Sistemi i pensioneve nuk është “në prag të kolapsit”, siç pohon Trençevska, dhe pagesat e pensioneve nuk janë në rrezik për momentin, pasi ato ofrohen përmes mekanizmave të financuar nga shteti. Edhe pse financimi i FSPIM-it do ta rëndojë gradualisht buxhetin e shtetit, ky nuk është një problem që mund të çojë në një situatë krize në vitet e ardhshme, shkruan Vërtetmatësi.
Shkruan: Stojan Sinadinov
Jovana Trençevska, deputete dhe nënkryetare e LSDM-së, foli në një konferencë për shtyp në selinë e partisë rreth situatës në Fondin e Sigurimeve Pensionale dhe Invalidore të Republikës së Maqedonisë së Veriut (FPISM). Në deklaratën e saj mbi temën e rritjes së kontributit në FSPIM dhe rrezikun që lidhet me pagesat e pensioneve, mund të dallohet spin:
Spin: FSPIM është në prag të kolapsit, boshllëku po rritet për shkak të hajdutëve – kontributet më të larta nuk janë zgjidhja
Hajduti Mickoski dhe qeveria e tij kriminale e kanë sjellë Fondin në prag të kolapsit. Ata e kanë rritur boshllëkun në Fondin e Pensioneve në një shifër historike prej 1 miliard eurosh, mbi 14% të të gjithë buxhetit të shtetit.
Edhe pse kontributi në FSPIM është rritur me një pikë përqindjeje që nga 1 korriku, duke ridrejtuar fondet që shkuan në Agjencinë e Punësimit, deficiti vazhdon të rritet. Analizat e fundit të Këshillit Fiskal tregojnë se boshllëku do të rritet në 1.3 miliardë euro në vitet e ardhshme! Pagesat e pensioneve për pensionistët aktualë dhe të ardhshëm janë në rrezik.
Dhe çfarë po bën qeveria kriminale? Po futet në xhepat e qytetarëve, në paratë e kompanive, duke njoftuar një rritje të kontributeve të sigurimit të pensioneve. Mashtrim i ri. Punëdhënësit nuk do të jenë në gjendje të përballojnë koston më të lartë të punësimit dhe kjo do të thotë një pagë neto më e ulët për punëtorët.
Punëtorët e vendit, të cilët kanë pagat më të ulëta në Evropë, edhe kjo ju duhet. Pagat më të ulëta dhe pensionet e pasigurta janë rezultat i politikave kriminale të Mickoskit. Pensionistët u grabitën nga qeveria, pensionet e tyre nuk u rritën aq sa duhej, dhe tani po përballen me pasiguri. Nuk ka para, kështu që qeveria dëshiron të marrë paratë nga shtylla e dytë e pensioneve.
Justifikimi më i fundit për të vjedhur para nga qytetarët dhe pensionistët e ardhshëm janë investimet e shpikura. Qytetarët që kanë paguar për vite me radhë mund të mbeten pa kursimet e tyre dhe pa një mbështetje të rëndësishme për pensionin e tyre të ardhshëm.
Kjo është një lojë klasike hajdutërie dhe e papërgjegjshme me sigurinë e jetës së qindra mijëra pensionistëve aktual dhe të ardhshëm. Qeveria e Mickoskit duhet t’i heqë duart nga paratë e popullit dhe pensionistëve të ardhshëm, t’i shkurtojë paratë nga luksi, nga tenderët kriminalë dhe të fillojë menjëherë të zvogëlojë boshllëkun në FSPIM.
[Burimi: FSPIM është në prag të kolapsit, boshllëku po rritet për shkak të mashtruesve – kontributet më të larta nuk janë zgjidhja; LSDM/Konferenca për shtyp – Data: 06.10.2026]
Kundërspin: Edhe pse Fondi pensonal është nën presion serioz financiar, Fondi, sipas të dhënave të disponueshme për gjendjen e tij, nuk është në prag të kolapsit të afërt në kuptimin që pagesa e pensioneve për qytetarët do të ndalet. Deklarata e deputetes dhe nënkryetares së SDSM, Trençevska, nuk bën dallimin midis likuiditetit aktual dhe qëndrueshmërisë afatgjatë të Fondit, pra shtrembëron të vërtetën.
Këshilli Fiskal i Republikës së Maqedonisë së Veriut më 05.10.2026 prezantoi analizën e përgatitur nga Finance Think, e cila paralajmëron se sistemi i pensioneve është nën presion. Në të thuhet se deficiti strukturor i Fondit të Pensioneve ka arritur në 54.4 miliardë denarë, ose 5.2% të BPV-së. Rreth 41% e shpenzimeve të Fondit u mbuluan nga buxheti i shtetit, krahasuar me rreth 36% në vitin 2023.
