Planeti ynë po lufton me një çekuilibër rekord të energjisë, i cili po ngroh oqeanet në nivele të paprecedenta, duke e bërë motin më ekstrem dhe duke kërcënuar shëndetin dhe furnizimet ushqimore, ka paralajmëruar Organizata Botërore e Meteorologjisë (OMN), shkruan The Guardian, transmeton Portalb.mk.
Organi i Kombeve të Bashkuara konfirmoi se periudha nga viti 2015 deri në 2025 ishin 11 vitet më të nxehta të matura ndonjëherë, por një mesazh edhe më i zymtë ishte se rritja e temperaturës që përjetojnë njerëzit në sipërfaqe ishte vetëm 1% e nxehtësisë që grumbullohet më shpejt në sistemin e gjerë të Tokës.
Më shumë se 90% e asaj teprice absorbohet nga oqeanet, të cilat shënuan përmbajtjen më të lartë të nxehtësisë në histori vitin e kaluar. Shkalla e ngrohjes së oqeanit është më shumë se dyfishuar gjatë dy dekadave të fundit, krahasuar me mesataren e 45 viteve të mëparshme.
Autorët e raportit të fundit vjetor mbi Gjendjen e Klimës Globale thonë se kjo nxjerr në pah cenueshmërinë në rritje të një planeti që po lëviz gjithnjë e më shumë jashtë ekuilibrit si rezultat i aktivitetit njerëzor.
Djegia e naftës, gazit, qymyrit dhe pyjeve çliron gazra serrë që bllokojnë nxehtësinë, si dioksidi i karbonit, metani dhe oksidi i azotit, të cilët janë të gjithë në nivelin e tyre më të lartë në të paktën 800,000 vjet. Kjo prish ekuilibrin energjetik të planetit.
Në një sistem që funksionon mirë, sasia e rrezatimit që hyn dhe del nga sistemi i Tokës është suksesshëm e ngjashme. Por një tepricë nxehtësie është grumbulluar të paktën që nga viti 1960 dhe është përshpejtuar ndjeshëm në vitet e fundit.
Kjo gjë gjurmohet për herë të parë në raportin e ri, i cili tregon se çekuilibri i energjisë së Tokës u rrit me rreth 11 zetaxhaul në vit midis 2005 dhe 2025, që është e barabartë me rreth 18 herë të përdorimit total të energjisë njerëzore. Vitin e kaluar kjo shifër ishte më shumë se dyfishi i asaj mesatareje.
Aktualisht, njerëzit dhe format e tjera të jetës në sipërfaqe vuajnë drejtpërdrejt vetëm një pjesë të vogël të asaj rezerve energjie sepse 91% absorbohet nga oqeanet, 5% nga toka, 1% ngroh atmosferën dhe 3% shkrin akullin në pole dhe në malet e larta.
Por edhe me vetëm një pjesë të vogël të kësaj energjie shtesë, temperaturat e sipërfaqes së botës po ngjiten në nivele alarmante. Viti i kaluar ishte i dyti ose i treti më i nxehti në rekord. Udhëheqësit botërorë thonë se tani është e pashmangshme që planeti – të paktën përkohësisht – të shkelë objektivin e kufizimit të ngrohjes në 1.5°C mbi nivelet paraindustriale të përcaktuara nga marrëveshja e Parisit. Ata thonë se pasojat e tmerrshme janë tashmë të evidente në korrjet e dobëta, përkeqësimin e shpërthimeve të dengës (etheve) dhe valët gjithnjë e më të rënda të nxehtësisë, zjarret në pyje dhe stuhitë.
“Gjendja e klimës globale është në një gjendje emergjence. Planeti Tokë po shtyhet përtej kufijve të tij. Çdo tregues kyç i klimës po pulson me të kuqe,” tha Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres.
“Njerëzimi sapo ka duruar 11 vitet më të nxehta në rekord. Kur historia përsëritet 11 herë, nuk është më rastësi. Është një thirrje për të vepruar.”
Efekti në oqeane ende nuk është kuptuar plotësisht, por ndikimet pritet të jenë edhe më të thella dhe afatgjata. Nivelet e detit po rriten me një ritëm të përshpejtuar dhe akulli i detit është në nivelin e tij të tretë më të ulët ndonjëherë.
Autorët e punimit thanë se më shumë nxehtësi po lëviz në thellësi, gjë që po ndikon në qarkullimin dhe po i “kyç” pasojat për mijëra vjet. Pranë sipërfaqes, valët e nxehtësisë dhe acidifikimi janë një problem në rritje për koralet dhe jetën tjetër detare, ndërsa shkrirja e akullit po shtyn lart nivelet e detit dhe po dobëson aftësinë e planetit për të reflektuar rrezatimin diellor përsëri në hapësirë, duke shtuar kështu çekuilibrin e energjisë.
Nuk ka asnjë lehtësim në horizont. Paqësori po vjen në fund të një faze La Niña, e cila zakonisht lidhet me temperatura më të ftohta në sipërfaqe. Deri në fund të këtij viti, parashikimet sugjerojnë se kjo mund të zëvendësohet nga një El Niño, i cili do të sjellë më shumë nxehtësi.
“Nëse kalojmë në El Niño, do të shohim përsëri një rritje të temperaturës globale dhe potencialisht në nivele rekord,” tha Dr. John Kennedy, autori kryesor i raportit të OMN.