Rrezatimi UV është një kancerogjen i njohur. Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC), pjesë e OBSH-së, e ka klasifikuar rrezatimin diellor si kancerogjen për njerëzit. Një numër i madh studimesh epidemiologjike dhe eksperimentale e kanë lidhur ekspozimin ndaj rrezatimit UV me kancerin e lëkurës, duke përfshirë melanomën dhe kancerin e lëkurës jo-melanomik. Kjo është në kundërshtim të drejtpërdrejtë me pretendimin e guximshëm të reklamës se “rrezatimi UV nuk është i dëmshëm”, shkruan Vërtetmatësi.
Po shqyrtojmë një postim në rrjetin social Facebook që thotë:
Rrezatimi UV nuk është i dëmshëm, ai stimulon vitaminën D, e cila është çelësi për forcimin e imunitetit.
Është e vërtetë që disa lloje të rrezatimit UV, veçanërisht rrezatimi UV-B, janë të përfshira në prodhimin e vitaminës D në lëkurë. Megjithatë, kjo nuk do të thotë që rrezatimi UV është i padëmshëm ose që ekspozimi i qëllimshëm ndaj rrezatimit UV është i nevojshëm ose mënyra më e sigurt për të ruajtur vitaminën D. Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) deklaron në mënyrë të qartë se sasi të vogla të rrezatimit UV kanë një rol të dobishëm në prodhimin e vitaminës D, por që ekspozimi i tepërt shkakton efekte të dëmshme në lëkurë, sy dhe sistemin imunitar.
Institutet Kombëtare të Shëndetit të SHBA-së (NIH) shpjegojn se rrezatimi UVB në lëkurë e shndërron 7-dehidrokolesterolin në një pararendës të vitaminës D3. Sasia e prodhuar ndikohet nga stina, ora e ditës, retë, pigmentimi i lëkurës, mosha dhe faktorë të tjerë. Pra, pjesa e parë e pretendimit ka një bazë shkencore, por pjesa e dytë, “se për këtë arsye rrezatimi UV nuk është i dëmshëm”, është një përfundim i gabuar.
Rrezatimi UV është një kancerogjen i njohur. Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC), e cila është pjesë e OBSH-së, e klasifikon rrezatimin diellor si kancerogjen për njerëzit. Një numër i madh studimesh epidemiologjike dhe eksperimentale kanë lidhur ekspozimin ndaj rrezatimit UV me kancerin e lëkurës, duke përfshirë melanomën dhe kanceret e lëkurës jo-melanomik. Kjo është në kundërshtim të drejtpërdrejtë me pretendimin kategorik se “rrezatimi UV nuk është i dëmshëm”.
Kanceret e lëkurës shkaktohen kryesisht nga ekspozimi ndaj rrezatimit ultravjollcë, qoftë nga dielli ose nga burime artificiale siç janë shtretërit për rrezitje. Globalisht, mbi 1.5 milion raste të kancerit të lëkurës u diagnostikuan në vitin 2020 dhe u raportuan mbi 120,000 vdekje të lidhura me sëmundjen. Është vlerësuar se 15 milion njerëz në të gjithë botën janë të verbër për shkak të kataraktit; nga këta, rreth 10% mund të jenë të verbër si rezultat i ekspozimit ndaj rrezatimit ultravjollcë. Ekspozimi i tepërt në diell te fëmijët dhe adoleshentët kontribuon në shfaqjen e kancerit të lëkurës më vonë në jetë. Një nivel i caktuar i ekspozimit ndaj rrezeve UV është i dobishëm për shëndetin, veçanërisht për prodhimin e vitaminës D. Ekzistojnë masa të thjeshta dhe efektive për parandalim. Mbrojtja nga dielli rekomandohet kur indeksi UV është 3 ose më i lartë,shkruan në faqen e internetit të OBSH-së.
Rrezatimi UV mund të ketë gjithashtu një efekt të dëmshëm në sy. Ekspozimi i zgjatur është lidhur me kataraktin dhe dëmtime të tjera të syve, ndërsa ekspozimi akut mund të shkaktojë fotokeratit dhe fotokonjuktivit. Prandaj, argumenti se “rrezatimi UV është i mirë sepse prodhon vitaminë D” injoron organet dhe indet e tjera që mund të dëmtohen nga i njëjti ekspozim.
Vitamina D me të vërtetë ka funksione të rëndësishme në funksionimin normal të sistemit imunitar. Por kjo nuk është e njëjta gjë si të pretendosh se rrezitja nga dielli ose rrezatimi UV thjesht “rrit imunitetin”. Përkundrazi, OBSH-ja pohon se rrezatimi UV mund të shkaktojë imunosupresion (ndryshime në përgjigjen imunitare që mund të zvogëlojnë aftësinë e trupit për t’u mbrojtur kundër sëmundjeve të caktuara).
Akademia Amerikane e Dermatologjisë nuk rekomandon marrjen e vitaminës D përmes ekspozimit në diell ose shtretërve për rrezitje, pikërisht për shkak të rrezikut të kancerit të lëkurës. Në vend të kësaj, ajo rekomandon që marrja adekuate e vitaminës D të sigurohet përmes dietës dhe/ose ushqimeve të fortifikuara në mënyrë të përshtatshme dhe, kur është e nevojshme, suplementeve.
Rrezatimi UVB është i nevojshëm për sintezën natyrale të vitaminës D në lëkurë, dhe vitamina D ka funksione të rëndësishme, duke përfshirë edhe në sistemin imunitar. Megjithatë, rrezatimi UV nuk është i padëmshëm sepse ekspozimi i tepërt dëmton ADN-në, rrit rrezikun e kancerit të lëkurës, mund të dëmtojë sytë dhe ka efekte imunosupresive. Prandaj, përfitimi i prodhimit të vitaminës D nuk është një argument se rrezatimi UV është i padëmshëm ose se ekspozimi i qëllimshëm në diell është mënyra më e mirë për të “rritur imunitetin”, siç pretendohet në artikull.
Për shkak të të gjitha fakteve të mësipërme, ne e vlerësojmë artikullin që po shqyrtojmë si të pavërtetë.