Realizimi i projekteve infrastukturore nga komunat të cilat i fituan nga thirrjet të Qeverisë së RMV-së për 2024 dhe 2025 po ecën shumë ngadalë, ata kanë shpenzuar vetëm 13 milionë euro nga 325 milionë nga sa ka ndarë Qeveria, transmeton Portalb.mk nga 360 Gradë.
Raporti i ministrit të vetëqeverisjes lokale, Zllatko Perinski, mbi paratë e siguruara nga Qeveria për projekte për komunat është ende i freskët.
“Investimi i përgjithshëm nga thirrja e parë dhe e dytë publike është rreth 20 miliardë denarë, që paraqet ndarjen më të madhe të fondeve publike për mbështetjen e zhvillimit lokal deri më tani”, deklaroi Zllatko Perinski më 4 korrik të vitit 2025.
20 miliardë denarë janë 325 milionë euro dhe me të vërtetë tingëllon si shumë për kushtet në Maqedoni. Por, një tjetër ministre pranoi se në zbatimin e projekteve shifrat nuk janë as afër kësaj shume.
Gordana Dimitrievska – Koçovska: Deri më tani janë paguar gjashtë milionë euro.
“360 Gradë”: A nuk janë pak, ministre, vetëm gjashtë milionë euro?
Gordana Dimitrievska – Koçovska: Duke pasur parasysh se u bë gjatë periudhës së dimrit, jo.
Dimri kaloi. Kaloi edhe pranvera. Erdhi korriku edhe ne u përpoqëm ta verifikonim vetë – sa para janë shpenzuar nga 325 milionë eurot që Qeveria mburret se i ka siguruar për komunat?
Jegunovci dhe Gradsko shembuj të ngjashëm, por të ndryshëm
Pas thirrjes së parë nga Qeveria në fund të vitit 2024, Komunës së Jegunovcit i janë miratuar 390 mijë euro për katër projekte infrastrukturore, kryesisht rrugë lokale.
Njëri prej tyre lidh fshatrat Tudence dhe Siriçinë. Ndërtimi është përfunduar plotësisht dhe procedura zgjati rreth shtatë muaj. Por, kjo komunë nuk ka tërhequr asnjë denar nga paratë qeveritare.
Kryetari i Komunës thotë se praktikë e komunës është që të paguajë pasi të përfundojë puna e porositur.
“Ja, kjo përfundoi javën e kaluar. Kur përfundoi ndërtimi i rrugës ne i dërguam faturat, i nënshkruam, organizuam mbikëqyrje dhe sot kontaktova me Ministrinë e Transportit dhe Lidhjeve, urdhri tashmë i është lëshuar Ministrisë së Financave dhe pres që ato të paguhen maksimum brenda pak ditësh”, thotë Dimitar Kostadinoski, kryetar i Komunës së Jegunovcit.
Pse nuk e kanë bërë këtë deri më tani? Dimitar Kostadinovski thotë sepse kompanitë nuk kanë kapacitet që t’i përfundojnë në kohë projektet.
“Nga thirrja për vitin 2025 ne kemi tre herë më shumë fonde, pra një milion e dyqind mijë euro, të cilat i ka në dispozicion Komuna e Jegunovcit, gjegjësisht janë aplikuar 15 projekte. Mendoj se realizimi do të jetë i vështirë sepse kompanitë, pra kontraktorët, nuk kanë kapacitet ta përfundojnë këtë. Shpresoj që ne si institucion, si komunë, së bashku me administratën, së bashku me Këshillin, t’i qasemi zgjidhjes së përgjegjësive tona, detyrimeve tona, që të mbarojmë pasi të përfundojë vetë procedura. Kompania kontraktuese, besoj se do të bëjmë përpjekje, bisedime, presione që të përfundojnë sa më shpejt të jetë e mundur dhe në një farë mënyre projekti të mund të përfundojë, ndërsa vetë kompania t’i marrë paratë. Në një farë mënyre mjetet të realizohen dhe ajo që është më e rëndësishme, qytetarët të mund t’i ndiejnë këto projekte dhe përfitime që i Qeveria ofron bashkë me komunën”, shtoi ai.
