Në Pakon e Zgjerimit 2026, Komisioni Evropian vlerëson se Mali i Zi, Shqipëria, Moldavia dhe Ukraina kanë shënuar përparimin më të madh drejt anëtarësimit në BE, ndërsa Mali i Zi kryeson procesin me 21 kapituj të mbyllur përkohësisht dhe mund t’i mbyllë të gjithë kapitujt e mbetur deri në fund të vitit. Shqipëria ka hapur grupkapitullin e fundit dhe synon përfundimin e negociatave deri në vitin 2027, ndërsa Moldavia dhe Ukraina kanë hapur nga katër grupkapituj dhe synojnë përfundimin e negociatave përkatësisht deri në fillim dhe në fund të vitit 2028. Maqedonia e Veriut ka vazhduar përgatitjet për hapjen e grupkapitullit të bazave themelore dhe ka shënuar përparim në zbatimin e Agjendës së Reformave, por ende nuk i ka miratuar ndryshimet kushtetuese, të cilat mbeten kusht për avancimin e procesit, transmeton Portalb.mk.
Serbia nuk ka shënuar përparim thelbësor në negociata dhe përballet me polarizim politik e shoqëror dhe harmonizim të ulët me politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së. Bosnja dhe Hercegovina po largohet gjithnjë e më shumë nga rruga evropiane, ndërsa Kosova ka ngecur në reformat e lidhura me BE-në për shkak të krizës institucionale, megjithëse ka shënuar përparim në luftën kundër krimit të organizuar dhe harmonizimin me politikën e jashtme të BE-së. Ndërkohë, Turqia ka shënuar regres në kriteret themelore demokratike, kurse procesi i anëtarësimit të Gjeorgjisë mbetet de facto i pezulluar për shkak të cenimit të demokracisë, sundimit të ligjit dhe të drejtave themelore.
Sot, Komisioni Evropian miratoi Pakon vjetore të Zgjerimit, duke bërë një vlerësim të progresit të arritur nga vendet partnere të zgjerimit gjatë vitit të kaluar dhe duke përcaktuar prioritetet e reformave për periudhën në vijim.
“Pakoja e këtij viti dëshmon se përpjekjet e vazhdueshme për reforma përkthehen në përparim konkret drejt anëtarësimit në BE, siç tregojnë Mali i Zi, Shqipëria, Moldavia dhe Ukraina. Këto katër vende kanë avancuar në negociatat e anëtarësimit, me hapjen e grupkapitujve dhe mbylljen e përkohshme të kapitujve me një ritëm të paprecedentë. Këtë vit, Komisioni ka paraqitur pakon financiare për anëtarësimin e Malit të Zi, ndërsa puna për traktatin e anëtarësimit është duke vazhduar me intensitet”, thonë nga KE.
Në vijim të këtij procesi, dhe siç paralajmëroi presidentja Ursula von der Leyen në fjalimin e saj për Gjendjen e Unionit për vitin 2026, Komisioni sot po paraqet udhërrëfyes orientues për këto katër vende që kanë avancuar më së shumti në negociata, duke përcaktuar objektiva konkrete për vitin e ardhshëm.
“Përparimi i rëndësishëm i arritur nga disa vende kandidate gjatë vitit të kaluar na mundëson që premtimin e zgjerimit ta shndërrojmë në realitet. Tani po propozojmë një grup udhërrëfyesish orientues për vendet që kanë avancuar më së shumti në negociata – Malin e Zi, Shqipërinë, Ukrainën dhe Moldavinë. Një rrugë e qartë për vitin e ardhshëm dhe një pikë e fortë referimi për negociatat e ardhshme. Hap pas hapi, po ndërtojmë një Union më të plotë dhe më të fortë”, tha Von der Leyen.
Konkluzionet kyçe për vendet kandidate
Mali i Zi ka shënuar përparim të jashtëzakonshëm drejt anëtarësimit në BE, duke i mbyllur përkohësisht deri më tani 21 kapituj. Nëse pajtohen shtetet anëtare, Mali i Zi mund t’i mbyllë përkohësisht kapitujt e mbetur deri në fund të këtij viti. Puna që po zhvillohet për traktatin e anëtarësimit të Malit të Zi, së bashku me miratimin e Konkluzioneve të Këshillit për pakon financiare për anëtarësimin e vendit në BE, konfirmon se Mali i Zi është afër fazës përfundimtare të procesit të anëtarësimit. Përpjekjet e vazhdueshme për reforma dhe konsensusi i gjerë politik mbeten thelbësore për të ardhmen evropiane të vendit.
