fbpx

Si të parandalohet një gjakderdhje më e madhe midis Rusisë dhe Ukrainës

Zgjidhja më e favorshme në këtë moment është që Zelenski dhe Putin të ulen dhe të zhvillojnë negociata të drejtpërdrejta dhe të ndajnë “vijat e kuqe”. Përndryshe, një konflikt i mundshëm ushtarak në shkallë të gjerë do të destabilizojë rajonin më të gjerë dhe Evropën dhe do të ketë pasoja shkatërruese për paqen dhe sigurinë globale.

Timurlenk Çekoviç
Timurlenk Çekoviç

 Lufta hibride uso-ukrainase filloi në shkurt të vitit 2014 dhe përfshiu aktorë joshtetërorë që nga fillimi i saj. Republika Popullore e vetëshpallur e Donetskut dhe aneksimi i Krimesë, e zyrtarizuan në një çfarë mënyre këtë luftë dhe pushtimin e Ukrainës së pavarur nga ana e Rusisë.

Ukrainasit janë konsideruar prej kohësh një popull trim dhe luftarak, Kozakët e Zaporozhyes, të cilët nuk do t’i dorëzohen lehtë politikave pushtuese të një fuqie të madhe si Rusia, kurse shpirtrat e së kaluarës vetëm sa ngjallën dyshimet për ringjalljen e BRSS-së, madje edhe të kaluarës së lavdishme të Rusisë cariste.

Mobilizimi i trupave ruse përgjatë kufirit ukrainas në muajt e fundit ka shkatërruar gjithnjë e më shumë shpresat për paqen dhe ruajtjen e armëpushimit të nënshkruar në Minsk në vitin 2015, me lehtësimin e OSBE-së.

Konflikti gjeopolitik

Rusia nga ana e saj nuk e fsheh më se të paktën 70 mijë trupa pranë kufirit ukrainas janë gati t’i kundërshtohen Ukrainës në rast se “përshkallëzohet” situata, pra nëse Ukraina përpiqet të rikthejë territoret që ka humbur vitet e fundit.

Përqendrimi i trupave të NATO-s në Detin e Zi, stërvitjet ushtarake pranë kufirit ukrainas, kriza e emigrantëve në kufirin polak me Bjellorusinë, sanksionet ndaj Bjellorusisë janë vetëm një spirale ngjarjesh që i paraprinë vitit të kaluar dhe të cilat na çojnë në një drejtim të padëshiruar. Politologu amerikan Samuel Huntington në veprën e tij “Përplasja e qytetërimeve” e klasifikon Ukrainën si një “vend të copëtuar”.

Ai refuzon të pranojë se qytetërimi perëndimor do të lejojë një “konflikt të përgjakshëm afatgjatë”, por se ai do të menaxhohet nga parimet e qytetërimit. Në të vërtetë, pjesa e Ukrainës, Krimea, u aneksua dhe de fakto me një referendum iu bashkua Rusisë, kurse nga referendumi i Donetskut humbi ndikimi i Ukrainës në pjesën lindore të vendit. Por Huntington parashikoi se nëse qytetërimi luan një rol kyç, atëherë nuk do të kishte dhunë midis ukrainasve dhe rusëve. Ngjarjet e viteve të fundit kanë sfiduar dhe demantuar parashikimin e tij dhe nga ana tjetër tregojnë se një përplasje mes ukrainasve dhe rusëve është e mundur.

Sot mund të thuhet me siguri se bëhet fjalë për një luftë të pamëshirshme për territor, në të cilën deri më tani kanë humbur jetën të paktën 15 mijë persona, ndërsa dy milionë janë shpërngulur. Ajo luftë është formësuar nga interesat gjeopolitike dhe sferat e ndikimit ku Rusia synon të sigurojë një zonë më të madhe tampon përmes popullsisë ruse në Ukrainë, ndërsa Shtetet e Bashkuara të Amerikës synojnë të parandalojnë përhapjen e ndikimit rus duke përdorur pozicionin e Ukrainës.

