Më 29 janar 2026, mbi 30 ekspertë ndërkombëtarë në inteligjencën artificiale, shëndetin mendor, etikën dhe politikat publike u mblodhën për një seminar online të organizuar nga Qendra e etikës digjitale Delft (DDEC) në Universitetin e Teknologjisë Delft (TU Delft) – Qendra e parë Bashkëpunuese e OBSH-së për IA-në për qeverisjen e shëndetit, përfshirë etikën, raporton Portalb.mk.
I mbajtur si një ngjarje zyrtare para-samitit të ndikimit të IA-së në Indi 2026, me mbështetjen e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, seminari mblodhi studiues, politikëbërës, klinicistë dhe avokatë. Alain Labrique, drejtor i Departamentit të të dhënave, shëndetit digjital, analitikës dhe IA-së në OBSH, theksoi: “Ndërsa IA bashkëvepron gjithnjë e më shumë me njerëzit në momente të cenueshmërisë emocionale, ne si OBSH dhe palët e saj të interesuara duhet të sigurohemi që këto sisteme janë të projektuara dhe të qeverisen me sigurinë, llogaridhënien dhe mirëqenien njerëzore në thelbin e tyre”.
Qendrore midis këtyre sfidave është përdorimi në rritje i mjeteve gjeneruese të IA-së – as të projektuara dhe as të testuara për shëndetin mendor – për mbështetje emocionale, veçanërisht nga të rinjtë, dhe rreziqet potencialisht serioze që kjo mund të paraqesë.
“Jemi në një pikë kritike”, vërejti Sameer Pujari, drejtuesi i IA-së në OBSH. “Ritmi i adoptimit të IA-së në jetën e përditshme të njerëzve ka tejkaluar shumë investimet në kuptimin e ndikimit të saj në shëndetin mendor. Mbyllja e këtij boshllëku kërkon veprime të koordinuara dhe burime të dedikuara si nga sektori publik ashtu edhe nga ai privat.”
Duke nënvizuar rëndësinë e bashkëpunimit ndërdisiplinor, Kenneth Carswell i Departamentit të sëmundjeve jo-transmetuese dhe shëndetit mendor të OBSH-së shtoi: “Minimizimi i rreziqeve nga IA gjeneruese për shëndetin mendor, duke maksimizuar përfitimet, kërkon bashkimin e zërave të atyre që janë më të prekur, ekspertizën klinike dhe kërkimore, kornizat qeverisëse dhe rregullatore, si dhe të dhënat për të informuar mirëkuptimin. OBSH është e përkushtuar të sigurojë që mirëqenia e përdoruesve të mbetet në qendër ndërsa këto mjete evoluojnë.”
Seminari i përmblodhi këto diskutime në tre rekomandime kryesore:
- Së pari, përdorimi i IA-së gjeneruese duhet të njihet si një shqetësim publik për shëndetin mendor, me përgjigje të përshtatshme në të gjithë qeverinë, sistemet shëndetësore dhe industrinë që adresojnë të gjitha zgjidhjet e IA-së gjeneruese, jo vetëm ato të destinuara për shëndetin mendor;
- Së dyti, shëndeti mendor duhet të integrohet në vlerësimet e ndikimit dhe monitorimin e zgjidhjeve të IA-së për të kuptuar më mirë efektet e tyre në përcaktuesit e shëndetit, masat klinike afatshkurtra dhe rezultatet afatgjata, siç është varësia emocionale. Një pjesëmarrës në seminar theksoi: “Ne kemi nevojë për investime të pavarura për të testuar këto efekte”;
- Së treti, mjetet e IA-së të përdorura për mbështetje të shëndetit mendor duhet të bashkë-dizajnohen me ekspertë të shëndetit mendor dhe njerëz me përvojë të jetuar, përfshirë të rinjtë. Mjetet duhet të bazohen në provat më të mira të disponueshme dhe të përshtaten me faktorët kulturorë, gjuhësorë dhe kontekstualë. Pjesëmarrësit në seminar theksuan rëndësinë e fuqizimit të konsumatorit, ndërsa dr. Caroline Figueroa e TU Delft theksoi nevojën urgjente për konsensus mbi kornizat e referimit të krizave dhe sistemet e llogaridhënies.