Zyrtarët evropianë të inteligjencës kanë ngritur mundësinë e një testi të afërt të NATO-s nga Rusia, ndërsa njëri prej tyre tha se një sulm i mundshëm mund të ndodhë brenda “muajve, jo viteve”. Paralajmërimet vijnë pasi kryeministri i Polonisë, Donald Tusk, i tha parlamentit se vlerësimet e inteligjencës sugjerojnë se Rusia mund të nisë një sulm me dronë ose raketa ndaj territorit të NATO-s në muajt e ardhshëm, në kuadër të përpjekjeve për të dëshmuar se “neni 5 është më shumë teorik sesa praktik”, raporton The Guardian.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, i cilësoi paralajmërimet e Tuskut si “të arsyeshme dhe të dokumentuara mirë”. Të premten, ai thirri në një takim urgjent në Paris liderët e partive dhe kandidatët presidencialë për zgjedhjet e vitit 2027, ku ndër të tjera diskutuan edhe informacionet e inteligjencës për një kërcënim në rritje nga Rusia.
Frika për përshkallëzim vjen në kohën kur Asambleja e Përgjithshme e OKB-së mblidhet në Nju Jork këtë javë dhe ndërsa sulmet ajrore nga të dyja palët në luftën e Rusisë kundër Ukrainës po intensifikohen. Kievi goditi Moskën dhe rajone të tjera ruse me qindra dronë dhe raketa në orët e para të së dielës, në një nga sulmet më të mëdha ajrore të luftës.
Në intervista të veçanta për The Guardian gjatë javës së kaluar, në vende të ndryshme, tre drejtues të inteligjencës evropiane diskutuan pikëpamjet e tyre mbi kërcënimin e mundshëm nga Moska.
Michal Koudelka, kreu i shërbimit çek të sigurisë BIS, tha se, krahas rritjes së aktivitetit të dronëve, një pushtim në shkallë të vogël i territorit të NATO-s që kufizohet me Rusinë mund të jetë pjesë e planeve të Kremlinit.
“Është e mundur. Mund të përfshijë një inkursion të kufizuar, provokime nën flamur të rremë, një fushatë masive ndikimi”, tha ai në një intervistë të rrallë në selinë e agjencisë në Pragë. Ai tha se ky skenar mund të ndodhë brenda “muajve, jo viteve”, por shtoi se “shumë njerëz po bëjnë gjithçka që munden për të parandaluar që kjo të ndodhë”.
Zyrtarët e tre vendeve baltike, të cilat kufizohen me territorin rus, kanë qenë më të kujdesshëm lidhur me mundësinë e një pushtimi ose përshkallëzimi tjetër serioz. Ata i referohen burimeve të kufizuara të Moskës për shkak të luftës në Ukrainë dhe paralajmërojnë se ekzagjerimi i mundësisë së një sulmi mund t’i shërbejë interesave të Kremlinit.
“Ne nuk shohim shenja për një sulm të afërt”, tha Normunds Mežviets, drejtori i përgjithshëm i VDD-së, shërbimit shtetëror të sigurisë së Letonisë, në një intervistë në selinë e agjencisë në Riga. Ai pranoi se kishte shenja se Moska po përgatitej për veprime më vendimtare në Evropë, por tha se nuk ishte e qartë nëse këto plane ishin thjesht pjesë e një strategjie destabilizimi.
“Ende mbetet një pyetje e hapur nëse ata kanë plane të drejtpërdrejta dhe konkrete apo nëse kjo është thjesht pjesë e përpjekjeve të tyre të përgjithshme për të përhapur frikë dhe pasiguri në shoqërinë perëndimore”, tha ai.
Politikanët baltikë, të cilët për shumë vite e kritikuan Evropën Perëndimore për qëndrimin e butë ndaj Rusisë, tani gjenden në një situatë të pazakontë, duke u kërkuar disa liderëve perëndimorë të jenë më të përmbajtur në deklaratat publike. Ata druhen se diskutimet për një pushtim të afërt mund të dëmtojnë shoqëritë dhe ekonomitë e tyre.
Të shtunën, sekretari i përgjithshëm i Ministrisë së Jashtme të Estonisë, Jonatan Vseviov, kritikoi “panikun në rrjetet sociale” ditët e fundit lidhur me një sulm të mundshëm. “Nëse ka arsye për t’u frikësuar nga një sulm, jini të sigurt: ne do ta bëjmë të qartë këtë. Deri atëherë, qëndroni të qetë, vazhdoni punën dhe mbështesni Ukrainën”, shkroi ai në X.
Mežviets tha se, në përgjithësi, ishte mirë që Evropa Perëndimore e kishte kuptuar më në fund kërcënimin nga Rusia.
“Para vitit 2022, ne vazhdimisht i paralajmëronim partnerët tanë në Evropën Perëndimore për kërcënimin nga Rusia, por në shumicën e rasteve zëri ynë nuk dëgjohej. Në vitin 2022, qasja e partnerëve tanë ndryshoi. Ata thanë se rezulton se baltikët dhe polakët kishin pasur të drejtë”, tha ai.
As Mežviets dhe as Koudelka nuk pranuan të diskutonin se çfarë informacioni konkret mund të ishte siguruar lidhur me planifikimin e supozuar të Rusisë për muajt e ardhshëm. Ata gjithashtu nuk komentuan nëse vizita e papritur e drejtorit të CIA-s, John Ratcliffe, në Moskë muajin e kaluar – gjatë së cilës ai u ndal edhe në Riga – kishte për qëllim pjesërisht paralajmërimin e Kremlinit për rreziqet e një sulmi ndaj NATO-s.
Pas kësaj vizite, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, hodhi poshtë zërat për një sulm rus ndaj NATO-s.