Shqipëria vazhdon të shënojë përparim drejt anëtarësimit në BE. Gjatë periudhës së raportimit, ajo hapi grupkapitullin e fundit të mbetur dhe përmbushi standardet e ndërmjetme për kapitujt që lidhen me sundimin e ligjit, duke hapur rrugën për mbylljen e përkohshme të katër kapitujve. Nevojiten përpjekje të vazhdueshme në të gjithë kapitujt e mbetur. Përmbushja e objektivit ambicioz, por të arritshëm, të Shqipërisë për përfundimin e negociatave të anëtarësimit deri në vitin 2027 kërkon ruajtjen e ritmit të reformave dhe nxitjen e dialogut politik gjithëpërfshirës.
Ruajtja e këtij ritmi kërkon zbatimin e shpejtë të reformave cilësore që lidhen me BE-në. Në të njëjtën kohë, gjatë periudhës së raportimit, vendi përjetoi mobilizimin më të madh qytetar që nga tranzicioni i tij demokratik. Anëtarësimi në BE është një proces që përfshin të gjithë shoqërinë dhe kërkon dialog konstruktiv.
Moldavia ka vazhduar të shënojë përparim të qëndrueshëm në rrugën e saj drejt anëtarësimit në BE, duke hapur katër grupkapituj gjatë vitit të kaluar. Vlerësimi i Komisionit mbetet se Moldavia i ka përmbushur kushtet e nevojshme për hapjen e të gjithë grupkapitujve të mbetur.
Moldavia ka intensifikuar harmonizimin e legjislacionit të saj me acquis të BE-së në të gjithë kapitujt dhe ka shënuar përparim të mëtejshëm në reformat kyçe për sundimin e ligjit. Ajo gjithashtu ka bërë përparim shumë të konsiderueshëm drejt përmbushjes së standardeve të ndërmjetme në kuadër të grupkapitullit të bazave themelore. Tani është e rëndësishme që Moldavia të vazhdojë ta ruajë ritmin aktual të reformave, në mënyrë që të përmbushë objektivin e saj ambicioz, por të arritshëm, për përfundimin e negociatave të anëtarësimit deri në fillim të vitit 2028.
Ukraina mbetet e përkushtuar ndaj rrugës së saj drejt anëtarësimit në BE, pavarësisht sfidave të shkaktuara nga lufta agresore e Rusisë, duke hapur katër grupkapituj gjatë vitit të kaluar. Vlerësimi i Komisionit mbetet se Ukraina i ka përmbushur kushtet e nevojshme për hapjen e të gjithë grupkapitujve të mbetur.
Ukraina ka vazhduar të avancojë në reformat kryesore sektoriale. Korniza e saj institucionale për luftimin e korrupsionit mbetet efektive, ndërsa institucionet e specializuara kundër korrupsionit vazhdojnë të funksionojnë përgjithësisht në mënyrë të pavarur dhe efektive.
Fokusi tani duhet të jetë në përmbushjen e standardeve të ndërmjetme në fushën e sundimit të ligjit, si dhe në zbatimin e udhërrëfyesve për sundimin e ligjit, funksionimin e institucioneve demokratike dhe reformën e administratës publike, si dhe të planit të veprimit për pakicat kombëtare. Është e rëndësishme që Ukraina të përshpejtojë ritmin e reformave, në mënyrë që vendi të jetë në gjendje ta përmbushë objektivin e tij ambicioz për përfundimin e negociatave të anëtarësimit deri në fund të vitit 2028.
Serbia nuk ka shënuar asnjë përparim thelbësor në negociatat e anëtarësimit. Periudha e raportimit u karakterizua nga rritja e polarizimit shoqëror, përfshirë edhe në kontekstin parazgjedhor. Ndonëse Serbia ka avancuar në punën për harmonizimin me acquis të BE-së dhe standardet teknike, tendencat negative që lidhen me bazat themelore të procesit të anëtarësimit janë në kundërshtim me objektivin e deklaruar të autoriteteve për anëtarësim në BE dhe me vlerat që qëndrojnë në themel të rrugës evropiane të Serbisë.
Harmonizimi me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë të BE-së (CFSP) mbeti në nivel të ulët. Serbia gjithashtu duhet t’i zbatojë të gjitha obligimet që rrjedhin nga Dialogu i lehtësuar nga BE-ja, i cili mbetet pjesë përbërëse e perspektivës së saj evropiane.
Zgjedhjet e fundit parlamentare në Serbi i kanë dhënë qeverisë së sapozgjedhur një mandat të fortë për reforma. Përparimi drejt anëtarësimit në BE do të varet nga përpjekjet e qeverisë së re për t’i përmbysur tendencat negative dhe për t’u dhënë përparësi bazave themelore, përfshirë kriteret demokratike, gjyqësorin dhe të drejtat themelore. Ajo duhet të rivendosë dialogun demokratik me respekt të ndërsjellë, të dëshmojë përkushtim të qartë dhe të pakushtëzuar ndaj vlerave të BE-së, përfshirë harmonizimin me politikën e jashtme dhe të sigurisë të Unionit, si dhe përpjekjet për pajtim, marrëdhënie të mira fqinjësore dhe normalizim.
