PIKTORI I UNIVERSIT SHQIPTAR

Fatmir Sulejmani

Fatmir Sulejmani

Artistët janë racë specifike, shpesh të pakapshëm edhe nga rrethi më i afërm – tekanjozë e me vese të gjithfarllojshme, të çuditshëm e të mbyllur në botën e tyre unikate. Megjithatë, ata janë të racës së njerëzve pa të cilët popujt do të mbeteshin pa kuota, pa olimpe, pa identitet. Ata janë të pazëvendësueshmit e një shoqërie të qytetëruar. Janë  a r t i s t ë. Të veçantë sa sistemet diellore të universit. Më të mirët janë krijues stilesh, rrugësh, epokash artistike. Të tillët synojnë vijën karakteristike, teknikën e papërsëritshme, unikatësinë e paimitueshme. Këta janë më të rrallë, ndaj, popujt që i kanë janë me fat dhe gëzojnë një privilegj hyjnor.

Ne shqiptarët kemi pasur dhe kemi personalitete të shquara të artit, pavarësisht nga e dhëna se nuk ua dimë vlerën e njëmendtë. Për ekzistencën e të tillëve, zakonisht vetëdijësohemi pas ikjes së tyre fizike, po mirë që ndodh dhe kështu, sepse harresa e gjithmonshme do të ishte edhe më tragjike dhe nuk do t’na lejonte t’i kujtojmë, siç e kujtuam këtyre ditëve me ekspozitën retrospektive piktorit e universit shqiptar – Adem Kastratin, artistin vulë të kohë-hapësirës së tij.

Adem Kastrati e ka merituar këtë kujdes, si artist që theu monotoninë e djerrinës shqiptare të një epoke dhe përmirësoi imazhin e një lejenjoftimi kolektiv. I përkushtuar ndaj pikturës ai nuk hoqi dorë kurrë nga gjurmimi i udhës së tij të veçantë krijuese, nuk pushoi së renduri pas formave e teknikave më të përshtatshme përmes të cilave e shpërfaqi bindshëm dhe bukur fëmijërinë e hershme, folklorin burimor shqiptar, gojëdhënat, baladat, legjendat, mitet e përrallat e vendlindjes. Pëlhurat e tij shpalojnë pamjet që iu ngulitën përsijeta në shpirt dhe që ai i barti gjer në fund të karierës prej piktori të suksesshëm. Kodrinat bleroshe, tufat e dhenve, barinjtë e vegjël, njërëzit që punojnë tokën, peizazhet rurale, idilat baritore, shtëpitë dhe natyra e virgjër e fshatit, nënat e preokupuara me ekzistencën e fëmijëve të shumtë, djepet e përkundur nga dora amnore – si simbol i jetës që vazhdon e nuk ndalet kurrë, nuset dhe vashat që çojnë bukën në arat e mbjellura me grurë, po dhe nuset e vashat e portretuara ashtu si i fali Zoti…, vizatuesit e vegjël, krushqit, dasmat, bisedat përeth sofrës e oxhakut, muhaxhirët e dëbuar dhunshëm nga vatrat shekullore të të parëve, ata që presin vesikat në stacionin e trenit në Shkup për të marë udhën e pakthim të shkterëtirave anadollake… janë elementet që e përbëjnë botën e papërsëritshme të një fëmijërie të largët edhe reale njëkohësisht.

Të këtilla janë motivet e Ademit, të përjetësuara në një kohë kur të qenmit shqiptar ishte mëkat i llojit të vet. Po ai, si për inat, insistonte në shpërfaqjen e botës dhe shpirtit shqiptar, duke bartur në pëlhurë imazhe të pakapërcyeshme, duke i mikluar ato si fëmijën, duke ua veshur rrobat më të çuditshme dhe duke sfiduar me to sistemin famëkeq albanofob.

Te veçantën e pikturave të Ademit e bën teknika e pikturimit me ngjyrërat e dheut të vendlindjes, të përdorura në mënyrë autentike. Pikërisht me këto gjyra jo ekspanzive, të tërhjekura e disi të shuara në vetvete ai ia doli të gërshetojë botën reale me atë imagjinative dhe na bëri ta ndjejmë prezencën e kohërave të shkuara, të vëmë kontakt emocional me to…

Rasti i hapjes së ekspozitës së dytë retrospektive, nën organizimin e Galerisë nacionale, të udhëhequr nga drejtoresha e shkathtë dhe e mençur Dita Starova Qerimi (ekspozita e parë retrospektive u organizua po nga Galeria nacionale e artit, në shtator të vitit 2005, me katalog të përgatitur nga autori i këtij shkrimi), është shenjë e mirë për kulturën shqiptare të krijuar këtu në Maqedoni. Manifestime të tilla meritojnë dhe artistë të tjerë, disa prej të cilëve nuk janë më mes nesh. Kjo ngjarje e madhe kulturore, për të cilën ka merita të veçanta dhe autori i katalogut voluminoz Mexhait Pollozhani, duhet të intensifikojë energjitë tona pozotive dhe të nxisë shpalimin e margaritarëve të tjerë të kulturës sonë, po aq të vlefshëm sa piktori i universit shqiptar – Adem Kastrati, vepra e të cilit vazhdon të mbetet e veçantë, e madhërishme, e papërsëritshme, e paimitueshme…

Shkrimi është shkruar enkas për Portalb.mk. Të drejtat e publikimit i kanë vetëm ©Portalb.mk dhe autori, sipas marrëveshjes mes tyre.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Të nderuar komentues! Duke mos dashur të cenojmë opinionet tuaja, lutemi që ato të mos përmbajnë gjuhë të urrejtjes, fyerje dhe ofendime personale dhe të jenë në lidhje me shkrimin, apo temën për të cilën komentohet. Në të kundërtën, nuk do të publikohen. Ju falenderojmë që na ndiqni dhe ju ftojmë të vazhdoni të jeni pjesë e Portalb.mk

*

VERZIONI DESKTOP