Komisioni Evropian sot, më 17 shtator, pritet të prezantojë EU Kids Act, një propozim me të cilin për herë të parë në nivel të Bashkimit Evropian vendosen kufij të qartë moshe për qasjen në rrjetet sociale. Plani parashikon ndalimin e hapjes së profileve për fëmijët nën 13 vjeç, „mini-profile“ të kufizuara nën mbikëqyrjen prindërore deri në moshën 15 vjeç dhe cilësime të detyrueshme të sigurta për të gjithë përdoruesit e mitur, raporton Racin.mk, transmeton Portalb.mk.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, i bëri të ditura rregullat bazë të mërkurën, gjatë fjalimit për gjendjen e Unionit para Parlamentit Evropian. Ajo njoftoi edhe ndryshimin e logjikës së deritanishme: platformat, dhe jo fëmijët dhe prindërit, do të duhet të dëshmojnë se shërbimet e tyre janë të sigurta.
Megjithatë, ky nuk është një ligj që hyn menjëherë në fuqi. Komisioni sapo e hap procesin legjislativ, ndërsa propozimi mund të ndryshohet gjatë negociatave me Parlamentin Evropian dhe Këshillin e BE-së.
Njoftimi zyrtar fokusohet te rrjetet sociale. Megjithatë, një dokument-draft që e ka parë Reuters tregon se propozimi mund të përfshijë edhe platformat e videove, lojërat online, chatbotët me inteligjencë artificiale dhe të ashtuquajturit shoqërues virtualë.
Sipas këtij dokumenti, rrjetet sociale dhe platformat e videove do të verifikonin moshën gjatë hapjes së profilit, ndërsa platformat e lojërave mund ta verifikojnë atë para shkarkimit të lojës. Përfshirja përfundimtare do të dihet pas publikimit të tekstit zyrtar.
Si do të verifikohet mosha pa dorëzuar letërnjoftimin?
Komisioni Evropian tashmë ka zhvilluar një sistem të quajtur „mini-portofol“, i cili duhet t’i mundësojë përdoruesit të dëshmojë se e ka kaluar kufirin e kërkuar të moshës, pa ia zbuluar platformës të dhënat e tjera personale.
Sistemi fillimisht është përgatitur për të konfirmuar se përdoruesi është mbi 18 vjeç, por Komisioni thotë se mund të përshtatet edhe për kufij të tjerë, si 13 ose 15 vjeç. Në vend të një kopjeje të dokumentit personal, platforma do të merrte vetëm konfirmimin se përdoruesi e plotëson kriterin e kërkuar të moshës.
Modeli i saktë, kush do të mund t’i lëshojë këto konfirmime dhe nëse do të lejohen metoda të tjera për vlerësimin e moshës, duhet të shpjegohen në EU Kids Act. Kjo do të jetë gjithashtu një nga çështjet më të ndjeshme për institucionet që mbrojnë të dhënat personale.
Komisioni tashmë rekomandon që profilet e të miturve të jenë private si parazgjedhje, të kufizohet kontakti nga persona të panjohur dhe fëmijët të mos mund të shtohen në grupe pa pëlqim. Udhëzimet ekzistuese evropiane kërkojnë gjithashtu çaktivizimin e lëshimit automatik të videove, njoftimeve që nxisin kthimin e vazhdueshëm në platformë, serive të aktivitetit të përditshëm dhe mekanizmave të tjerë që krijojnë përdorim varësues.
Platformat duhet t’i përshtatin edhe rekomandimet algoritmike, në mënyrë që fëmijët të mos ekspozohen ndaj përmbajtjeve gjithnjë e më të dëmshme. Ende nuk është konfirmuar nëse Kids Act do ta ndalojë plotësisht lëvizjen pa fund nëpër përmbajtje apo do të kërkojë kufizimin e saj, dhe as sa do të jenë sanksionet për kompanitë që nuk i respektojnë rregullat.
Çfarë do të thotë kjo për Maqedoninë?
Maqedonia nuk do ta zbatojë automatikisht EU Kids Act vetëm sepse propozimi do të miratohet në Bashkimin Evropian. Vendi nuk është anëtar i BE-së dhe për zbatimin në legjislacionin vendor do të nevojitet harmonizimi i legjislacionit të Maqedonisë, në varësi të formës përfundimtare të aktit evropian.
Megjithatë, ndryshimet mund të arrijnë praktikisht edhe te përdoruesit në Maqedoni nëse Instagram, TikTok, YouTube dhe kompanitë e tjera vendosin të njëjtat cilësime sigurie për tregun më të gjerë evropian.
Për institucionet në Maqedoni mbeten dy çështje të hapura: nëse sistemet e reja për verifikimin e moshës do të jenë në përputhje me rregullat vendore për mbrojtjen e të dhënave personale dhe nëse Ministria e Arsimit dhe Shkencës do të përgatisë programe për edukimin digjital, përmes të cilave nxënësit dhe prindërit do t’i kuptojnë kufizimet e reja.
Prezantimi i propozimit do të zbulojë rrethin e saktë të platformave të përfshira, rregullat për verifikimin e moshës, autoritetin mbikëqyrës dhe gjobat e mundshme. Vetëm pas kësaj do të vijojnë diskutimi, ndryshimet dhe votimi në Parlamentin Evropian dhe Këshillin e BE-së.