Deficiti është i madh dhe në rritje. Sipas Drejtorit të Fondit të Pensioneve, Nikola Memov, për vitin 2026, transferimi i planifikuar nga Buxheti në Fondin e Pensioneve arrin në rreth 64 miliardë denarë. Fondet e planifikuara për pagesën e pensioneve arrijnë në rreth 117 miliardë denarë, ndërsa të ardhurat e planifikuara nga kontributet e sigurimit pensional janë rreth 85 miliardë denarë.
Diferenca midis fondeve të nevojshme për të paguar pensionet dhe të ardhurave të planifikuara nga kontributet është rreth 32 miliardë denarë, ose afërsisht 500 milionë euro. Kjo është shuma që mungon për pagesën direkte të pensioneve. Fondet deri në transferimin total prej 64 miliardë denarësh lidhen edhe me detyrime të tjera të Fondit, duke përfshirë sigurimin shëndetësor për pensionistët dhe kostot e tranzicionit shoqëritë e pensioneve në shtyllën e dytë, theksoi Memov, duke theksuar se pagesa e pensioneve nuk është në dyshim dhe se shteti garanton pagesë të rregullt.
Është gjithashtu e qartë se FPISM dhe sistemi i pensioneve kanë nevojë për reformë.
Asnjë reformë nuk është pa dhimbje, por sa më shumë vonojmë, aq më e madhe është kostoja. Pa reformë, deficiti do të rritet në 6.3 përqind të PBB-së deri në vitin 2030 dhe në 6.6 përqind deri në vitin 2037, paralajmëron drejtoresha e Finance Think, Blagica Petreski.
Drejtori i Fondit, Memov, megjithatë, theksoi se nuk bëhet dallim i qartë midis fondeve të nevojshme për pagesat e pensioneve dhe transferimeve të tjera që lidhen me detyrimet e Fondit. Kështu, nga transferimi i planifikuar nga Buxheti në Fondin e Pensioneve për vitin 2026, në shumën prej rreth 64 miliardë denarë, fondet e planifikuara për pagesat e pensioneve arrijnë në rreth 117 miliardë denarë, ndërsa të ardhurat e planifikuara nga kontributet e sigurimit pensional janë rreth 85 miliardë denarë.
Diferenca midis fondeve të nevojshme për të paguar pensionet dhe të ardhurave të planifikuara nga kontributet është rreth 32 miliardë denarë, ose afërsisht 500 milionë euro. Kjo është shuma që mungon për pagesën direkte të pensioneve. Fondet deri në transferimin total prej 64 miliardë denarësh lidhen edhe me detyrime të tjera të Fondit, duke përfshirë sigurimin shëndetësor për pensionistët dhe kostot e tranzicionit në kompanitë e pensioneve në shtyllën e dytë, shpjegoi Memov.
Drejtori i FPISM-it përsëriti disa herë se pagesa e pensioneve aktualisht është e rregullt dhe nuk është në dyshim, sepse shteti garanton pensionet, pra Fondi shpërndan fondet në përputhje me nenin 69 të Ligjit për Sigurimin e Detyrueshëm të Financuar Pensional dhe transferon kontributet e anëtarëve të fondeve të detyrueshme të pensioneve në llogaritë e fondeve të zgjedhura të detyrueshme të pensioneve brenda afateve të përcaktuara ligjore.
i dërgon urdhrat për kostot e tranzicionit kompanive të pensioneve nga shtylla e dytë Ministrisë së Financave brenda 5 ditëve ligjore. Pagesat mbi këto baza varen nga shuma e fondeve të parashikuara në buxhetin e FPISM, dhe realizimi i këtyre normave në buxhetin e Fondit për vitin 2024 është 82.24 përqind për FSSH-në dhe 92.95 përqind për Shtyllën e Dytë, tha Memov.
Auditori i Shtetit, në analizën e vitit 2024, përcaktoi se kontributet e mbledhura nuk ishin të mjaftueshme për të financuar sistemin e pensioneve, kështu që nevojiteshin transferta buxhetore, të cilat përfaqësonin 36.71% të të ardhurave të Fondit.
Auditori i Shtetit gjithashtu thekson demografinë, pra plakjen e popullsisë, dhe rekomandon që reformat për një sistem të qëndrueshëm pensionesh dhe kujdesin e duhur për të moshuarit janë të pashmangshme.
