ENGJËLLI MBROJTËS I GJUHËVE PYRRHUS BARDHYLI

Fatmir Sulejmani

Fatmir Sulejmani

Po të përgatitej lista e personaliteteve të kulturës shqiptare që kanë shkrirë jetën për çështjen e Gjuhës shqipe, pa dyshim që në krye të saj do të qëndronte emri i figurës vigane të Rilindjes kombëtare, zejtarit të shkrimit që i shndërron fjalët në diamante, stilistit dhe prozatorit të përsosur, autorit  të shkrimeve ma të kthiellta dhe ma të  ambla të toskënishtes, prometeut që e rreshtoi shqipen në një nivel me gjuhën intelektuale e kulturore të bashkëkohësve evropianë, autorit që shkruante me jetën e vet ­, personalitetit të pashpërbëshëm – kryekalorësit të kujtesës –  Zeniti mbi shkretëtirat tabeane  të vdekjeve, territ, poshtërrimit, anatemave të pakuptueshme…, kampionit të shqiptarizmit, ustait më të madh të shkrimit të gjuhës sonë, Sizifit që deshi të lëvrojë shkëmbin – Faik Konicës.

Përkushtimi i tij për mbijetesën e Shqipes në periudha synimesh hegjemoniste për ngulfatjen e gjuhëve të etnive të vogla evropiane nëpërmjet projektit për imponimin e gjuhëve artificiale, si esperantoja dhe volapyku, dëshmohet në veçanti me veprën emblematike “Sprovë për gjuhët natyrore dhe gjuhët e sendërgjuara”, të cilën Konica e shkroi me pseudonimin Pyrrhus Bardhyli, në një moshë akoma djaloshare, përkatësisht në vitin 1904.  Vepra në fjalë i dha kahjen e duhur polemikës së madhe ndërkombëtare ku qenë kyçur emra gjigantë gjuhëtarësh dhe personalitetesh të shquar të shkencës dhe të kulturës evropiane, si papa i simbolizmit Remi dë Gurmoni.

Duke njohur kontributin e Konicës për ngritjen e shqipes në gjuhë arti e kulture, mbase është e tepërt të konstatohet se ajo që e nxiti Atë ta shkruajë esenë në fjalë qe pikërisht meraku për gjuhën tonë të lashtë dhe të veçantë, kujdesi i përhershëm për të nëpërmjet mbrojtjes së identitetit të popujve dhe gjuhëve të nënshtruara… Në fakt, shkruan Luan Starova – konicologu më i shquar, i njohur edhe si zbulues i veprës “Sprovë për gjuhët natyrore dhe gjuhët e sendërgjuara”…, eseja e Faik Konicës lindi si një epilog e polemikës me përkrahësit e gjuhëve artificial (në rradhë të parë të esperantos), në faqet e gazetës L’Européen”.

Argumentet që shtron Faik Konica në mbrojtje të gjuhës, si tipar thelbësor i një identiteti, janë të nivelit të lartë dhe shumë mbresëlënëse, po, për shkak të natyrës së këtij shkrimi, po sjell këtu për lexuesit e mi vetëm disa pohime interesante:

  • Gjuha është fizionomi tingullore e racës, njësoj si tipi fizik, fytyrat, gjestet e zakonshme, qëndrimet…
  • Gjuha është përfaqësuese e gjenisë kombëtare, në lidhje të ngushtë e të drejtpërdrejtë me mendjen dhe pamjen e racës…
  • Gjuha është treguesi më i sigurt i gjendjes së qytetërimit të një populli. Ajo përcakton me një besnikëri të përkryer, metodën mendore të një populli, mënyrën e vet të zakonshme të drejtojë idetë…
  • Çdokush disponon me një predispozitë të trashëguar që ta flasë gjuhën e krenarisë së vet…

Kështu shkruan Faik Konica, alias Pyrrhus Bardhyli, në veprën e tij më shqiptare të shkruar frëngjisht, që shënon fillimet më serioze të mendimit tonë teorik, estetik e letrar në suazat e një kontinuiteti të qartë evropian.

Shkrimi është shkruar enkas për Portalb.mk. Të drejtat e publikimit i kanë vetëm ©Portalb.mk dhe autori, sipas marrëveshjes mes tyre.

One thought on “ENGJËLLI MBROJTËS I GJUHËVE PYRRHUS BARDHYLI

Leave a Reply

Your email address will not be published.

*

Të nderuar komentues! Duke mos dashur të cenojmë opinionet tuaja, lutemi që ato të mos përmbajnë gjuhë të urrejtjes, fyerje dhe ofendime personale dhe të jenë në lidhje me shkrimin, apo temën për të cilën komentohet. Në të kundërtën, nuk do të publikohen. Ju falenderojmë që na ndiqni dhe ju ftojmë të vazhdoni të jeni pjesë e Portalb.mk

rolex replica paypal patek philippe
VERZIONI DESKTOP