e vjetër dhe deri në 8 herë më të larta se ato në BE. Në të njëjtën kohë, vlerat kufitare dhe monitorimi për metalet e rënda, CO dhe CO2, dioksinat dhe furanet – disa nga ndotësit më të rrezikshëm – mungojnë plotësisht, ndërsa në të njëjtën kohë “Usje” kërkon një rritje të përdorimit të mbeturinave si lëndë djegëse. Ata besojnë se pa vendosur vlera kufitare, ndotësit nuk kanë detyrim të respektojnë vlerat maksimale, dhe në atë rast ata janë gjithashtu të përjashtuar nga përgjegjësia.
Monitorimi i metaleve të rënda, të cilin Usje e ka kryer vetëm dy herë deri më tani, në vitet 2020 dhe 2025, tregon se vlerat e disa metaleve janë disa herë më të larta, si për shembull te taliumi. Deri më tani nuk kemi dëgjuar nga Ministria apo ndonjë institucion tjetër se po ndërmerret diçka lidhur me këtë”, tha Marija Manolçeva nga “Stop për Usje”.
Aktivistët janë të pakënaqur që vendi nuk ka vendosur vlera kufitare për përqendrimet e lejuara të ndotësve në tokë, prandaj ndotësit nuk mund të ndëshkohen. Ata theksuan se Usje thekson se do të punojë sipas praktikave më të mira të disponueshme, megjithatë leja për shkarkimet nga shumica e filtrave parashikon vlera që janë tre herë më të larta se ato evropiane. Ata kërkuan që kapaciteti të ndalojë përdorimin e koksit të naftës si lëndë djegëse.
Dje, Fabrika e Çimentos promovoi një portal mjedisor në të cilin do të jenë të disponueshme të dhënat nga veprimtaria e kompanisë, informacioni mbi aktivitetet që lidhen me mjedisin dhe të dhënat ditore nga monitorimi që kryhet 24 orë në ditë, 365 ditë në vit, ndërsa deri më tani janë publikuar vetëm raporte javore. Kjo, sipas “Stop Usje”, është vetëm një mënyrë e ndryshme e paraqitjes së të njëjtave rezultate, pra vetëm për tre ndotësit që monitorohen dhe kanë kërkuar vendosjen e maksimumeve për të gjithë ndotësit e tjerë.
Megjithatë, Ministria e Mjedisit thotë se ata janë kompetentë të vendosin vlera kufitare për kompanitë që kërkojnë një leje A-të integruar.
“Në kërkesë nuk janë përcaktuar vlerat maksimale sepse ne do t’i përcaktojmë ato në leje. Ligji i ri për emetimet industriale, i cili hyri në fuqi në shtator të vitit të kaluar dhe do të zbatohet nga shtatori i vitit të ardhshëm, është plotësisht në përputhje me Direktivat Evropiane dhe çdo kompani serioze që aktualisht kërkon një leje do të duhet t’i përmbahet këtyre rregullave”, thotë Besa Tateshi, Drejtuese e Sektorit për Ndotjen Industriale.
Titan Usje theksoi sot se ata punojnë në përputhje me ligjet, standardet evropiane dhe parimet e zhvillimit të qëndrueshëm dhe se janë të hapur për të dëgjuar pyetjet e të gjitha palëve të interesuara.
” Ne punojmë në përputhje me atë që parashikohet në lejen aktuale të integruar mjedisore A dhe do të vazhdojmë të veprojmë sipas ligjeve në fuqi, të cilat janë harmonizuar me direktivat evropiane. Asnjëherë nuk i kemi tejkaluar dhe as nuk do t’i tejkalojmë në të ardhmen vlerat e përcaktuara në lejen aktuale, si edhe ato që do të përcaktohen në lejen e re të integruar mjedisore A”, tha Natasha Bakreska nga Usje.
Ndryshe, leja e re e integruar – A për Fabrikën e Çimentos “Usje” do të jetë sipas rregullave të vjetra, e jo sipas ligjit të ri, sepse në kërkesën e kompanisë janë shënuar vlera kufitare vetëm për tre ndotës dhe ato janë identike me ato në lejen e vjetër dhe në të njëjtën kohë deri në tetë herë më të larta se standardet ekzistuese në BE, paralajmëruan ditë më parë nga iniciativa qytetare “Stop për Usjen”. Në Shkup ata organizuan marshim nga Kuvendi deri tek Ministria e Mjedisit Jetësor dhe e Planifikimit Hapësinor për ta tërhequr vëmendjen drejt procedurës për rinovimin e lejes së funksionimit të fabrikës së çimentos.
Kujtojmë se afati ligjor për paraqitjen e vërejtjeve në lidhje me lejen e USJE-s ishte deri më 22 qershor.