Besart Papa është një emër që e lidh natyrshëm të kaluarën me të tashmen e skulpturës shqiptare. Si skulptor, ai ka ndërtuar rrugën e tij artistike, ndërsa si trashëgimtar i veprës së Thanas Papës, ka marrë përsipër një mision të rrallë: ta ruajë, ta mbrojë dhe ta sjellë më afër publikut një pasuri të vyer të artit shqiptar. Në Tiranë, ai ngriti muzeun e parë të këtij lloji në Shqipëri, kushtuar veprës së të atit, duke e shndërruar atelierin e vitit 1958 në një institucion muzeal që sot ruan rreth 250 punime. Në intervistë për Portalb.mk, Besart Papa flet për skulpturën si thirrje, për peshën dhe frymëzimin e trashëgimisë, si edhe për përpjekjen për ta mbajtur artin të gjallë në kujtesën dhe jetën publike.
Portalb.mk: Cili është momenti kur e kuptuat se skulptura do të ishte rruga juaj e jetës, jo vetëm një pasion?
Besart Papa: Nuk ka qenë një vendim racional. Ka qenë një ndjesi që u rrit me mua. Jam rritur mes veprave dhe heshtjes së ateliesë së babait tim, Thanas Papa. Për një fëmijë, balta dhe gipsi ishin lodra, por me kalimin e kohës u kthyen në gjuhë. E kuptova që kjo ishte rruga ime kur ndjeva se skulptura nuk ishte diçka që bëja, por ishte mënyra si mendoja dhe si ndjeja. Kur mungesa e krijimit më shkaktonte boshllëk, atëherë e kuptova se nuk ishte një pasion kalimtar, por një thirrje.
Portalb.mk: Si e përkufizoni zërin tuaj artistik sot, çfarë ju dallon nga të tjerët?
Besart Papa: Zëri im artistik sot është një përpjekje për të ruajtur dinjitetin e figurës njerëzore, por duke i dhënë asaj tension bashkëkohor. Evolucioni im artistik ka nisur. Konceptimi kontemporan i kompozicionit është shprehur në disa nga veprat e mia, njëra prej të cilave është vepra “Valltarët”, e realizuar në vitin 2017 dhe e vendosur në një hapësirë publike në Tiranë.
Në veprat e mia ka gjithmonë një kërkim për brendësinë, jo vetëm për formën. Më intereson ajo që nuk shihet menjëherë, ajo që zbulohet me kohë.
Nëse do ta përkufizoja me një fjali: unë kërkoj të modeloj emocionin, jo vetëm trupin.
Prania ime në skenën e artit nuk vjen vetëm nëpërmjet ambicies sime personale për të krijuar, por tashmë edhe nëpërmjet “Art Museum Thanas Papa”, muzeu i parë dhe i vetmi i skulpturës i hapur në Tiranë, një muze i cili shfaq jetën dhe veprën e skulptorit Thanas Papa.
Portalb.mk: Çfarë roli ka trashëgimia e Thanas Papës në punën tuaj: frymëzim, përgjegjësi apo “peshë”?
Besart Papa: Është frymëzim, sepse kam parë nga afër çfarë do të thotë përkushtim absolut ndaj artit. Është përgjegjësi, sepse një emër kërkon integritet. Por, mbi të gjitha, është dialog. Nuk e kam ndjerë si peshë, sepse arti nuk trashëgohet si pronë; trashëgohet si etikë pune dhe si dashuri për formën. Sfida ime ka qenë të respektoj rrënjën, por të rritem në drejtimin tim.
Portalb.mk: Si lind një skulpturë tek ju: nga ideja, nga materiali apo nga një histori konkrete?
Besart Papa: Shpesh lind nga një ndjesi e papërkthyer. Një shqetësim, një pyetje, një figurë që më ndjek në mendje.
Pastaj vjen materiali. Balta më jep liri, guri më jep rezistencë, bronzi më jep përjetësi. Çdo material ka karakterin e vet dhe më detyron të dëgjoj. Procesi, për mua, është intim. Ka momente heshtjeje, reflektimi, madje edhe përballjeje me veten.
Portalb.mk: Sa e rëndësishme është për ju krijimi dhe mirëmbajtja e një muzeu të skulpturës? Si e shihni kulturën e vizitimit të muzeve tek ne?
Besart Papa: Një muze skulpture është më shumë se një hapësirë ekspozimi. Është kujtesë, është identitet, është urë mes brezave. Për mua, ruajtja dhe zhvillimi i një hapësire muzeale është detyrim moral ndaj historisë dhe ndaj publikut. Në vendin tonë, kultura e të vizituarit të një muzeu është në rritje, por ende e brishtë. Ne kemi nevojë ta bëjmë artin më të afërt, më të prekshëm. Muzeu duhet të jetë një vend ku njerëzit hyjnë me kureshtje, jo me distancë.
Portalb.mk: Sa i shërben sot Shqipëria dhe rajoni skulpturës dhe artit publik?
Besart Papa: Ka energji dhe dëshirë, por shpesh mungon vizioni i qëndrueshëm. Arti publik nuk është zbukurim sezonal; është gjurmë që mbetet në hapësirë dhe në kujtesë. Ai kërkon standard, konkurs të ndershëm dhe kurim profesional.Kur investohet me seriozitet, arti publik bëhet pasqyrë e qytetarisë.
Portalb.mk: Cili është projekti juaj më i afërt dhe çfarë mesazhi doni të lini me të?
Besart Papa: Projekti im më i afërt lidhet me forcimin e rolit të skulpturës në hapësirën publike dhe me vazhdimin e punës për ta mbajtur gjallë trashëgiminë artistike si një organizëm të gjallë. Zhvillimi edhe më tej i pranisë së “Art Museum Thanas Papa” në jetën artistike kombëtare dhe ndërkombëtare, si dhe digjitalizimi i veprave në mënyrë që ato të bëhen më të prekshme për publikun dhe të garantohet ruajtja e tyre.
Mesazhi që dua të lë është se arti nuk është luks për pak njerëz. Ai është nevojë shpirtërore.
Një shoqëri që respekton artin, respekton veten.