Transfertat buxhetore për pensionet arritën në 690 milionë euro në vitin 2024, dhe në vitin 2025 këto transferta pritet të tejkalojnë shumën e deklaruar. Strategjia për të moshuarit skadoi më shumë se pesë vjet më parë, shërbimet e kujdesit afatgjatë janë në dispozicion për më pak se 1 përqind të të moshuarve, gjë që tregon nevojën për reforma gjithëpërfshirëse sistemike. Ekziston rreziku i rritjes së përjashtimit social dhe barrës shtesë mbi financat publike në dekadat e ardhshme, thuhet në raportin e auditimit për vitin 2025.
Nga ana tjetër, pagesa e pensioneve aktualisht është e rregullt dhe nuk është në dyshim, sipas vetë FPISM-it.
Siç thonë analizat, FPISM nuk po përballet me një “kolaps”, por ka një problem strukturor, pasi po bëhet gjithnjë e më i shtrenjtë. Shifrat tregojnë se në prill të vitit 2026, në Maqedoninë e Veriut u regjistruan 348,512 përfitues pensionesh. Sistemi i sigurimeve ka 556,294 persona, nga të cilët 343,048 janë pensionistë. Kjo do të thotë se raporti është 1 pensionist me 1.63 persona të siguruar, që në vitin 2023 ishte 1:1.70, gjë që zvogëlon gjendjen financiare të sistemit të pensioneve.
Kjo do të thotë se pa ndryshime thelbësore, shteti do të duhet të ndajë gradualisht gjithnjë e më shumë nga buxheti i përgjithshëm për pensionet, gjë që do të rezultojë në më pak fonde për infrastrukturë, shëndetësi, arsim, paga, etj.
Megjithatë, parashikimet thonë se FPISM nuk do të shembet nesër ose vitin tjetër, por modeli aktual është nën presion serioz dhe në rritje dhe pa reforma bëhet e vështirë të mbahet në planin afatgjatë, sepse kontributet e mbledhura, sipas raportit të auditorit të shtetit, nuk janë të mjaftueshme për të mbuluar deficitin në sistemin shtetëror të pensioneve.
Sipas Memov, rritja graduale e kontributeve është i vetmi “ilaç” për FPISM, norma aktuale e kontributeve të sigurimit të pensioneve është më e ulët krahasuar me periudhat e mëparshme. Kështu: nga norma totale prej 18.8 përqind, 12.8 përqind është menduar për shtyllën e parë të pensioneve, ndërsa 6 përqind është ndarë për shtyllën e dytë.
Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) llogarit se nevoja për financimin e fondit të pensioneve, që është rreth 4.3% e BPV-së në vitin 2025, do të rritet me 0.6 pikë përqindjeje shtesë deri në vitin 2036. Domethënë, nga 4.3% që është aktualisht, do të rritet në 4.9% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (BPV).
Kjo nuk do të thotë fjalë për fjalë se pensionet do të arrijnë në 4.9% të BPV-së, por se sipas parashikimit aktual të FMN-së, nevoja për financimin e sistemit të pensioneve nga financat publike do të jetë në atë nivel.
Në parashikimin e FMN-së, pika më kritike është viti 2041. Sipas FMN-së, deri në vitin 2041 nevoja për financimin e fondit të pensioneve do të jetë rreth 1.1 pikë përqindjeje e BPV-së më e lartë se në vitin 2025, pra nga 4.3% do të rritet në rrneth 5.4% të BPV-së.
Një nga faktorët më të rëndësishëm është demografia. Enti Shtetëror i Statistikave parashikon një popullsi në plakje dhe tkurrje të konsiderueshme. Parashikimi i saj deri në vitin 2070 thotë se popullsia totale do të ulet nga rreth 1.77 milion në vitin 2025 në rreth 1.32 milion në vitin 2050. Në të njëjtën kohë, numri dhe pjesa e të moshuarve është në rritje.
Paraqitur në shifra, duket kështu: 71.4 miliardë denarë të ardhura nga kontributet; 90.3 miliardë denarë shpenzime për pensione; 343,048 pensionistë; 556,294 persona të siguruar.
Sipas sistemit të sigurimeve pensionale dhe invalidore të Republikës së Maqedonisë së Veriut, sot kontributi total është 18% e pagës bruto, nga të cilat 12% shkon në shtyllën e parë dhe 6% në të dytën për personat e siguruar në sistemin me dy shtylla.
Sipas sa më sipër, sistemi i pensioneve nuk është “në prag të kolapsit”, siç pohon Trençevska, dhe pagesat e pensioneve nuk janë në rrezik për momentin, pasi ato ofrohen përmes mekanizmave të financuar nga shteti. Edhe pse financimi i FPISM do ta rëndojë gradualisht buxhetin e shtetit, nuk është një problem që mund të çojë në një situatë krize në vitet e ardhshme.