fbpx

Zjarret – një faktor surprizë pas tridhjetë vitesh pavarësi

Marjan Vuçkoviq

Temperaturat e larta, thatësira dhe niveli i ulët i ndërgjegjes ndezën aq shumë pasionet e elitës politike, madje edhe pyjet. Po të mos binte shi, kjo do të ishte një histori shumë e zezë për ne.

Nëse, në Vatikan, zgjedhja e Papës shënohet me lëshimin e tymit të bardhë përmes oxhakut të Kapelës Sistine, duke nënkuptuar një shpresë të re për të gjithë ata që mezi presin të dëgjojnë lajmin e mirë – Habemus Papam (Kemi një Papë ), atëherë te ne, kemi pritur dhjetë ditë për të dëgjuar nga foltorja e Qendrës për Menaxhimin e Krizave – Habemus Pluvia (Kemi shi). Shiu që ndihmoi në shuarjen e zjarreve dhe që pritej me padurim nga shërbimet kompetente, sepse edhe këtë vit zjarret nëpër pyje i gjetën të papërgatitur.

Tym i zi nga pyjet e Maqedonisë

Nëse tymi i bardhë i Vatikanit simbolizon një fillim të ri të mbushur me shpresë për një të nesërme më të mirë, në periudhën e fundit te ne, tymi i zi nga pyjet maqedonase që digjej në flakë, simbolizonte statukuonë e cila përsëri na tregoi se sa të papërgatitur jemi për situata të tilla. Në zjarret e tmerrshëm ku po digjeshin pyje me pisha dhe pyje ahu, pjesërisht u dogj edhe shpresa se vetëdija e popullatës për parandalimin e zjarreve në pyje është ende shumë e ulët. Djegia e kashtës ka mbetur një pikë e zezë në vetëdijen kolektive që lëshon tym të zi nga viti në vit – se nuk ka një shpresë të re për të ndryshuar ndërgjegjen e qytetarëve.

Pajisjet e amortizuara – rrezik për katastrofë

Shpresë të re nuk ka as për shërbimet përgjegjëse për parandalimin e fatkeqësive natyrore. Jo se nuk ishte planifikuar blerja e një automjeti të ri për shuarjen e zjarreve në pyje, por megjithatë, dolën në shesh të gjitha mangësitë në pajisje, staf, menaxhim të organizatave, të cilat u identifikuan nga disa institucione në mars të vitit 2021, të cilat edhe një herë u konfirmuan si një “tym i zi” që nënkupton një projekt të papërfunduar dhe një shpresë të zhveshur se pajisjet e vjetra janë një rrezik i mundshëm për katastrofë.

Mungesa e zjarrfikësve, si dhe mosha mesatare e automjeteve të shuarjes së zjarrit që tejkalojnë tre dekada, nuk lë pikë shprese se gjërat mund të jenë nën kontroll nëse nuk bie shi.

Më 6 korrik 2021, vetëm disa javë para katastrofës, shërbimi zjarrfikës i Maleshevës bleu disa automjete të reja për të parandaluar zjarret në pyje, të cilat do të rrisnin moshën mesatare të pajisjeve ekzistuese. Koordinimi i pamjaftueshëm midis pushtetit lokal dhe atij qendror mbi atë se kush është “shefi i zjarrfikësve”, çon në probleme të tjera të reja që po therrojnë edhe më shumë hendekun. Paga të ndryshme për të njëjtin pozicion pune, automjete të ndryshme për të njëjtin qëllim, të vjetra dhe të dëmtuara, dhe mjaft automjete dhe pajisje jo funksionale, janë pjesë e pasojave të qasjes së pakoordinuar ndaj institucionit i cili është në rreshtin e parë të frontit në luftën kundër zjarreve. Kurse një Ligj i ri – vetëm njoftime se do të miratohej. Transferimi i bllok-granteve në komunat që nuk kanë shërbimin e tyre kundër zjarreve i bën ata të heshtin në thirrjet për të paguar një pjesë të shumave të nevojshme për pagat dhe mirëmbajtjen e pajisjeve, derisa nuk u trash puna, kështu që nevoja për ndihmë nuk është më çështje parash, por një çështje morali, etike dhe njerëzimi.

Foto: Facebook faqja e Brigadës së zjarrfikësve të Shkupit
Foto ilustrim
Evropa në një fushatë për të shpëtuar pyjet maqedonase

Pamundësia dhe paaftësia e institucioneve maqedonase për t’u marrë me flakët zgjoi humanizmin evropian dhe atë fqinj, kështu që një tym i bardhë u shfaq nga foltoret e fqinjëve tanë dhe miqve evropianë që dërguan pajisje dhe staf të trajnuar mirë për të na dhënë shpresë se ne do ta luftojmë këtë katastrofë në horizont, e cila kërcënonte të gllabërojë qytete të tëra. Tymi i bardhë – si një shpresë për shpëtim mbërriti me ndihmën e parë që morëm nga fqinjët dhe miqtë tanë të cilët me pajisjet e tyre (dhe secili sipas mundësive) u bashkuan në ndihmë, dhe deri diku e shuan atë ose të paktën e lokalizuan çmendurinë e zjarreve, dhe me largimin, përveç shuarjes së terrenit, ata lanë një tronditje kulturore, dhe depresion edhe më të madh në shoqëri, duke treguar se sa larg jemi nga realiteti dhe standardet që kanë vendosur këto ekipe në vendin tonë. Është e mahnitshme sa vite (tridhjetë vjet që nga pavarësia) kemi shpenzuar në mënyrë të pakthyeshme. Është e mahnitshme se sa vite kemi marrë frymë pesimizmi dhe tymi të zi, ndërsa të tjerët kanë nxituar përpara, duke investuar në fushat kryesore të përgjegjësisë shoqërore, stabilitetit dhe optimizmit që pavarësisht se çfarë ndodh, ekziston dikush i gatshëm t’ju shpëtojë.