Maqedonia e Veriut ka vazhduar punën për përmbushjen e standardeve për hapjen e grupkapitullit të bazave themelore. Kjo përfshin miratimin e udhërrëfyesit për reformën e administratës publike dhe vazhdimin e punës për udhërrëfyesin për sundimin e ligjit, së bashku me planin shoqërues të veprimit për pakicat.
Maqedonia e Veriut ende nuk i ka miratuar ndryshimet e nevojshme kushtetuese, të cilat është zotuar t’i ndërmarrë. Nevojiten përpjekje të mëtejshme për forcimin e sundimit të ligjit. Vendi ka shënuar përparim të konsiderueshëm në zbatimin e reformave në kuadër të Agjendës së Reformave, duke u renditur ndër performuesit më të mirë në kuadër të Instrumentit për Reforma dhe Rritje.
Intensifikimi i përpjekjeve për miratimin e ndryshimeve të nevojshme kushtetuese dhe përmbushjen e standardeve për hapjen e grupkapitullit mbetet thelbësor për avancimin e procesit të anëtarësimit.
Bosnja dhe Hercegovina vazhdoi të deklarojë publikisht përkushtimin e saj ndaj integrimit në BE si objektiv strategjik, ndërkohë që gjithnjë e më shumë po largohet nga rruga e saj evropiane. Qëndrimet politike për përfitime të brendshme, retorika përçarëse dhe narrativat kundër BE-së u shtuan para zgjedhjeve të përgjithshme.
Pas zgjedhjeve, Bosnja dhe Hercegovina duhet të vazhdojë me shpejtësi krijimin e të gjitha organeve ekzekutive dhe legjislative dhe të dëshmojë përkushtim të ripërtërirë për zbatimin e reformave të BE-së. Ajo gjithashtu duhet të ndërmarrë urgjentisht hapat e nevojshëm për të përfituar plotësisht nga Agjenda e Reformave e miratuar në kuadër të Instrumentit për Reforma dhe Rritje.
Kosova pa ngecje të procesit të reformave të lidhura me BE-në, në mes të një krize të zgjatur institucionale, e cila u zbut përmes një marrëveshjeje politike për zgjedhjen e presidentit. Ndonëse u regjistrua njëfarë përparimi në fushën e krimit të rëndë dhe krimit të organizuar, u vunë re zhvillime shqetësuese lidhur me funksionimin e gjyqësorit dhe respektimin e të drejtave themelore.
Pas transferimit të qeverisjes lokale në veri të Kosovës, Komisioni i hoqi masat ndaj Kosovës, duke rifilluar angazhimin përmes Dialogut në kuadër të Procesit të Stabilizim-Asociimit dhe duke rifilluar dhënien e ndihmës financiare.
Ndonëse mbështetja për rrugën evropiane mbetet e fortë, Kosova duhet ta intensifikojë procesin e reformave dhe t’i zbatojë të gjitha obligimet që rrjedhin nga Dialogu i lehtësuar nga BE-ja, i cili mbetet pjesë përbërëse e perspektivës evropiane të Kosovës. Komisioni është i gatshëm të përgatisë një Opinion për aplikimin e Kosovës për anëtarësim, nëse këtë e kërkon Këshilli.
Turqia mbetet vend kandidat dhe partnere e rëndësishme e BE-së. BE-ja ka vazhduar t’i avancojë marrëdhëniet me Turqinë në mënyrë graduale, proporcionale dhe të kthyeshme, duke u angazhuar në fushat me interes të përbashkët.
Megjithatë, veprimet ligjore të ndërmarra kundër zyrtarëve të zgjedhur, figurave të opozitës dhe shoqërisë civile janë intensifikuar, duke ngritur shqetësime gjithnjë e më të mëdha për respektimin e parimeve themelore demokratike nga Turqia. Hendeku ndërmjet objektivit të deklaruar të Turqisë për anëtarësim në BE dhe regresit të saj në përmbushjen e kritereve themelore politike për anëtarësim është thelluar më tej. Faktorët që çuan në ngecjen e negociatave të anëtarësimit në vitin 2018 mbeten të paadresuar.
Procesi i anëtarësimit të Gjeorgjisë mbetet de facto i pezulluar dhe vlerësimi i Komisionit se Gjeorgjia është vend kandidat vetëm në emër mbetet i vlefshëm.
