Gjykata Evropiane e Auditorëve ka ardhur në konstatimin se rreth 3.8% e shpenzimeve nga fondet e Bashkimit Evropian vitin e kaluar nuk janë shpenzuar sipas rregullave në fuqi. Nga një total prej rreth 176.3 miliardë eurosh, kjo do të thotë se afërsisht 6.7 miliardë euro janë shpenzuar në kundërshtim me rregullat e BE-së, transmeton Dojçe Vele (DW).
Ndër problemet më të zakonshme të identifikuara ishin shkeljet e rregullave të prokurimit publik, si dhe financimi i projekteve ose kostove që nuk përmbushnin kriteret e pranueshmërisë.
Megjithatë, siç thekson Gjykata e Auditorëve, norma e vlerësuar e gabimeve “nuk është tregues i mashtrimit, joefikasitetit apo shpërdorimit të fondeve”. Ajo paraqet një vlerësim të shumave që nuk janë përdorur në përputhje me rregullat e BE-së dhe ato kombëtare.
Veçmas, auditorët raportuan 17 raste të dyshuara për mashtrim te autoritetet kompetente evropiane, lidhur me shpenzimet e vitit 2025.
Fondi i Rimëkëmbjes pas Pandemisë
Auditorët shqyrtuan në veçanti pagesat e parregullta nga Fondi i Rimëkëmbjes pas pandemisë së koronavirusit, me vlerë rreth 650 miliardë euro.
Për të përfituar nga ky fond, shtetet anëtare duhej të paraqisnin plane që përfshijnë investime dhe reforma konkrete. Fondet duhet të jepen vetëm pasi të ishin përmbushur objektivat e dakorduara për zbatimin e këtyre reformave dhe investimeve.
Sipas auditorëve, nga 37 pagesat e kryera për shtetet anëtare gjatë vitit 2025, nëntë prej tyre, ose më shumë se një e katërta, nuk ishin në përputhje me rregullat dhe kushtet në fuqi.
Ndër të tjera, u konstatuan shkelje të rregullave të prokurimit publik, ndërsa fondet u dhanë edhe përpara se të përmbusheshin objektivat përkatëse.
Objektiva të zbutura ose të ndryshuara
Auditorët identifikuan edhe raste ku objektivat e dakorduara fillimisht u zbutën, u ndryshuan ose u anashkaluan plotësisht.
“Në thelb, ambiciet e këtyre planeve po reduktohen për të siguruar që fondet të shpërndahen gjithsesi”, paralajmëroi Presidenti i Gjykatës Evropiane të Auditorëve, Tony Murphy.
Në Luksemburg, për shembull, një aplikacion telemjekësie, i planifikuar fillimisht për të gjithë popullsinë, u zhvillua vetëm për një grup të kufizuar përdoruesish. Megjithatë, ndryshimi u miratua nga Këshilli i BE-së.
“Prandaj, objektivi u ul më vonë në mënyrë që të mund të konsiderohej i përmbushur”, kritikoi Daniel Kaspari, anëtar gjerman i Gjykatës Evropiane të Auditorëve.
Komisioni Evropian mbron metodologjinë e tij
Komisioni Evropian deklaroi të enjten se do të shqyrtojë me seriozitet analizën dhe rekomandimet e Gjykatës së Auditorëve.
Sipas Komisionit, rreth nëntë miliardë euro u mbuluan nga masat parandaluese dhe korrigjuese gjatë vitit 2025. Ai vlerëson se norma përfundimtare e gabimeve, pas korrigjimeve në programet e rimbursimit të kostove, do të mbetet nën pragun prej dy për qind.
Kur shpenzimet e parregullta kalojnë kufirin prej dy përqind, ato konsiderohen “materialisht të rëndësishme”.
Megjithatë, Komisioni Evropian përdor një metodologji të ndryshme nga ajo e Gjykatës së Auditorëve, ndaj vlerësimet e tyre nuk janë drejtpërdrejt të krahasueshme.
Për krahasim, auditorët e BE-së vlerësuan një normë gabimi prej 3.6 përqind për vitin 2024 dhe 5.6 përqind për vitin 2023.