“Kjo nuk ka asnjë lidhje me realitetin dhe as me qëllimet e Federatës Ruse”, tha ai.
Megjithatë, shumë në Evropë do ta kenë në mendje periudhën para pushtimit të plotë të Ukrainës në vitin 2022, kur zyrtarët amerikanë paralajmëruan vazhdimisht se Rusia po përgatitej për pushtim, ndërsa Kremlini e mohonte vazhdimisht një gjë të tillë.
Ndërsa lufta në shkallë të plotë po i afrohet dimrit të saj të pestë, përpjekjet e udhëhequra nga SHBA-ja për të arritur paqe në Ukrainë nuk kanë dhënë ende rezultate, ndërsa Rusia dhe Ukraina po intensifikojnë sulmet e tyre me dronë dhe raketa. Ukraina ka shkatërruar një pjesë të madhe të infrastrukturës së naftës në Rusi, duke goditur rafineri dhe objekte të tjera gjatë muajve të fundit.
Moska ka deklaruar shpesh se furnizimi i Ukrainës me armë, inteligjencë dhe këshilltarë ushtarakë i bën vendet perëndimore pjesëmarrëse në luftë dhe objektiva legjitime. Megjithatë, deri tani ajo ka shmangur veprime që mund të shkaktojnë një përgjigje të koordinuar të NATO-s.
Në vend të kësaj, ajo ka zhvilluar atë që agjencitë perëndimore e përshkruajnë si një fushatë sabotimi kundër objektivave në vendet që janë mbështetësit më të zëshëm të Ukrainës, si dhe incidente të veçuara që duket se synojnë të testojnë kufijtë. Një shembull ishte rasti kur më shumë se një duzinë dronësh, pa municione, hynë në hapësirën ajrore polake një vit më parë.
Koudelka tha se taktika aktuale ruse ishte “përshkallëzo për të de-përshkallëzuar”, ndërsa Kremlini kërkon të godasë pikat e dobëta të shoqërive perëndimore për të dobësuar mbështetjen e tyre për përpjekjet e luftës në Ukrainë.
“Ata besojnë se nëse përshkallëzojnë mjaftueshëm, atëherë vendet evropiane do të vendosin të mos e mbështesin Ukrainën”, tha ai.
Në javët e fundit, administrata Trump ka bërë një tjetër përpjekje për të rifilluar negociatat e paqes për Ukrainën. Përveç vizitës së Ratcliffe në Moskë, të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner kanë udhëtuar përsëri në Moskë, si dhe kanë bërë një vizitë të parë në Kiev.
Ndërsa Donald Trump ka deklaruar shpesh se presidenti rus, Vladimir Putin, është i interesuar për një marrëveshje, në Evropë ekziston skepticizëm lidhur me interesimin e Kremlinit për negociata me mirëbesim.
“Nuk kam parë asnjë shenjë se në Moskë po shqyrtohet seriozisht mundësia e negociatave reale”, tha Thomas Nilsson, kreu i shërbimit suedez të inteligjencës ushtarake dhe të sigurisë, në një intervistë në kuadër të një konference në Riga.
“Vlerësimi im është se ata ende mendojnë se mund t’i arrijnë objektivat e tyre strategjike, ndaj thjesht po luajnë një teatër negociatash”, shtoi ai.
Të tre drejtuesit e inteligjencës thanë se, pavarësisht se çfarë ndodh tjetër, fushata ruse e sabotimit në Evropë ka të ngjarë të intensifikohet në muajt e ardhshëm.
Nilsson e cilësoi si “një ndryshim rrënjësor” incidentin e fundit me një dron të armatosur në aeroportin e Leipzigut, të cilin autoritetet gjermane ia kanë atribuar inteligjencës ruse.
“Që një dron i armatosur të dërgohet në një aeroport të ngarkuar në mes të Evropës… Nëse keni sulme që mund të shkaktojnë humbje jetësh ose dëme ndaj infrastrukturës kritike, me pasoja të mëdha për shoqërinë, mendoj se ky është një ndryshim rrënjësor”, tha ai.
Mezhviets tha se Rusia po kalonte nga objektivat e rastësishme të sabotimeve dhe sulmeve me zjarrvënie, të cilat synonin të përhapnin panik, drejt objektivave specifike që lidhen me mbështetjen perëndimore për Ukrainën.
“Ne shohim se ata po kërkojnë të sulmojnë infrastrukturën hekurudhore, infrastrukturën e mbështetjes për Ukrainën. Tani për tani, shohim një lëvizje drejt objektivave të industrisë së mbrojtjes”, tha ai.
“Nëse e bëni këtë, efekti psikologjik arrihet gjithsesi, kështu që i merrni të dyja efektet me një goditje”, shtoi ai.
Nilsson tha se intensifikimi i fundit i aktiviteteve ruse të sabotimit ka disa objektiva: të zvogëlojë mbështetjen për Ukrainën, të krijojë përçarje brenda NATO-s dhe të alarmojë popullsinë evropiane.
“Besoj se Moska do të dëshironte që NATO të zhvillonte diskutime të pafundme për konsultimet sipas nenit 4, por pa ndërmarrë asnjë veprim”, tha ai.
Koudelka tha se një tjetër pasojë e fushatës së sabotimit është ngarkesa mbi burimet e shërbimeve të inteligjencës, pasi shpesh mbeten dyshime edhe kur incidentet shkaktohen nga faktorë të tjerë.
“Tani çdo zjarr apo çdo defekt duhet të hetohet nga shërbimet e inteligjencës si një sulm i mundshëm terrorist, dhe kjo është një rezultat i mirë për ta”, tha ai.