“Paguaj dy – merr tre”, “Aksion i madh”, “Bli 1 – merr 1 falas”, “Kurseni më shumë”, “Merr më shumë, paguaj më pak”… Këto janë disa nga mbishkrimet që çdo ditë mund të shihen në vitrinat e dyqaneve, marketeve apo në fletushkat reklamuese. Në kushtet e shtrenjtimit të vazhdueshëm të ushqimeve dhe kostos së jetesës, qytetarët në Maqedoni nuk e fshehin se gjithnjë e më shumë i ndjekin uljet aktuale në markete dhe shpesh blejnë kur produktet që dëshirojnë janë “në aksion”, shkruan Kolegium.mk.
“Gjatë muajve të fundit çmimet e produkteve në markete janë rritur aq shumë, saqë fillova të kërkoj në telefon se cili produkt dhe në cilin market është në aksion, në mënyrë që të shkoj dhe të blej disa prej tyre. E di se edhe këto çmime të ulura janë sërish më të larta se sa duhet të jenë realisht për xhepin e maqedonasit, por ja, përsëri mashtrohemi”, thotë Mira nga Shkupi, të cilën Kolegium e takoi para një marketi në Komunën e Aerodromit.
Edhe punonjësit e marketeve thonë se aksionet janë pjesë e fushatave të marketingut, por kanë vërejtur se produktet “në aksion” shiten më shpejt.
“Në marketet tona shpesh kemi aksione dhe çmime me zbritje. Gjithashtu, produktet që kanë afat të shkurtër përdorimi i ulim deri në gjysmën e çmimit dhe këtë e shënojmë detyrimisht në ambalazhin e produktit. Kemi klientë që blejnë edhe nga dhjetë copë të një produkti që është në zbritje, për shembull pashtetë ose diçka tjetër që është në konservë etj.”, thotë Ivana, shitëse në një prej marketeve të mëdha në Shkup.
Nga “super çmimi” te portofoli bosh: Si ndikojnë aksionet në markete në buxhetin familjar?
Se qytetarët gjithnjë e më shpesh blejnë produkte me zbritje kanë vërejtur edhe nga Organizata e Konsumatorëve. Shkakun e shohin te fuqia e ulët blerëse dhe rritja e kostos së jetesës.
Qytetarët gjithnjë e më shumë krahasojnë çmimet dhe ndjekin fletushkat aktuale me zbritje në markete, duke planifikuar blerjet e tyre në bazë të tyre. Shpesh vendosin për produkte që në atë moment janë në promocion. Por a i ndihmojnë vërtet aksionet qytetarët të kursejnë?
“Aksionet mund t’i ndihmojnë konsumatorët të kursejnë, por vetëm nëse bëhet fjalë për një ulje reale të çmimit. Konsumatorët duhet të jenë të kujdesshëm, sepse jo çdo zbritje nënkupton edhe kursim të vërtetë. Ndonjëherë aksionet janë pjesë e një strategjie marketingu për të tërhequr blerës, prandaj është e rëndësishme që qytetarët t’i krahasojnë çmimet dhe të mos udhëhiqen vetëm nga etiketa ‘zbritje’ ose ‘aksion’”, thotë për Kolegium.mk Tatjana Tasevska, këshilltare juridike në Organizatën e Konsumatorëve.
Ajo shton se shpesh përballen me ankesa nga konsumatorët të cilët pretendojnë se çmimi i produktit në fletushkat reklamuese dhe në faqet e internetit të tregtarëve është një çmim, ndërsa në arkë u faturohet një çmim më i lartë se ai i reklamuar. Në raste të tilla, konsumatori ka të drejtë ta paguajë çmimin e shënuar në fletushkën reklamuese ose në faqen e internetit të tregtarit dhe, natyrisht, t’i raportojë këto parregullsi te Inspektorati Shtetëror i Tregut.
Nga ana tjetër, të shumta janë edhe ankesat e konsumatorëve që lidhen me mënyrën se si paraqiten zbritjet dhe promocionet.
“Më së shpeshti qytetarët shprehin dyshime për realitetin e disa uljeve të çmimeve ose se çmimi i mëparshëm nuk ka qenë i paraqitur qartë. Rekomandimi ynë për konsumatorët është që gjithmonë ta kontrollojnë çmimin e rregullt dhe atë të zbritur, të krahasojnë produktet dhe të mos marrin vendime vetëm në bazë të mesazhit reklamues për zbritjen. Vetëm informimi i qartë dhe transparent mundëson një marrëdhënie të drejtë mes tregtarëve dhe konsumatorëve”, këshillon Tasevska.