Cila është kostoja e shpëtimit?

Megjithëse, për të filluar formalizimin e dëmeve të shkaktuara nga zjarret në pyje, pritet një qetësim i plotë i situatës, atëherë kthimi i pushuesve dhe menaxherëve të tjerë nga pushimi, dhe formimi i një numri komisionesh që do të kenë nevojë për disa javë të bien dakord kur dhe nga ku të fillojmë, kështu që diku para vitit të ri duhet të marrim të dhënat e para se sa është dëmi për këtë vit.

Sidoqoftë, dëmet nga dy vitet e fundit spekulohen me shifra prej 14 milion euro, që do të thotë se gjatë dy viteve të fundit shteti mund të kishte blerë 14-20 kamionë zjarrfikës me të njëjtat para që në dy vjet dështuan në zjarre, duke marrë parasysh matematikën se sa kushton një kamion zjarrfikës, dhe kjo llogaritje mund të jetë krejtësisht e ndryshme në varësi se kush është llogaritësi.

Tridhjetë vjet – në pritje të tymit të bardhë

Nëse dikush imagjinon se në tridhjetë vitet e fundit, i gjithë investimi në pajisjet e zjarrfikësve është reduktuar në donacione, nuk është e vështirë të kuptosh letargjinë e njerëzve dhe ikjen drejt kushteve më të mira të jetesës. Shoqëria e Evropës Perëndimore që promovon tymin e bardhë të shpresës, si një magnet tërheq të rinjtë tanë (dhe të pasurit dhe të moshuarit gjithnjë e më shpesh) të fluturojnë sa më shumë që të jetë e mundur nga tymi gri dhe i zi i shqetësimit dhe i mbërthyer në labirintet e tranzicionit që për tridhjetë vjet lëshon tym të zi, dhe tridhjetë kardinalët politikë, të cilët morën mirënjohje për punën e tyre, nuk iu përgjigjën tezës kryesore – pse, edhe pas tridhjetë vjetësh, ende nuk mund të shohim tym të bardhë?

Të mbizotërojë arsyeja

Është e vërtetë që dekadat e para në tranzicion janë shumë të vështira, por nëse dekadat e ardhshme nuk janë aspak të lehta, atëherë kemi frikë nga rreziku i depresionit të rëndë shoqëror dhe përbuzjes. Kjo është arsyeja pse nevoja për të futur urgjentisht standarde të reja, politika vendore dhe qendrore që plotësojnë nevojat e një shoqërie moderne të shekullit 21, do të shkojë paralelisht me ngritjen e vetëdijes tek qytetarët se nevoja për automjete milionëshe për sektorin e zjarrfikësve është më e rëndësishme sesa të zotërosh një automjet milionësh për sektorin publik.

Dhe të gjithë ne duhet të jemi të vetëdijshëm se përgjegjësia kolektive nuk do të thotë amnisti kolektive, por do të thotë që përgjegjësia është e barabartë për të gjithë sipas shkallës së përfshirjes. Legjislacioni duhet të rifreskohet dhe strukturohet sa më shpejt që të jetë e mundur, sepse pas tridhjetë vitesh tymi të zi nga pyjet, është koha që tymi i zi të dalë nga sallat e gjyqit, për ata që shkatërrojnë duke djegur të mirën e përbashkët, e jo pronën personale. Gjobat duhet të zbatohen plotësisht dhe në përputhje me problemet reale, domethënë zjarrvënie nuk do të thotë vetëm të shkaktosh rrezik të përgjithshëm, por të shkaktosh rrezik të përgjithshëm me pasoja të përhershme për mushkëritë e natyrës, buxhetin e shtetit dhe pronën e popullsisë.

Prandaj, gjyqësori duhet të rekomandojë sinkronizimin e praktikës së ndëshkimit të zjarrvënësve, dhe të sjellë para drejtësisë të gjitha institucionet dhe individët e përfshirë – zyrtarët qeveritarë, të cilët nga pakujdesia e tyre kanë kontribuar si bashkëautorë në kryerjen e një krimi që shkakton rrezik të përgjithshëm, përmes ekipimit të papërshtatshëm të shërbimeve për parandalimin e zjarreve. Të urdhërohet nga gjykata për ekipimin, furnizimin me pajisje dhe vënien në funksion të të gjitha kapaciteteve, si dënim për bashkëpjesëmarrjen e tyre.

Ndoshta atëherë do të kemi një elitë politike që do të kujdeset pak më shumë për të mirën shoqërore dhe një shoqëri pak më të ndërgjegjshme që do të zbulojë raste individuale të piromanisë dhe zjarrvënies. Ndoshta kështu, tre dekadat e ardhshme nuk do të jenë një tranzicion i lodhshëm, por një integrim i qetë drejt standardeve evropiane.

Burimi: Respublica

Lajme të ngjashme

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button