Në përfundimin se Jegunovci nuk ka shpenzuar asnjë denar nga thirrja e parë qeveritare arritëm pasi i pyetëm të gjitha 80 komunat në vend se sa para kanë realizuar nga shuma e përgjithshme fillestare prej 75 milionë eurosh për projekte.
Nga të gjitha njësitë e vetëqeverisjes lokale që morën fonde, ne morëm përgjigje nga 33.
Nga përgjigjet e marra mund të shihet se krahas Komunës së Jegunovcit, 0% të parave ka shpenzuar edhe Çuçer Sandeva, Qendër Zhupa, Qendra, Mavrovë-Rostusha, Likova, Kërçova, Vinica, Bogovina dhe Bogdanci.
Nga komunat më të mëdha, Kumanova ka një realizim prej 6%, Gjorçe Petrovi 8,5%, Shtipi 8,9%, Manastiri 14,9%, Aerodromi 24,9%, Kisella Voda 32,1%. Novaci, Gradsko dhe Vevçani pohojnë se kanë shpenzuar 100% të parave të ndara nga shteti.
Ne e vizituam Komunën Gradsko mbi të gjitha për të marrë përgjigje për një pyetje – si arritën t’i shpenzonin të gjitha paratë, gjë që nuk arritën ta bënin njësitë e tjera të vetëqeverisjes lokale.
“Përparësia jonë është se kishim tashmë projekte të gatshme. Vetë thirrja na erdhi në një kohë të volitshme për të gjithë situatën. Aplikuam menjëherë, na u ndanë fondet. Filluam ndërtimin e rrugës në Ditën e Komunës, më 16 dhjetor. Donim ta shënonim ditën me fillimin e aktiviteteve të punës, ndërsa aktivitetet e fundit ishin më 5 mars”, thotë Kiro Nackov, kryetar i Komunës Gradsko.
Projekti për të cilin flet Nackov është rruga “8 Shtatori”. Ajo është e gjatë 2,2 kilometra, ndërsa 620 metra u rinovuan me fondet nga thirrja e parë.
“Qeveria na siguroi burime financiare në shumën prej tetë milionë e gjysmë denarësh, ndërsa ne i plotësuam ato me dy milionë e gjysmë denarë të tjera nga buxheti jonë dhe investimi kushtoi gjithsej rreth 11.3 milionë denarë. Ju e dini që burimet financiare që na janë ndarë nga qeveria janë për banor”, shtoi Nackov.
Kjo do të thotë që puna u përfundua në më pak se katër muaj, por duhet ditur se ishte një projekt i vetëm dhe më i vogël.
Në thirrjen e dytë sërish kanë aplikuar vetëm me një projekt – ndërtimin e një shkolle me një turn. Projekti është pranuar dhe do të kushtojë 26 milionë denarë. Kryetari i Komunës është optimist edhe për këtë rast.
“Pres që së shpejti të na telefonojnë për ta nënshkruar kontratën dhe për të filluar me punë menjëherë. E nëse mundemi, dhashtë Zoti, nga gjysmëvjetori i dytë të gjithë fëmijët do të mësojnë në një turn”, thotë ai.
Nga korrespondenca me komunat arritëm edhe në përgjigjen e pyetjes që ia parashtruam vetes në fillim të kësaj storie.
Komunave nga të cilat morëm përgjigje gjatë thirrjes së parë në nëntor të vitit të kaluar iu ndanë gjithsej 30.030.000 euro. Shtatë muaj më vonë, ose deri në fund të qershorit të këtij viti, të njëjtat komuna arritën të tërhiqnin vetëm 5.010.000 euro. Në përqindje, ky është një realizim prej vetëm 16.7%.
Ministri i vetëqeverisjes lokale, Zllatko Perinski, konfirmoi se llogaritjet nga mostra jonë e komunave përkojnë me mesataren kombëtare. Në nivelin e të gjitha komunave, thotë ai, zbatimi është rreth 18%.