Ndërkohë, jeta në Maqedoni mbetet një sfidë financiare për një pjesë të madhe të familjeve, edhe pse presioni inflacionist është ulur ndjeshëm krahasuar me vitet e mëparshme. Të dhënat më të fundit tregojnë se çmimet në korrik ishin 2,3 përqind më të larta se në të njëjtin muaj të vitit të kaluar, ndërsa paga mesatare neto në maj arriti në 49.544 denarë, me rritje nominale vjetore prej 8,2 përqind. Në të njëjtën kohë, shporta minimale sindikale për një familje katëranëtarëshe në korrik arrinte në 68.498 denarë – shumë kjo që është pothuajse 19.000 denarë më e lartë se një pagë mesatare.
Inflacioni ngadalësohet, por çmimet janë më të larta
Sipas të dhënave më të fundit të Entit Shtetëror të Statistikave, inflacioni i matur përmes indeksit të kostos së jetesës në korrik 2026 ishte 2,3 përqind në nivel vjetor. Kjo do të thotë se niveli mesatar i kostos së jetesës është 2,3 përqind më i lartë se në korrik të vitit të kaluar.
Megjithatë, në korrik jo të gjitha çmimet kanë lëvizur në të njëjtin drejtim. Ushqimet dhe pijet joalkoolike u liruan me 1,1 përqind krahasuar me qershorin, ndërsa te mobiliet dhe pajisjet për amvisëri është shënuar ulje prej 1,4 përqind. Nga ana tjetër, transporti ka pasur një presion të konsiderueshëm në çmime, me rritje prej 4,4 përqind në nivel mujor brenda strukturës së shpenzimeve.
Por një nga treguesit më të drejtpërdrejtë se sa kushton jeta e përditshme është shporta minimale sindikale e Lidhjes së Sindikatave të Maqedonisë (LSM).
Ajo, për korrik 2026, arrin në 68.498 denarë për një familje katëranëtarëshe pa automjet. Pjesa më e madhe e këtyre parave shkon për ushqime dhe pije joalkoolike. Për to, sipas përllogaritjes së LSM-së, nevojiten 25.012 denarë në muaj, përkatësisht rreth 36,5 përqind e të gjithë shportës.
Pavarësisht presionit mbi buxhetet familjare, statistikat tregojnë edhe një trend pozitiv. Për shembull, paga reale neto në maj 2026 ishte 5,3 përqind më e lartë se paga reale në të njëjtin muaj të vitit paraprak. Kjo do të thotë se, duke marrë parasysh rritjen e çmimeve, fuqia blerëse e punonjësit mesatar është përmirësuar.
Megjithatë, përmirësimi i fuqisë mesatare blerëse nuk do të thotë automatikisht se standardi i jetesës është i lartë.
Blerja “me zbritje” nuk do të thotë gjithmonë kursim
Të gjitha këto mesazhe promocionale prej kohësh janë pjesë përbërëse e blerjeve të përditshme edhe në Evropë. Por, në kushtet e kostos së lartë të jetesës, aksionet nuk janë më vetëm një mënyrë që marketet të tërheqin blerës, por po bëhen edhe një strategji e familjeve për të zgjatur buxhetin familjar.
Studimi më i fundit i McKinsey dhe EuroCommerce tregon se në vitin 2026, 37 përqind e konsumatorëve evropianë kërkojnë në mënyrë aktive promocione, ndërsa 46 përqind thonë se kërkojnë mënyra për të kursyer para. Te familjet me të ardhura më të ulëta, interesi për promocionet është edhe më i madh.
Pikërisht për këtë arsye, Bashkimi Evropian ka rregulla sipas të cilave, kur një tregtar njofton për ulje të çmimit, duhet të paraqesë edhe çmimin e mëparshëm. Komisioni Evropian shpjegon se qëllimi është që konsumatori të mund t’i krahasojë më lehtë çmimet dhe të mos vihet në lajthitje.
Komisioni Evropian në mars 2026 përsëri paralajmëroi se tregtarët duhet t’i respektojnë rregullat për uljen e çmimeve dhe mbrojtjen nga praktikat e padrejta tregtare.
Ekspertët botërorë, nga ana tjetër, paralajmërojnë se blerësi nuk kursen gjithmonë kur blen “me zbritje” – ndonjëherë promocioni e bind atë të blejë diçka që nuk e kishte planifikuar fare.
Kujtojmë se shporta në korrik është më e ulët me 156 denarë krahasuar me qershorin. Rënia është e regjistruar statistikisht, por praktikisht e padukshme për familjet që duhet të sigurojnë pothuajse 70,000 denarë çdo muaj për ushqim, strehim, veshmbathje, transport, arsim, shëndetësi dhe nevoja të tjera bazë.