Ndikimi i tërthortë keqdashës rus dhe aktivitetet ndërmjetëse pritet të vazhdojnë me të njëjtin intensitet përmes medias, rrjeteve sociale, ndërmjetësve rajonal dhe individëve ose grupeve vendase. Vlen të përmendet në mënyrë të veçantë fushata e koordinuar në të cilat dezinformimi kombinohet me aktivitete kibernetike, financim të fshehtë dhe përdorimin e ndërmjetësve vendas, sipas dokumentit të fundit publik të Agjencisë së Sigurisë Kombëtare për informimin e qytetarëve rreth kontekstit, kushteve dhe sfidave të sigurisë. Gjithashtu vlerësohet se Republika Popullore e Kinës po depërton në mënyrë delikate në segmente kyçe të shoqërisë përmes projekteve investuese, teknologjike dhe infrastrukturore, si dhe projekteve dhe programeve kulturore, arsimore, akademike që synojnë median, shkruan Vërtetmatësi.
Fotot e rreme, videot e sajuara, zërat e klonuar dhe dezinformimi i krijuar me ndihmën e inteligjencës artificiale në vitin 2027 mund të bëhen një armë e re për minimin e besimit në institucione dhe thellimin e përçarjeve sociale, sipas, ndër të tjera, dokumentit të fundit publik të Agjencisë së Sigurisë Kombëtare për informimin e qytetarëve rreth kontekstit, kushteve dhe sfidave të sigurisë. Vlerësimi i sigurisë për vitin 2027 gjithashtu vë në dukje rrethanat që lidhen me Federatën Ruse dhe Kinën.
Vlerësohet se rreziku i ndikimit të drejtpërdrejtë rus në proceset zyrtare politike në Republikën e Maqedonisë së Veriut do të mbetet i ulët, duke pasur parasysh konsensusin ekzistues kombëtar mbi përcaktimin e perspektivave strategjike të vendit. Megjithatë, ndikimi i tërthortë keqdashës rus dhe veprimet ndërmjetëse pritet të vazhdojnë me të njëjtin intensitet përmes mediave, rrjeteve sociale, ndërmjetësve rajonalë dhe individëve ose grupeve vendase. Fushatat e koordinuara në të cilat dezinformimi kombinohet me aktivitete kibernetike, financim të fshehtë dhe përdorim të ndërmjetësve vendas meritojnë vëmendje të veçantë, thuhet në dokument.
Vlerësimi i shërbimit të sigurisë është se duke pasur parasysh që Federata Ruse e shpalli Republikën e Maqedonisë së Veriut shtet armik pas bashkimit të saj me sanksionet ndërkombëtare për shkak të agresionit ushtarak kundër Ukrainës – deri në integrimin e plotë të vendit në BE, Rusia do të vazhdojë të stimulojë në mënyrë delikate mosmarrëveshjet dypalëshe me qëllim që të ngadalësojë perspektivat e saj evropiane.
Interesi i sigurisë së Agjencisë është aktivitete që drejtohen ose mbështeten nga strukturat shtetërore dhe që përfshijnë ndikim të fshehtë, manipulim, korrupsion, veprime kibernetike ose veprime të tjera që mund të kërcënojnë interesat kombëtare, pa ndërhyrë në bashkëpunimin kulturor, ligjor, diplomatik rus dhe të tjerë midis dy vendeve, thuhet në dokument.
Maqedonia e Veriut, si anëtare e NATO-s dhe një vend me një angazhim strategjik për anëtarësim në Bashkimin Evropian, mbetet e ekspozuar ndaj rrezikut të kërcënimeve hibride, të cilat nuk kufizohen vetëm në hapësirën kibernetike, por janë të ndërthurura me aktivitete politike, ekonomike, kibernetike dhe të inteligjencës.
Sipas ASK-së, aktivitetet e Federatës Ruse paraqesin një rrezik të konsiderueshëm sigurie për shkak të mënyrës së tyre hibride dhe të fshehtë të veprimit në Evropë dhe në Ballkanin Perëndimor.
Kjo mënyrë veprimi është një përpjekje për të krijuar mosmarrëveshje të brendshme, për të ruajtur “konfliktet e ngrira” dhe për të minuar besimin në institucione, duke gërryer vlerat evropiane të Republikës së Maqedonisë së Veriut, të cilat janë bazuar strategjikisht dhe ligjërisht në aktet shtetërore që nga viti 1991, thotë ANB.
Përndryshe, “konfliktet e ngrira” janë konflikte që aktualisht nuk janë armiqësi aktive, por as nuk janë zgjidhur vërtet. Më shpesh, kjo është një situatë në të cilën ka një ndërprerje të konfliktit të armatosur ose një armëpushim afatgjatë, por mosmarrëveshja për territorin, statusin politik ose qeverinë mbetet e pazgjidhur, ka institucione paralele, autoritete të panjohura, etj. Shembulli më i famshëm është ai i Transnistrisë në Moldavi.
