GJUHA – SINONIM ATDHEU

Fatmir Sulejmani

Fatmir Sulejmani

Udha e alfabetit të shqipes ka qenë e gjatë dhe e vështirë. Ajo është  shtruar me gjakun dhe eshtrat e drobitur të martirëve të dritës së diturisë, të flijuar vetëdijshëm në dhëmbëzorët e pushteteve satrape që e kishin zët shqiptarin zot të vetvetes, shqiptarin e qytetëruar në auditoret shkollore, shqiptarin e ndërgjegjësuar që të punojë më shumë për vetveten se sa për tjetrin. Këto janë shkaqet përse kombi me kultivues të hershëm kulture e letërsie arriti ta konsolidojë alfabetin vetëm në fillim të sh. XX, pas gjithë shteteve ballkanike të gjendur për më shumë se 5 shekuj nën të njëjtin pushtues; përse aq vonë u realizua njëra prej ëndrrave të mëdha rilindëse: përcaktimi për një alfabet të vetëm që u dha fund synimeve shkombëtarizuese të atyre që rezervuan për ne prapambetjen anakronike.

Në këso rrethanash lindën natyrshëm shumë projekte dhe u gjurmuan udhë që kishin një synim të përbashkët: të vetëdijësohet populli, ta njohë fillimisht vetveten dhe ta kuptojë kush është, ç’gjuhe dhe gjaku i përket, cili është Atdheu i tij dhe si do të pozicionohet për të mbijetuar shekujt e ardhshëm në botën oqean të peshkaqenëve të mëdhenj, që zhbëjnë pamëshirshëm etnitë e sëmura nga ileti i përgjumjes kronike.

Natyrisht, ky vetëdijësim nuk mund të realizohej nga kombi i mbetur në terrin e prapambetjes, nga kombi analfabet, nga kombi i ndarë si mos më keq e me plot plagë në shtat.

Shi për këtë, Rilindësit hodhën idenë e emancipimit dhe u vunë pas gjetjes së një alfabeti të përbashkët, që do të rezultonte me bashkimin dhe ndritjen e shpirtit shqiptar. Ata iu kthyen udhës së ndërprerë të shkrimit të shqipes dhe sfiduan numrin e madh të alfabeteve në të cilët kishin nisur të shtypen libra dhe gazeta të shumëllojshme.

Fatmirësisht, gati të gjithë Rilindësit mendjendritur ishin të prerë në përzgjedhjen e  alfabetit latin, sepse me këto shkronja do të qenë shkruar librat shqip që para vitit 1332, për të ç’gjë dëshmon murgu francez Brokardi, ai që vërejti se: shqiptarët kishin një gjuhë të ndryshme prej latinevë, sado që librat e tyre i shkruanin me alfabetin latin… Ata u përcaktuan për alfabetin latin sepse me të u shkruajtën librat e autorëve shqiptarë të kohës së humanizmit dhe rilindjes evropiane, kur i gjithë kontinenti në atë alfabet e gjuhë i shkruante letërsitë nacionale; sepse me shkronjat latine u shkruajt dokumenti i parë i njohur i shqipes: Formula e pagëzimit e Pal Engjëllit, libri i parë shqip “Meshari” i Gjon Buzukut, veprat e Bogdanit, Budit e Bardhit…; vepra madhore e Naimit; perla e letërsisë së Rilindjes “Këgët ë Milosaos” e Jeronim de Radës, për të cilën folën fjalë të mëdha titanët e letërsisë evropiane: Hygoi, Lamartini, Aleksandar Dyma; poezitë e pakalueshme të Ndre Mjedës, të shkruara me mjeshtrinë e një filigranisti, të cilave nuk mund t’u shtosh a t’u heqish asnjë presje e shumë të tjerë… Me një fjalë, alfabeti latin heq vijë që prej shekujsh të harruar e këndej…, në dallim prej atij grek e turko-arab që u imponoheshin shqiptarëve me arsyetime të paargumentuara shkencërisht.

Zgjedhja e një ABC-je të vetme për shkrimin e Shqipes sfidoi anarkinë e alfabeteve që përdoreshin në vigjilje të Kongresit të Manastirit, të cilët e bënë gjuhën, jo vetëm mjet shpëtimi të kombit, po dhe element që nisi të rrezikojë seriozisht ekzistencën e tij. Qe ky momenti i fundit për ta kuptuar se dezintegrimi i gjuhës nënkuptonte dhe dezintegrimin e etnisë.

Parë nga distanca e sotme kohore, duhet thënë se Kongresi i alfabetit të Gjuhës shqipe përfaqëson njërën prej fitoreve të mëdha historike e kulturore që ka korrur kombi ynë. Pa të nuk do ta kishim as standardin e sotëm të gjuhës, që edhe përkundër vërejtjeve të cilat mund t’i bëhen, na përcolli gjer këtu ku jemi si një komb i vetëm, duke sfiduar fuqishëm, pikërisht përmes SHQIPES, ndarjet tragjike që na i bënë të tjerët.

Prandaj, dita e ABC-së duhet festuar gjithandej ku jetojnë shqiptaret, pa asnjë POR…, sepse janë shkronja të gjuhës sonë – sinonimit të Atdheut.

Shkrimi është shkruar enkas për Portalb.mk. Të drejtat e publikimit i kanë vetëm ©Portalb.mk dhe autori, sipas marrëveshjes mes tyre.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

*

Të nderuar komentues! Duke mos dashur të cenojmë opinionet tuaja, lutemi që ato të mos përmbajnë gjuhë të urrejtjes, fyerje dhe ofendime personale dhe të jenë në lidhje me shkrimin, apo temën për të cilën komentohet. Në të kundërtën, nuk do të publikohen. Ju falenderojmë që na ndiqni dhe ju ftojmë të vazhdoni të jeni pjesë e Portalb.mk

VERZIONI DESKTOP