Një fjali e vetme nga postimi në rrjetet sociale i Kryeministrit Hristijan Mickoski hap debatin mbi ndryshimet në Kodin Zgjedhor. Qeveria dëshiron t’u mundësojë qytetarëve të Maqedonisë që jetojnë jashtë vendit të votojnë elektronikisht, si një mënyrë për ta ushtruar më lehtë të drejtën e tyre të votës, shkruan Racin, transmeton Portalb.mk.
Në shikim të parë, ideja tingëllon logjike.
Diaspora është e shpërndarë në të gjithë botën. Për shumë, ambasada ose konsullata më e afërt është qindra kilometra larg. Disa nga emigrantët nuk votojnë pikërisht për shkak të udhëtimit të gjatë, kostove dhe organizimit. Nëse teknologjia mund ta eliminojë këtë problem, atëherë shteti do të bënte vërtet një hap drejt përfshirjes më të madhe të qytetarëve të tij.
Por pikërisht këtu lind pyetja që mbetet pa një përgjigje të qartë për momentin.
Nëse votimi elektronik është mjaftueshëm i sigurt për qytetarët e Maqedonisë që jetojnë në Australi, Gjermani ose Kanada, pse nuk u tregohet i njëjti besim qytetarëve që jetojnë në Shkup, Manastir, Kumanovë ose Shtip?
Kjo nuk është një pyetje politike, por demokratike.
Besimi nuk mund të jetë selektiv
Çdo sistem votimi elektronik duhet të përmbushë të njëjtat parime: identifikim të sigurt të votuesit, fshehtësi të votës, pamundësi të votimit të dyfishtë dhe verifikueshmëri të plotë të rezultateve.
Nëse shteti pretendon se ka teknologji që përmbush këto standarde për qytetarët jashtë Maqedonisë, atëherë natyrshëm lind pyetja pse kjo teknologji nuk u ofrohet votuesve në vend.
Siguria e një sistemi zgjedhor nuk mund të zbatohet vetëm për një kategori votuesish.
Ose sistemi është mjaftueshëm i sigurt për të gjithë, ose nuk është mjaftueshëm i sigurt për askënd.
Zgjidhje praktike apo një llogaritje politike?
Le të themi se qeveria ka një argument legjitim.
Diaspora me të vërtetë përballet me pengesa më të mëdha administrative dhe gjeografike për të votuar. Në këtë kuptim, votimi elektronik mund të kuptohet si një mënyrë për të siguruar akses të barabartë në të drejtën e votës.
Por çdo rregull zgjedhor ka edhe pasoja politike.
Nuk është sekret se për vite me radhë në politikën e Maqedonisë ka ekzistuar një perceptim se pjesa e organizuar e diasporës mbështet VMRO-DPMNE në një përqindje më të madhe. Kjo nuk do të thotë që çdo emigrant voton për të njëjtën parti, as që rezultatet dihen paraprakisht. Por nuk është e pazakontë që partitë politike të propozojnë zgjidhje që vlerësojnë se do t’u sjellin avantazh politik.
Kjo është arsyeja pse, përveç shpjegimeve teknike, Qeveria do të duhet të bindë publikun se zgjidhja e propozuar motivohet nga parimi i barazisë, dhe jo nga matematika zgjedhore.
Opozita flet për rreziqe, qeveria për të drejtat.
Njoftimi i LSDM-së se do të paraqesë 10,000 amendamente tregon se kjo çështje nuk do të mbetet vetëm një ndryshim teknik në Kodin Zgjedhor.
Opozita paralajmëron se votimi elektronik nuk duhet të futet pa garanci të sakta ligjore dhe pa një konsensus të gjerë politik. Qeveria, nga ana tjetër, pretendon se bëhet fjalë për përmbushjen e një kërkese të hershme të emigrantëve.
Këto janë dy histori të ndryshme politike.
Por asnjëra prej tyre vetë nuk i përgjigjet pyetjes më të rëndësishme.
Pse jo të gjithë?
Nëse votimi elektronik është me të vërtetë e ardhmja e demokracisë, atëherë hapi tjetër logjik do të ishte që shteti të niste një debat serioz publik nëse i njëjti model duhet të bëhet gradualisht i disponueshëm për të gjithë votuesit.
Megjithatë, nëse rreziqet ende konsiderohen shumë të mëdha, atëherë duhet të shpjegohet pse këto rreziqe nuk vlejnë për votimin në diasporë.
Një rrugë e mesme, në të cilën teknologjia është mjaftueshëm e besueshme për disa, por jo mjaftueshëm e besueshme për të tjerët, vështirë se mund të mbrohet vetëm me argumente teknike.
Çështja është më e madhe se një reformë zgjedhore.
Ky nuk është vetëm një debat se si do të votojë diaspora, por nëse shteti ka besim të barabartë tek të gjithë votuesit e tij dhe është i përgatitur t’u ofrojë atyre përfitimet e transformimit digjital në mënyrë të barabartë.
Nëse votimi elektronik është mjaftueshëm i sigurt për një qytetar të Maqedonisë që voton nga Berlini, Çikago ose Melburni, atëherë publiku ka të drejtë të presë një shpjegim bindës se pse e njëjta e drejtë nuk i ofrohet një qytetari që jeton në Shkup, Tetovë, Kavadar ose Kërçovë.
Përgjigja e kësaj pyetjeje do të tregojë nëse reforma e propozuar është kryesisht një hap drejt modernizimit të procesit zgjedhor apo një zgjidhje me një fushëveprim shumë më të ngushtë politik, të nxitur nga llogaritjet partiake.
Kujtojmë se Parlamenti dje, me 59 vota “për”, tre vota “kundër” dhe asnjë abstenim, e votoi miratimin me procedurë të shkurtuar të Propozim-ligjit për ndryshimin dhe plotësimin e Kodit zgjedhor.
Përndryshe, Kodi Zgjedhor është një nga reformat e parapara me Agjendën e Reformave që Qeveria e Maqedonisë së Veriut duhet ta përmbushë deri në fund të qershorit, përkatësisht edhe dy ditë. Kodi është një nga 10 reformat që ndodhen në të ashtuquajturën “grejs periudhë”, një afat shtesë deri në 12 muajsh, që përfundon në fund të muajit.
Në nenin e propozuar thuhet se “votimi elektronik nga jashtë vendit” është mënyra e ushtrimit të së drejtës së votës në zgjedhjet për President të Republikës dhe për deputetë në Kuvend, përmes një sistemi të sigurt elektronik të Komisionit Shtetëror të Zgjedhjeve, nga votuesit që ndodhen përkohësisht në punë ose qëndrim jashtë vendit dhe që paraprakisht janë regjistruar për një mënyrë të tillë votimi.
Propozim-ndryshimet gjithashtu parashikojnë një prag të ri për listat e pavarura të deputetëve. Sipas dokumentit, për to do të nevojiteshin nënshkrime nga të paktën 0,8 për ind e votuesve të regjistruar.
- LEXO: Me 59 vota “për” u votua nevoja për ndryshimin dhe plotësimin e Kodit Zgjedhor me procedurë të shkurtuar
- LEXO: Ndryshime në Kodin Zgjedhor: Votim elektronik për diasporën dhe ndalimi i promovimit të partive në profilet zyrtare?
- LEXO: Ministria e Drejtësisë ftoi partitë në RMV të deklarohen deri të premten për ndryshimet në Kodin Zgjedhor