ASK tregon disa mënyra se si vepron Federata Ruse: fushata propagande dhe dezinformimi përmes portaleve të internetit, rrjeteve sociale, ndërmjetësve dhe profileve të koordinuara, abuzim me çështjet historike, identitare, etnike, fetare dhe politike për të krijuar mosbesim dhe përçarje, spiunazh të mëtejshëm kibernetik, ndërprerje të sistemeve të informacionit dhe mbledhje ose publikim të paautorizuar të informacionit të ndjeshëm, si dhe përdorimin e aktorëve të përfaqësuar, pra ndërmjetës vendas dhe rajonal, grupe margjinale dhe individë me ndikim për të arritur qëllimet dhe interesat e tyre.
Përdorimi i instrumenteve ekonomike, energjetike dhe financiare për të krijuar varësi ose presion, si dhe krijimi i përshtypjes se institucionet demokratike janë joefikase, të korruptuara ose u mungon besimi dhe legjitimiteti, nuk është i panjohur, deklarojnë ata.
Aktivitetet e Republikës Popullore të Kinës
Aktivitetet e Republikës Popullore të Kinës përfshijnë bashkëpunim legjitim dypalësh në shumë fusha. Prania e kompanive, investimeve ose institucioneve kineze në Maqedoninë e Veriut, siç thuhet nga NSA, nuk përbën në vetvete një rrezik sigurie, përveç nëse një bashkëpunim i veçantë ekonomik ose teknologjik krijon varësi të tepruar, ofron qasje në të dhëna dhe sisteme të ndjeshme, ose mund të ndikojë në marrjen e vendimeve të rëndësishme shtetërore.
Fokusi i interesit të Agjencisës është përdorimi i teknologjisë së telekomunikacionit, digjitale dhe të mbikëqyrjes përmes së cilës përpunohen sasi të mëdha të dhënash, investimet, kreditë dhe kontratat që lidhen me infrastrukturën kritike dhe sektorët strategjikë, prokurimin publik dhe kontratat afatgjata që krijojnë varësi nga një furnizues i vetëm, bashkëpunimi akademik dhe kërkimor në fusha që mund të kenë aplikime civile dhe sigurie, qasje të mundshme në informacion biznesi, personal, institucional dhe teknik, dhe ndikim përmes kanaleve ekonomike, diplomatike, mediatike, kulturore dhe akademike.
Vlerësim për vitin 2027
Vlerësohet se Republika Popullore e Kinës po depërton në mënyrë delikate në segmente kyçe të shoqërisë përmes projekteve të investimit, teknologjike dhe infrastrukturore, si dhe projekteve dhe programeve kulturore, arsimore, akademike që synojnë median, dhe po përpiqet të krijojë struktura me ndikim në kontinentin evropian dhe midis anëtarëve të aleancës së NATO-s.
Rreziku i menjëhershëm i sigurisë që lidhet me Republikën Popullore të Kinës vlerësohet si i ulët me një tendencë rritjeje në sektorë të caktuar strategjik, veçanërisht aty ku ekziston një varësi afatgjatë nga teknologjia, financat ose furnizuesit e huaj. Rreziku i përgjithshëm lind nga mundësia e varësisë ekonomike, teknologjike ose informative, me qëllim kufizimin e vendimmarrjes së pavarur të shtetit. Ky rrezik rritet, duke marrë parasysh edhe rregulloren kineze që kërkon që kompanitë kineze private dhe shtetërore t’u ofrojnë shërbimeve kineze të sigurisë qasje në të dhënat e përdoruesve në të gjithë botën, thuhet në vlerësim.
Mjedisi i sigurisë globale dhe rajonale
Në një kontekst më të gjerë, shtetet, shërbimet e inteligjencës, organizatat dhe grupet e tjera me ndikim i arrijnë gjithnjë e më shumë qëllimet e tyre përmes një kombinimi të aktiviteteve diplomatike, ekonomike, informative, kibernetike dhe të inteligjencës.
ASK thekson se Ballkani Perëndimor mbetet i ndjeshëm ndaj tensioneve politike, narrativave etno-nacionaliste, ndikimit të huaj, krimit të organizuar dhe presioneve migratore.
Ngjarjet në një shtet mund të shkaktojnë shpejt pasoja politike, ekonomike, informative ose të sigurisë në vendet fqinje.
Republika e Maqedonisë së Veriut ruan rëndësinë e saj gjeostrategjike si një korridor tranziti dhe një anëtare e aktorëve shtetërorë dhe jo-shtetërorë për ndikimin në proceset e brendshme.
Në këtë mjedis kompleks të sigurisë globale, me qëllim dobësimin dhe minimin e unitetit të Aleancës, terrorizmi dhe Federata Ruse mbeten kërcënime të mëdha për sigurinë, dhe Republika Popullore e Kinës paraqet një sfidë sistemike. Kërcënimet hibride përfaqësojnë përdorimin e koordinuar të mjeteve të shumëfishta, siç janë dezinformimi, sulmet kibernetike, presioni ekonomik, korrupsioni, financimi i fshehtë, veprimi përmes ndërmjetësve lokal dhe abuzimi me çështjet kulturore, historike ose të identitetit, thuhet në përshkrimin e kontekstit më të gjerë.
Në vitin 2027, pritet gjithashtu një rritje e rrezikut të përdorimit të inteligjencës artificiale për të krijuar përmbajtje sintetike bindëse që mund të përdoret për të dezinformuar dhe diskredituar, pra për të minuar besimin në institucione.