Plani Kombëtar Akcional për ariun e murrmë do të zbatohet me financim përmes projekteve në institucione ndërkombëtare, sepse këtë vit buxheti i Ministrisë së Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor nuk përfshin para për aktivitete për menaxhimin e kësaj kafshe të egër. Plani u hartua si rezultat i sulmit gjithnjë e më të shpeshtë të arinjve në zonat rurale të Malit të Sharrit, siç është rasti i fundit i gruas nga fshati Siniçan i Tetovës, e cila u plagos nga një ari ndërsa ecte përgjatë një rruge pyjore në zonën e fshatit, si dhe për shkak të nevojës për të parandaluar takimet midis kafshëve të egra dhe popullsisë lokale. Ai përfshin disa aktivitete që synojnë mbrojtjen e njerëzve dhe pronës së tyre, por edhe të ariut, i cili në kërkim të ushqimit po e lë gjithnjë e më shumë malin dhe po zbret në fshatra, raporton Meta.mk, transmeton Portalb.mk.
Ministria thotë se plani parashikon hulumtim dhe monitorim të ariut të murrmë, ndërtim të korridoreve ekologjike, parandalim të dëmtimit të pronës së njerëzve dhe masa kompensimi, ndërgjegjësim publik dhe aktivitete për bashkëpunim ndërkombëtar. Ata theksojnë se të gjitha ato do të zbatohen nëse pranohet aplikimi për projekt në BE Life.
“Fatkeqësisht, buxheti i Ministrisë së Mjedisit për këtë vit nuk parashikon fonde për aktivitete për menaxhimin e ariut të murrmë. Ministria e Mjedisit, në bashkëpunim me partnerët rajonalë, aplikoi për një projekt të BE Life, ku qëllimi kryesor është menaxhimi i popullatave të kësaj kafshe të egër. Nëse vlerësimi është i suksesshëm, aktivitetet nga Plani Kombëtar i Veprimit do të zbatohen kryesisht. Ministria e Mjedisit gjithashtu merr pjesë aktive në Iniciativën e rrjetit rajonal për mishngrënësit e mëdhenj me origjinë dinarike-ballkanike-pindiane, e cila pati një takim rajonal në Janinë në maj”, informon Ministria.
Ata theksojnë se zbatimi i planit ka filluar tashmë me instalimin e gardheve elektrike për të mbrojtur fermerët dhe bletarët në Malin e Sharrit, të cilat financohen nga Fondi Botëror i Jetës së Egër – WWF Kroacia. Pesë fermerë dhe bletarë që janë përballur me dëme të shkaktuara nga kafshët e egra kanë marrë gardhe me energji diellore që duhet të parandalojnë kafshët të hyjnë në pronat e tyre.
Gjithashtu, në Parkun Kombëtar të malit Sharr, janë instaluar tashmë kamera fotografike përmes të cilave menaxhmenti i parkut do të monitorojë situatën me popullatën e kafshëve të mëdha, përfshirë arinjtë. Pajisje të ngjashme janë në dispozicion edhe në Parkun Kombëtar të Mavrovës, të cilat duhet të instalohen dhe së shpejti të jenë funksionale. Ministria thotë se këtë verë, kontejnerë mbeturinash me mbrojtje nga arinjtë do të instalohen edhe në fshatin Galiçnik.
“MMJPH aktualisht është duke negociuar me Fakultetin e Veterinarinarisë në Shkup për të lidhur një memorandum bashkëpunimi për të ofruar mbështetje për analizën e ADN-së së ariut të murrmë në vendin tonë, e cila është një nga aktivitetet kryesore të planit të veprimit”, thotë Ministria.
Plani i Veprimit për ariun e murrmë u zhvillua vitin e kaluar në kuadër të projektit të BE-së Përmirësimi i Kapacitetit për Natura 2000 dhe CITES në vitin 2024, si dokumenti i parë gjithëpërfshirës që duhet të ofrojë udhëzime për ruajtjen dhe menaxhimin e arinjve të murrmë në vend, veçanërisht pas ngjarjeve të vitit 2023 kur arinjtë zbritën në fshatrat në Mavrovë dhe malin Sharr në kërkim të ushqimit. Plani është në përputhje me konventat, planet dhe rekomandimet ndërkombëtare për ruajtjen e arinjve të murrmë në Evropë dhe globalisht dhe është hartuar të jetë i përshtatshëm dhe fleksibël për t’u nënshtruar periodikisht rishikimeve për efektivitet. Ariu i murrmë në vend ka statusin e një kafshe të mbrojtur sipas ligjeve për gjahun dhe gjuetinë dhe për natyrën, si dhe disa direktivave dhe konventave ndërkombëtare. Supozohet se numri varion nga 330 deri në 380, që jetojnë në pjesën perëndimore të vendit, dhe janë pjesë e popullatës dinarik-pindiane, një nga dhjetë popullatat e arinjve në Evropë, e cila numëron rreth 4,000 prej tyre dhe përfshihet në grupin e kafshëve të cenueshme.