Por, ai nuk pajtohet që punët në terren po zhvillohen ngadalë.
“Kjo është kështu sepse shumica e projekteve që janë përfunduar tashmë janë ato më të voglat. E dini që procedura për zgjedhjen e një kontraktori varet shumë, për sa i përket kohës, nga vetë vlera e projektit. Me projekte më të vogla mund ta përfundoni procedurën shumë më shpejt krahasuar me projektet më të mëdha, ky është argumenti i parë. Argumenti i dytë është vetë ekzekutimi. Projektet më të vogla mund të përfundojnë fizikisht në një kohë shumë më të shkurtër në terren sesa ato më të mëdha, ku ato janë bartësit ose qenësorë që përqindja e shfrytëzimit të fondeve të jetë më e lartë. Kështu që kishte sfida të caktuara për disa kompani ndërtimi, bëhet fjalë për rreth 1.200 vende ndërtimi dhe është vërtet një sfidë e madhe për kompanitë e ndërtimit në Maqedoni t’i përgjigjen kësaj kërkese. Më besoni, përqindja e shfrytëzimit të fondeve vetëm do të rritet“, thotë Zllatko Perinski.
Sa i përket thirrjes, Perinski thotë se kanë pranuar 887 aplikime. Në fazën e parë u miratuan 828 projekte me vlerë rreth 225 milionë euro.
Perinski: Pres që fondet të përdoren deri në fund. Do t’ju tregoj pse. Më besoni, ky ishte një operacion shumë masiv dhe i vështirë. Duhet të kontrolloni 887 dokumente të projekteve, të shihni nëse ato i plotësojnë plotësisht kriteret, nëse i plotësojnë plotësisht ligjet që komunat duhet t’i respektojnë në kuadër të procesit të ndërtimit. Më besoni, ky është një operacion shumë masiv dhe ministritë përkatëse bënë vërtet një punë shumë të mirë sepse e përfunduan gjithë këtë proces në më pak se dy muaj.
360 Gradë: Duke pasur parasysh zbatimin e projekteve nga thirrja e parë deri më tani dhe këtë shumë prej 250 milionë eurosh që duhet të zbatohet nga projektet nga thirrja e dytë, si prisni që puna në terren të intensifikohet në muajt në vijim kur ka një periudhë në të cilën duhet të shpallen dhe zbatohen zgjedhjet lokale, ndërsa në nivele të ndryshme ka kufizime ligjore për shpenzimin e fondeve?
Perinski: Po, ashtu është. Vetë fakti që ky vit është një vit zgjedhor mund të jetë një sfidë shtesë në zbatimin dhe shpenzimin e këtyre fondeve. Por, nëse komunat, pas ribalansit, i cili presim të përfundojë diku deri më 20 të këtij muaji, lidhin marrëveshje me ministritë përkatëse dhe menjëherë bëjnë ribalanse të buxheteve të tyre komunale, i kalojnë të njëjtat projekte në planin e tyre të prokurimit publik para se të shpallen zgjedhjet lokale, atëherë të njëjtat qeveri lokale nuk kanë pengesë për zbatimin e këtyre projekteve deri sa zgjasin zgjedhjet.
360 Gradë: Çfarë do bëhet me komunat e tjera që nuk do të nënshkruajnë, që nuk do e bëjnë këtë?
Perinski: Ato do të duhet ta presin përfundimin e zgjedhjeve lokale, sepse këto janë dispozita ligjore, ne nuk mund të ndikojmë këtu.
Edhe pse ka rregulla të veçanta loje, pritshmëritë e ministrit janë një tregues se projektet komunale me paratë e qeverisë do të intensifikohen pikërisht gjatë zgjedhjeve.
Dhe deri më tani, komunat kanë arritur të shpenzojnë gjithsej 13 milionë euro nga një shumë e përgjithshme prej 325, aq sa thotë Qeveria se ka ndarë për to.