Vija ndarëse është gjithashtu edhe midis lindjes dhe perëndimit të Ukrainës, Ukrainës rurale rusisht-folëse dhe Ukrainës urbane që flet gjuhën ukrainase. Ajo është e ndarë politikisht midis “Maiden-Ukraine” dhe “Anti-Maiden-Ukraine”. Ndarja shtrihet përgjatë vijës Uman – Kharkov, respektivisht midis zonave pyjore dhe stepave. Në shekullin e 18-të, stepa – dikur një korridor për popujt nomadë – u bë një territor kufitar për ukrainasit dhe më pas edhe për Rusinë cariste.

Lidhjet e Rusisë me qytetet e rajonit u forcuan më tej nga industrializimi në shekujt 19 dhe 20 me rusifikimin e stepave të Ukrainës. Elita politike e Ukrainës nuk arriti të trajtojë problemin në mënyrë përkatëse. Përshkallëzimi i fundit i konfliktit është rezultat i mungesës së kohezionit politik në shtetin e ri dhe efektit gravitacional të fuqive të mëdha, dhe nuk është vetëm një lloj dallimi civilizimesh.

Fushata ushtarake ruse në vijim

Më 10 nëntor, Sekretari amerikan i Shtetit, Anthony Blinken, paralajmëroi publikisht Rusinë që të mos bënte një „gabim serioz“ duke përshkallëzuar luftën kundër Ukrainës. Në shtatë vitet e fundit, Ukraina është bërë një terren testimi për përdorimin e armëve moderne, dronëve, pajisjeve të vëzhgimit, sulmeve kibernetike, taktikave dhe veprimeve hibride të paprecedentë dhe të papara që nga Lufta e Dytë Botërore.

Betejat e tankeve, artilerisë dhe llogoreve kanë treguar se cilat janë sfidat e reja me të cilat përballet çdo ushtar në fushën e betejës. Ushtria ukrainase, edhe pse ushtarakisht dhe teknikisht mbetet pas Rusisë, mbështetet në moralin e ushtarit të saj, i cili është ende një lojtar kryesor në çdo konflikt. Por sipas raportimeve, ushtria ukrainase ka përmirësuar në masë të madhe gatishmërinë luftarake dhe renditet në vendin e 25-të në botë për sa i përket arsenalit ushtarak në posedim.

Përveç ushtrisë, Ukraina po përjeton një klimë të përmirësuar ekonomikisht dhe politikisht në luftën kundër korrupsionit. Fuqia e butë e Rusisë që nga viti 2014 ka dështuar dhe vetëm një në dhjetë votues tani mbështet politikat pro-ruse. Tani për tani, Kremlini nuk sheh rrugë tjetër veçse ta kthejë Ukrainën nën sferën e saj të ndikimit ushtarak. Zonat që janë tani nën ndikimin rus janë bërë qytete fantazmë boshe, pa pothuajse asnjë mundësi zhvillimi. Nuk ka media të lira as në gadishullin e Krimesë, dhe çdo rezistencë dhe mospajtim thyhet barbarisht, veçanërisht mospajtimet nga minoriteti tatar i Krimesë. Krimea po bëhet gjithashtu një bazë e madhe ushtarake për të mbrojtur “botën ruse” nga NATO-ja dhe Perëndimi.

Përndryshe, nëse do të shpërthente një luftë e madhe në rajonin e Detit të Zi në vend se në pjesën perëndimore të Rusisë, detyra e njësive të mobilizuara ruse do të ishte të hynin në Ukrainë nga veriu, kryesisht përmes Bjellorusisë. Në atë skenar, Rusia do të përpiqet të shkëputë shpejt Kievin nga çdo përforcim dhe të zërë pozicione në bregun perëndimor të lumit Dnjepër, i cili rrjedh në mes të kryeqytetit dhe ndan Ukrainën në dy pjesë.

Mjafton të përmendet mosrespektimi i Marrëveshjes së Minskut si arsye për një sulm të tillë ushtarak, e cila tashmë është shkelur shumë herë nga të gjitha palët e përfshira në konflikt. Akumulimi i tankeve dhe formimi i bazave të reja është tashmë i dukshëm në Krime, ndërsa në rajonin rus të Rostovit pranë Ukrainës janë vërejtur dhjetëra avionë transportues gati për desant me këmbësori dhe transportues të blinduar ushtarakë.

