Trauma nuk skadon

Ka kaluar një javë që kur u publikua lajmi për abuzimin seksual të një vajze të mitur në zonën rurale të Kumanovës. Në ritmin e shpejtë të ciklit të lajmeve, një javë është një përjetësi. Për shumicën, kjo ngjarje tashmë është zbehur, e zëvendësuar nga tituj të rinj, skandale të reja, shpërqendrime të reja, apo siç kemi dëshirë shpesh të mendojmë: çdo çudi zgjat tre ditë. Por për viktimën, trauma nuk skadon pas tre ditësh. Ajo nuk largohet kur vëmendja publike zhvendoset diku tjetër.

Pikërisht për këtë arsye duhet t’u rikthehemi rasteve të tilla, jo nga kureshtja morbide, jo për të sensacionalizuar vuajtjen, por sepse dhuna seksuale ndaj grave dhe vajzave ushqehet nga heshtja, harresa dhe lodhja institucionale.

Ajo që shohim në këtë rast ndjek një model tragjikisht të njohur: abuzim i ndërthurur me shantazh, ndjekje, presion psikologjik, manipulim dhe shtrembërim të realitetit. Këto nuk janë veprime të izoluara; ato janë forma strukturore të dhunës që pasqyrojnë pabarazi të thella gjinore dhe raporte pushteti. Kur viktima është e mitur, përgjegjësia e shtetit, e institucioneve dhe e shoqërisë bëhet edhe më e madhe.

Maqedonia e Veriut është ratifikuese e Konventës së Stambollit. Ky nuk është një gjest simbolik. Është një angazhim juridik për të parandaluar dhunën ndaj grave, për të mbrojtur viktimat dhe për të ndjekur penalisht autorët në mënyrë efektive. Raste si ky janë provë konkrete nëse ky angazhim është real apo thjesht deklarativ.

Një qasje e fortë dhe e qëndrueshme gjyqësore nuk është opsionale, është e domosdoshme. Çdo autor i përfshirë duhet të përballet me përgjegjësi penale, pa hezitim, pa kompromise dhe pa kalkulime politike. Çdo gjë më pak se kaq dërgon një mesazh të rrezikshëm: se drejtësia është e negociueshme dhe se autorët mund ta tejkalojnë zemërimin publik.

Njëkohësisht, duhet të flasim për mbrojtjen, jo vetëm ligjore, por edhe njerëzore. Identiteti, dinjiteti dhe e ardhmja e viktimës duhet të mbrohen me kujdesin më të madh. Bëhet fjalë për një vajzë të re që meriton më shumë se mbijetesë; ajo meriton mundësinë për një jetë të plotë, për besim, siguri dhe shpresë pas një traume kaq të rëndë. Viktimizimi dytësor, përmes ekspozimit mediatik, spekulimeve publike apo neglizhencës institucionale mund të jetë po aq i dëmshëm sa edhe vetë krimi.

Parandalimi duhet të jetë më shumë se një slogan. Nevojitet edukim sistematik për vajzat e reja, i bazuar në fuqizim, ndërgjegjësim dhe në ndërtimin e besimit për të kërkuar ndihmë pa frikë apo turp. Po aq i rëndësishëm është ndërtimi i strukturave mbështetëse që funksionojnë: këshillim i qasshëm, mekanizma të besueshëm raportimi dhe profesionistë të trajnuar për të reaguar me ndjeshmëri, jo me dyshim.

Dhuna seksuale nuk fillon me aktin seksual; ajo fillon me cenueshmëri të pambrojtur. Dhe nuk përfundon me një titull lajmi; ajo përfundon vetëm kur drejtësia vihet në vend dhe kur shoqëria mëson të qëndrojë përkrah viktimave vazhdimisht, jo vetëm kur ngjarja është aktuale.