Ministria e Financave ka miratuar punësimin e pesë inspektorëve të gjuhës maqedonase për Inspektoratin për Përdorimin e Gjuhës Standarde Maqedonase. Drejtoresha Mençe Andreeva i thotë për Sdk se Inspektorati filloi të funksionojë si organ në kuadër të Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit, pas miratimit të ndryshimeve dhe plotësimeve përkatëse në Rregulloren për sistematizimin e vendeve të punës të miratuar nga Ministria e Administratës Publike, në korrik 2025.
“Në periudhën e kaluar, kemi bërë përpjekje maksimale për të siguruar të gjitha parakushtet e nevojshme administrative, ligjore dhe teknike për themelimin e tij funksional. Të gjitha procedurat institucionale që i filluam, të cilat ishin detyrime ligjore të nevojshme për funksionimin e Inspektoratit, u përfunduan me sukses. Një qëllim prioritar në periudhën e kaluar ishte punësimi i inspektorëve të gjuhës maqedonase, dhe ne bëmë përpjekje që kjo të ndodhte sa më shpejt të ishte e mundur dhe ishim plotësisht të përqendruar në plotësimin e Inspektoratit. Në këtë drejtim, janë ndërmarrë disa aktivitete nga ana jonë, ndërsa Ministria e Financave ka miratuar Planin vjetor të punësimit të Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit për vitin 2026, i cili parashikon pesë vende pune për inspektorët e gjuhës maqedonase. Presim që së shpejti të hapen vendet e para të punës”, thotë Andreeva.
Me vendim të Ministrit të Kulturës dhe Turizmit, Zoran Ljutkov, është krijuar një Grup punues për zhvillimin e Strategjisë kombëtare për gjuhën maqedonase. Andreeva thotë se me qëllim përmirësimin e nivelit aktual të përdorimit të gjuhës maqedonase, ajo ka përgatitur dhe i ka dorëzuar Qeverisë informacion mbi përcaktimin e statusit të stafit profesional të punësuar me titullin lektor i gjuhës maqedonase në organet e administratës shtetërore, si dhe në organet brenda administratës shtetërore, me kërkesë për të paraqitur të dhëna mbi lektorët e punësuar të gjuhës maqedonase dhe për sigurimin e korrekturës, me qëllim përmbushjen e detyrimeve sipas Ligjit për Përdorimin e Gjuhës Maqedonase.
“Bazuar në të dhënat e marra, Inspektorati për Përdorimin e Gjuhës Standarde Maqedonase, si një organ i sapokrijuar, do të japë udhëzime mbi respektimin e Ligjit për përdorimin e gjuhës maqedonase nga institucionet. Të dhënat nga kjo analizë do të përdoren edhe në zhvillimin e Strategjisë kombëtare për gjuhën maqedonase”, shton ajo.
Aktualisht, po krijohet një Grup pune për të miratuar një Projekt-rregullore që përcakton shkronjat që mundësojnë shfaqjen e duhur të karaktereve të shkruara maqedonase në të gjitha format (standarde, të trasha dhe italik), për përdorim zyrtar të gjuhës maqedonase.
“Qëllimi ynë i përbashkët, si Ministri e Kulturës dhe Turizmit dhe si Inspektorat për Përdorimin e gjuhës standarde maqedonase, është përdorimi i saktë i Gjuhës Standarde Maqedonase në të gjitha institucionet shtetërore, institucionet publike dhe arsimore, në media dhe sektorin privat”, thotë Andreeva.
Pas një viti të plotë që nga miratimi i Ligjit për Përdorimin e Gjuhës Maqedonase, Qeveria emëroi Andreevën Drejtoreshë të Inspektoratit në fund të marsit të vitit të kaluar. Ky ligj, ndër të tjera, përcakton korrekturën e detyrueshme të të gjitha materialeve me publikimin e korrektorit dhe punësimin e detyrueshëm të korrektorëve në organet e autoriteteve legjislative, gjyqësore dhe ekzekutive, në të gjitha institucionet dhe institucionet publike, në media dhe konsullata, duke përfshirë personat juridikë dhe organizatat ndërkombëtare.
Në kontrast me përpjekjet institucionale për forcimin dhe standardizimin e përdorimit të gjuhës maqedonase përmes mekanizmave si Inspektorati dhe strategjitë kombëtare, gjuha shqipe është bërë objekt debati të vazhdueshëm mes institucioneve dhe faktorëve politikë në vend. Diskutimet e fundit, të nxitura edhe nga qëndrimet e Gjykatës Kushtetuese dhe deklaratat e kryetarit të saj, Darko Kostadinovski, kanë theksuar se interpretimet e ndryshme të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve shpesh shoqërohen me tensione. Megjithëse theksohet se qëllimi i institucioneve është mbrojtja dhe avancimi i të drejtave gjuhësore, realiteti tregon se çështja e përdorimit të gjuhës shqipe mbetet një temë e ndjeshme, e lidhur ngushtë me zhvillimet politike, besimin në institucione dhe nevojën për zbatim të qëndrueshëm dhe të barabartë të ligjeve ekzistuese.