Mbështetja e NATO-s për Ukrainën

Mbështetja për NATO-n është rritur ndjeshëm në Ukrainë, por ukrainasit janë të vetëdijshëm se NATO-ja nuk do të angazhohet ushtarakisht në këto rrethana. Ajo që nevojitet për të penguar Rusinë nuk është vetëm qetësimi i tensioneve, por edhe mbështetja e fortë për Ukrainën, si në aspektin e aftësive të përmirësuara të mbrojtjes dhe sanksioneve të reja dhe më të dhimbshme kundër Rusisë. Por a është e mundur që Ukraina në stilin e “Stuhisë” kroate apo luftës shumëjavore të Azerbajxhanit në Nagorno-Karabakh të rifitojë territoret e saj të humbura, kjo mbetet një pikëpyetje e madhe.

Ndoshta kjo është arsyeja pse 6 dronët Bajraktar që Ukraina i bleu nga Turqia dhe një duzinë të tjerë janë planifikuar të porositen në vitin 2022. Për shkak të prokurimit të armëve dhe pajisjeve të NATO-s, Rusia i ka kërkuar NATO-s të anulojë detyrimin e saj për t’u bashkuar me Ukrainën dhe Gjeorgjinë dhe premtimin se ato një ditë do të bëhen anëtarë. Sipas strategjisë ruse të mbrojtjes, Aleanca duhet të premtojë se nuk do të vendosë armë në vendet në kufi me Rusinë, gjë që mund të rrezikojë sigurinë e saj.

Fakti që zëvendësministri i Jashtëm rus Sergei Ryabkov ka sugjeruar se tensionet rreth Ukrainës mund të kthehen në një përsëritje të krizës raketore kubane të vitit 1962, kur Bashkimi Sovjetik dhe Shtetet e Bashkuara ishin në prag të luftës bërthamore, tregon se sa serioze është situata midis Rusisë dhe Ukrainës. Ndërkohë Rusia ka pezulluar monitorimin e kufijve nga ana e OSBE-së, gjë që është cilësuar si shkelje e qartë e protokolleve të Minskut.

E vetmja shpresë në këtë tunel është takimi i fundit mes Bidenit dhe Putinit, rezultatet e të cilit sipas agjendës duhet të shihen vetëm pas disa muajsh. Por ndërsa zyrtarët amerikanë informojnë aleatët e NATO-s për kërcënimin e një pushtimi rus, zyrtarët ukrainas besojnë se Kremlini po fokusohet në përpjekjet më të gjera për të destabilizuar vendet e BE-së dhe NATO-s.

Përpjekjet për të destabilizuar përfshijnë rritjen e çmimeve botërore të gazit natyror dhe kufizimet e furnizimit, duke krijuar ankth në disa vende evropiane se kanë gaz të mjaftueshëm për dimër dhe pakënaqësi të përgjithshme midis qytetarëve për faturat më të larta për ngrohjen e shtëpive. Megjithatë, NATO-ja nuk do të jetë në gjendje të ndërhyjë ushtarakisht, madje as nuk mund të parandalojë infiltrimin e trupave ruse në Ukrainë në afat të gjatë.

Në fund, mbetet për t’u dëgjuar mendimi i ukrainasve të zakonshëm. Sipas sondazheve të opinionit, më shumë se 50% e ukrainasve besojnë se Ukraina duhet të zhvillojë bisedime të drejtpërdrejta me Rusinë për të zgjidhur konfliktin në Ukrainën Lindore – dhe këto janë rezultatet e një sondazhi të kryer nga grupi hulumtues “Rating”, i kryer në muajin dhjetor të këtij viti.

Ndoshta, zgjidhja më e favorshme në këtë moment është që Zelenski dhe Putin të ulen dhe të zhvillojnë negociata të drejtpërdrejta dhe të qartësojnë “vijat e kuqe”. Nëse kjo nuk ndodh në periudhën e ardhshme, ekziston frika se është i mundur një konflikt ushtarak në shkallë më të gjerë, i cili mund të destabilizojë rajonin e gjerë dhe Evropën dhe të ketë pasoja të paparashikueshme për paqen dhe sigurinë globale.

Burimi: Respublica

Lajme të ngjashme

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button