Franca do të braktis projeksionin kartografik “Mercator” në diplomaci për të korrigjuar shtrembërimin historik të kontinenteve

Diplomacia franceze ka vendosur të braktisë përdorimin e projeksionit të famshëm kartografik “Mercator” në praktikat e saj zyrtare diplomatike, me qëllim pasqyrimin më besnik dhe më të drejtë të sipërfaqeve reale të globit, shkruan Portalb.mk. Ky model referues që daton nga shekulli i 16-të dhe që vazhdon të mbizotërojë në shumë shërbime institucionale kartografike, u krijua posaçërisht për qëllime lundrimi, pasi vetitë e tij matematikore mundësojnë që një kurs me drejtim të pandryshueshëm të paraqitet si një vijë e drejtë duke ruajtur këndet.

Megjithatë, ky projeksion shtrembëron përmasat e territoreve sa më shumë që ato largohen nga Ekuatori, duke bërë që rajonet pranë poleve, si Evropa dhe Amerika e Veriut, të shfaqen shumë më të mëdha nga sa janë në realitet, ndërsa zvogëlon në mënyrë të theksuar kontinentet pranë Ekuatorit, veçanërisht Afrikën, por edhe pjesë të Amerikës së Jugut dhe Azisë.

Meqenëse hartat nuk janë asnjëherë neutrale dhe formësojnë perceptimet tona njohëse, projeksioni “Mercator” është kritikuar hapur si një përfaqësim me anësi historike kundër Afrikës, i cili e ka zvogëluar rëndësinë e saj të perceptuar në skenën ndërkombëtare dhe ka ngulitur idenë e një kontinenti më të vogël.

Për të ndryshuar këtë realitet, Grupi Afrikan në Kombet e Bashkuara paraqiti në Asamblenë e Përgjithshme projekt-rezolutën me titull “Korrigjoni Hartën” (Correct the Map), e cila synon ribalancimin e paraqitjes kartografike botërore dhe nxitjen e një përfaqësimi të barabartë të rajoneve të botës, veçanërisht të Afrikës, duke kërkuar zëvendësimin e modelit tradicional me metoda më përkatëse. Teksti i rezolutës njeh se projeksionet tradicionale përbëjnë një anësi historike në dëm të përmasave reale kontinentale, pranon se zgjedhja e hartave ka implikime arsimore, njohëse, ekonomike dhe politike, si dhe u bën thirrje shteteve anëtare të OKB-së të përdorin paraqitje më të drejta në librat shkollorë dhe dokumentet zyrtare, duke ftuar agjencitë e OKB-së të hartojnë udhëzime mbi praktikat e mira hartografike.

Më 4 shtator 2026, Franca bashkë-sponsorizoi dhe votoi pro kësaj nisme historike në OKB, duke u bërë një nga shtetet e para kryesore evropiane që përkrah hapur fushatën e Bashkimit Afrikan, në përputhje me zotimet e marra në samitin “Africa Forward” në Najrobi në maj të vitit 2026 për ndërtimin e një partneriteti të barabartë franko-afrikan. Paralelisht me këtë votim, Ministria e Evropës dhe Punëve të Jashtme të Francës dhe rrjeti i saj diplomatik po zbatojnë largimin e këtij projeksioni nga praktika e tyre, një proces që ka nisur gradualisht që nga viti 2021 përmes heqjes së projeksionit “Mercator” nga të gjitha ueb-faqet publike të ministrisë.

Ekspertët e ministrisë kanë prezantuar avantazhet dhe disavantazhet e secilës metodë në ngjarje publike si Ditët e Trashëgimisë Evropiane dhe Festivali Ndërkombëtar i Gjeografisë në Saint-Dié-des-Vosges, duke sqaruar se ndonëse “Mercator” mbetet ende i dobishëm për harta lundrimi apo zona të ngushta ekuatoriale, ai po zëvendësohet me projeksione të përshtatshme dhe më besnike ndaj realiteteve gjeografike, si projeksioni “Eckert IV“, për të siguruar një qasje të balancuar në diplomacinë ndërkombëtare.

Franca