Gjeorgjia vazhdon të mos i përmbushë nëntë hapat e përcaktuar në rekomandimin e Komisionit për marrjen e statusit të vendit kandidat, pasi partia në pushtet ka vazhduar të minojë parimet demokratike, sundimin e ligjit, të drejtat themelore dhe hapësirën qytetare, duke mundësuar njëkohësisht kapjen e mëtejshme të shtetit.
Udhërrëfyes të qartë drejt anëtarësimit në BE
Duke marrë parasysh përparimin e arritur nga Mali i Zi, Shqipëria, Moldavia dhe Ukraina, Komisioni sot paraqiti udhërrëfyes orientues me objektiva dhe synime konkrete për vitin e ardhshëm.
Duke u mbështetur në përvojat e mëparshme, veçanërisht në zgjerimet e viteve 2004 dhe 2013, këta udhërrëfyes do të ndihmojnë në organizimin më të strukturuar dhe transparent të fazave të ardhshme të përgatitjes, duke mbështetur punën e vendeve kandidate, institucioneve të BE-së dhe shteteve anëtare.
Komisioni mund t’i përshtatë udhërrëfyesit, në varësi të përparimit në përmbushjen e kushteve të kërkuara, dhe do t’i përditësojë rregullisht, bazuar në progresin e arritur. Komisioni është i gatshëm të paraqesë udhërrëfyes të ngjashëm edhe për vendet e tjera kandidate, pasi ato të arrijnë një nivel të ngjashëm të avancimit, ritmit dhe angazhimit në negociatat e anëtarësimit.
Përgatitja për anëtarësim përmes integrimit gradual
Komunikata e fundit e Komisionit “Përgatitja për një Union më të gjerë” thekson nevojën për forcimin e integrimit gradual të vendeve partnere që janë në procesin e anëtarësimit, ndërsa avancojnë drejt anëtarësimit në BE.
Për këtë qëllim, Komisioni sot paraqiti një hartëzim të instrumenteve ekzistuese, që ofrojnë bazë për identifikimin e mundësive për thellimin e integrimit në sektorë strategjikë, përfshirë energjinë, transportin, digjitalizimin dhe mbrojtjen.
Në varësi të përmbushjes së kushteve, integrimi gradual i përforcuar do të nxisë më tej rritjen ekonomike, konkurrueshmërinë dhe sigurinë, duke mbetur pjesë përbërëse e procesit të anëtarësimit.
Hartëzimi synon të sigurojë koherencë, parashikueshmëri dhe mundësi më të mëdha për kthim pas, duke mundësuar një integrim më të strukturuar që sjell përfitime të qarta për vendet partnere të zgjerimit dhe BE-në.
Gjatë gjashtë muajve të ardhshëm, Komisioni do të nisë dialogë për integrimin gradual me vendet partnere të zgjerimit, për të vlerësuar masat ekzistuese dhe financimin e tyre, si dhe për të identifikuar mundësi më të përshtatura për secilin vend partner.
Tani i takon Këshillit që t’i shqyrtojë rekomandimet e sotme të Komisionit dhe të marrë vendime për hapat e ardhshëm në procesin e zgjerimit.
Zgjerimi është një proces i bazuar në merita, i cili mbështetet në përparimin objektiv të secilit vend të përfshirë në proces. BE-ja mbështet forcimin e institucioneve, qeverisjen demokratike dhe reformat e administratës publike në të gjitha këto vende.
Integrimi gradual u mundëson vendeve të zgjerimit të përgatiten për anëtarësim përmes pjesëmarrjes më të hershme në politikat e BE-së. Partnerët mund të përfitojnë nga qasja më e gjerë në programet dhe agjencitë e BE-së, ndërlidhja infrastrukturore, si dhe pjesëmarrja në grupet e ekspertëve dhe komitetet e Unionit, edhe para anëtarësimit.
Për më tepër, nisma si Plani i Rritjes prej 6 miliardë eurosh për Ballkanin Perëndimor, Plani i Rritjes prej 1.9 miliardë eurosh për Moldavinë dhe Instrumenti për Ukrainën prej 50 miliardë eurosh mundësojnë integrim më të gjerë në tregun e përbashkët dhe krijojnë lidhje më të forta me BE-në, përmes integrimit gradual dhe pjesëmarrjes në SEPA dhe nismën “Roam Like at Home”.
Për shtetet anëtare që ishin pjesë e BE-së edhe para zgjerimit, tregtia është rritur më shumë se pesëfish që atëherë, ndërsa janë krijuar edhe 20 milionë vende pune. Për BE-në në tërësi, Tregu i Përbashkët fitoi 74 milionë konsumatorë të rinj në atë kohë, ndërsa ekonomia e BE-së u zgjerua për 27 për qind, pavarësisht krizave globale.