Qeveria ka miratuar ndryshime në Rregulloren e Planifikimit të Territorit, duke vendosur kërkesa të reja për planifikimin hapësinor detar, mbrojtjen e ekosistemeve dhe vlerësimin e ndikimeve mjedisore të aktiviteteve që zhvillohen në hapësirat detare, raporton Ekofin.
Ndryshimet janë miratuar me vendimin nr. 823, datë 28 tetor 2026, të Këshillit të Ministrave, të botuar në Fletoren Zyrtare nr. 234, datë 30 tetor 2026, dhe prekin rregulloren ekzistuese të miratuar me VKM nr. 686, datë 22 nëntor 2017.
Rregullat parashikojnë detyrimin që autoritetet përgjegjëse, gjatë hartimit dhe zbatimit të planeve hapësinore detare, të ndjekin një qasje të bazuar në ekosistem. Kjo nënkupton që planifikimi i përdorimit të hapësirave detare nuk duhet të mbështetet vetëm në interesat e zhvillimit ekonomik, por duhet të marrë parasysh edhe ruajtjen e ekuilibrave natyrorë dhe bashkëjetesën e aktiviteteve të ndryshme.
Sipas dispozitës së re që i shtohet nenit 21/1 të rregullores, autoritetet përgjegjëse duhet të nxisin bashkekzistencën e veprimtarive dhe përdorimeve përkatëse të hapësirës detare.
Në praktikë, kjo qasje synon të krijojë një kuadër më të integruar për zhvillimin e aktiviteteve ekonomike në det, si transporti detar, turizmi, peshkimi, infrastruktura dhe veprimtari të tjera që përdorin të njëjtën hapësirë, duke kufizuar konfliktet ndërmjet tyre dhe ndikimet negative mbi mjedisin.
Ndryshimi tjetër në rregullore lidhet me forcimin e rolit të Vlerësimit Strategjik Mjedisor (VSM) në procesin e planifikimit hapësinor detar.
Vendimi përcakton shprehimisht se VSM-ja është një nga instrumentet kryesore për zbatimin praktik të qasjes së bazuar në ekosistem. Raporti përkatës duhet të trajtojë të gjitha çështjet e parashikuara nga legjislacioni në fuqi dhe, në mënyrë të veçantë, të identifikojë zonat e ndjeshme mjedisore.
Gjithashtu, raporti duhet të përcaktojë masa për parandalimin ose zbutjen e ndikimeve negative në zonat ku aktivitetet e planifikuara mund të cenojnë ekosistemet.
Kjo do të thotë se, gjatë hartimit të planeve hapësinore detare, identifikimi i zonave me ndjeshmëri të lartë mjedisore dhe përcaktimi i masave mbrojtëse marrin një rol të shprehur në rregullore.
Ndryshimet mund të kenë rëndësi edhe për investimet që lidhen me shfrytëzimin ekonomik të hapësirave detare, pasi planifikimi i këtyre aktiviteteve do të duhet të marrë në konsideratë kërkesat për mbrojtjen e ekosistemeve dhe rezultatet e vlerësimit strategjik mjedisor.
Megjithatë, vendimi nuk vendos ndalime të reja të drejtpërdrejta për ndërtimet në bregdet, nuk ndryshon treguesit e intensitetit të ndërtimit dhe as procedurat e zakonshme të pajisjes me leje ndërtimi. Ndërhyrja është e përqendruar te planifikimi hapësinor detar dhe kriteret mjedisore që duhet të udhëheqin këtë proces.
Ndryshimet lidhen gjithashtu me përafrimin e legjislacionit shqiptar me atë të Bashkimit Evropian. Sipas shënimit shoqërues të vendimit, akti përafron plotësisht Direktivën 2014/89/BE të Parlamentit Evropian dhe Këshillit, e cila përcakton kuadrin europian për planifikimin hapësinor detar.
Në këtë kuadër, rregullorja plotësohet edhe me referenca ndaj konventave të deteve rajonale dhe strategjive të baseneve detare, duke synuar një koordinim më të mirë të planifikimit kombëtar me politikat dhe angazhimet ndërkombëtare.